Đồng Nai học kinh nghiệm phòng, chống bệnh dại gắn với chuyển đổi sinh kế tại Hà Nội

Đoàn công tác Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản thành phố Đồng Nai trực tiếp tìm hiểu để nghiên cứu, vận dụng mô hình thí điểm hướng tới kiểm soát bệnh dại từ nguồn lây và hỗ trợ các hộ kinh doanh thịt chó, mèo chuyển đổi nghề nghiệp, tạo sinh kế bền vững.

Ông Nguyễn Minh Hải, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản thành phố Đồng Nai, trưởng đoàn công tác ra tìm hiểu học tập mô hình tại Hà Nội. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Ông Nguyễn Minh Hải, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản thành phố Đồng Nai, trưởng đoàn công tác ra tìm hiểu học tập mô hình tại Hà Nội. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Đoàn công tác Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản thành phố Đồng Nai do ông Nguyễn Minh Hải, Phó Chi cục trưởng, làm trưởng đoàn vừa có chuyến thăm và làm việc tại Hà Nội nhằm tìm hiểu kinh nghiệm triển khai mô hình thí điểm phòng, chống bệnh dại thông qua hỗ trợ các chủ cơ sở kinh doanh thịt chó, mèo chuyển đổi sinh kế.

Chuyến công tác tập trung tìm hiểu cách thức tổ chức thực hiện, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và chính quyền cơ sở, đặc biệt là những giải pháp hỗ trợ người dân chuyển đổi nghề nghiệp, bảo đảm thu nhập sau khi dừng hoạt động kinh doanh thịt chó, mèo.

Kiểm soát bệnh dại từ nguồn lây

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm lây từ động vật sang người. Khi đã xuất hiện triệu chứng lâm sàng, tỷ lệ tử vong gần như 100%. Trong đó, chó là nguồn truyền bệnh chủ yếu. Hoạt động thu gom, vận chuyển, giết mổ và kinh doanh chó, mèo không rõ nguồn gốc, không được kiểm soát về dịch bệnh và tiêm phòng có thể làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm cho người trực tiếp tham gia các hoạt động này cũng như cộng đồng.

Thực tế đó đặt ra yêu cầu phải kiểm soát nguy cơ ngay từ nguồn lây, đồng thời giảm thiểu các hoạt động có nguy cơ cao. Tuy nhiên, việc vận động người dân chấm dứt kinh doanh thịt chó, mèo sẽ khó đạt kết quả bền vững nếu không có phương án hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và bảo đảm sinh kế.

Từ yêu cầu này, Hà Nội triển khai Dự án “Thí điểm mô hình phòng, chống bệnh dại, phát triển kinh tế bền vững, từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó, mèo tại 14 phường ở Hà Nội”. Dự án được Ủy ban nhân dân thành phố phê duyệt ngày 24/7/2025, do Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y triển khai, với sự hỗ trợ kỹ thuật của Soi Dog Foundation và doanh nghiệp xã hội Truyền thông Thay đổi Hành vi hướng tới Phát triển bền vững Việt Nam (SBCC Vietnam).

Toàn cảnh buổi làm việc. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Toàn cảnh buổi làm việc. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Mô hình được xây dựng theo cách tiếp cận Một sức khỏe (One Health), kết nối ba lĩnh vực: sức khỏe con người, sức khỏe động vật và sức khỏe cộng đồng, môi trường sống. Trong đó, các hoạt động không chỉ hướng tới nâng cao tỷ lệ tiêm phòng bệnh dại cho chó, mèo, quản lý hoạt động vận chuyển, giết mổ mà còn giảm nguy cơ phơi nhiễm cho người lao động, nâng cao nhận thức về phòng bệnh, xử lý vết thương và tiêm phòng sau phơi nhiễm.

Cùng với đó, việc giảm các điểm giết mổ không bảo đảm điều kiện vệ sinh thú y góp phần cải thiện môi trường sống, an toàn thực phẩm và phúc lợi động vật.

Để mô hình vận hành hiệu quả, Hà Nội chú trọng phối hợp liên ngành giữa cơ quan thú y, y tế, công an, quản lý thị trường, chính quyền cấp xã, phường và cộng đồng dân cư. Đây là yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm các giải pháp phòng, chống dịch bệnh được triển khai đồng bộ, thay vì chỉ tập trung vào một lĩnh vực riêng lẻ.

Chuyển đổi sinh kế là khâu then chốt

Một trong những nội dung được đoàn công tác Đồng Nai quan tâm là cách Hà Nội vận động các hộ kinh doanh tự nguyện dừng hoạt động, đồng thời hỗ trợ họ tìm kiếm sinh kế mới.

Theo đó, quá trình chuyển đổi được triển khai thông qua ba bước chính: đào tạo nghề, hỗ trợ khởi nghiệp và kết nối thị trường. Thay vì áp đặt một nghề nghiệp cụ thể, các hộ được tư vấn, lựa chọn công việc phù hợp với điều kiện gia đình, năng lực và nhu cầu thực tế.

Sau hơn một năm triển khai tại 14 phường, đã có 28 cơ sở dừng hoạt động kinh doanh thịt chó, mèo; 25 hộ đăng ký tham gia chuyển đổi sinh kế. Đáng chú ý, phường Giảng Võ trở thành phường đầu tiên không còn hoạt động kinh doanh này.

Đoàn công tác đã đến thăm một số hộ dân chuyển đổi thành công, trực tiếp nghe chia sẻ về quá trình thay đổi nghề nghiệp và cuộc sống sau khi dừng kinh doanh thịt chó, mèo. Từ những cơ sở từng giết mổ, buôn bán thịt chó, mèo, các hộ nay chuyển sang kinh doanh bi-a, đồ uống, buôn bán nhỏ hoặc bán hàng trực tuyến.

Thạc sĩ Bùi Thị Duyên, Giám đốc Doanh nghiệp xã hội SBCC Vietnam đang chia sẻ kinh nghiệm triển khai mô hình phòng, chống bệnh dại thông qua cách tiếp cận One health và chuyển đổi sinh kế cho các cơ sở kinh doanh thịt chó, mèo tại Hà Nội. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Thạc sĩ Bùi Thị Duyên, Giám đốc Doanh nghiệp xã hội SBCC Vietnam đang chia sẻ kinh nghiệm triển khai mô hình phòng, chống bệnh dại thông qua cách tiếp cận One health và chuyển đổi sinh kế cho các cơ sở kinh doanh thịt chó, mèo tại Hà Nội. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Qua câu chuyện của các hộ dân, đoàn công tác có thêm góc nhìn thực tế về những khó khăn trong quá trình chuyển đổi. Với nhiều gia đình, hoạt động kinh doanh thịt chó, mèo đã gắn bó nhiều năm và là nguồn thu nhập chính. Vì vậy, quyết định từ bỏ nghề cũ không đơn thuần là thay đổi một công việc, mà còn liên quan trực tiếp đến thu nhập, thói quen và cuộc sống của cả gia đình.

Sự kiên trì vận động của chính quyền cơ sở, sự đồng hành của cán bộ dự án trong đào tạo nghề, hỗ trợ khởi nghiệp và kết nối đầu ra cho sản phẩm, dịch vụ là những yếu tố giúp người dân từng bước ổn định với công việc mới.

Thực tế này cho thấy, muốn chuyển đổi hoạt động kinh doanh có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, cần đặt người dân ở vị trí trung tâm, lấy sự đồng thuận và khả năng duy trì sinh kế làm nền tảng. Khi người dân có công việc và nguồn thu nhập thay thế, kết quả chuyển đổi mới có khả năng duy trì lâu dài.

Chia sẻ kinh nghiệm, hướng tới mục tiêu chung

Ông Ngô Đình Loát, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội cho biết, mô hình của thành phố vẫn đang trong giai đoạn thí điểm, còn nhiều vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Tuy nhiên, những kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình triển khai có thể được chia sẻ với các địa phương đang nghiên cứu cách làm tương tự.

Theo ông Ngô Đình Loát, phòng, chống bệnh dại bền vững phải bắt đầu từ việc kiểm soát nguồn lây. Hoạt động giết mổ, buôn bán thịt chó, mèo không rõ nguồn gốc, không bảo đảm điều kiện vệ sinh thú y tiềm ẩn nguy cơ lây lan dịch bệnh. Do đó, muốn người dân chuyển đổi sang các ngành nghề khác, cơ quan chức năng cần đồng hành, hỗ trợ để họ có sinh kế mới ổn định.

Ông Nguyễn Đình Đảng, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi Thủy sản và Thú y Hà Nội đang chia sẻ kinh nghiệm triển khai mô hình phòng, chống bệnh dại thông qua chuyển đổi sinh kế tại Hà Nội. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Ông Nguyễn Đình Đảng, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi Thủy sản và Thú y Hà Nội đang chia sẻ kinh nghiệm triển khai mô hình phòng, chống bệnh dại thông qua chuyển đổi sinh kế tại Hà Nội. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Ông Nguyễn Minh Hải, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản thành phố Đồng Nai đánh giá cao cách tiếp cận Một sức khỏe của dự án tại Hà Nội, trong đó người dân được đặt ở vị trí trung tâm, kết hợp giữa phòng, chống dịch bệnh và hỗ trợ chuyển đổi sinh kế.

“Chúng tôi ra Hà Nội lần này với tinh thần đi học. Tôi đã trực tiếp đi thực tế, hỏi chuyện các hộ đã chuyển đổi. Họ đều nói đồng thuận và ủng hộ chủ trương bằng chính việc chuyển đổi của gia đình mình. Điều đó khiến chúng tôi rất yên tâm. Những kinh nghiệm này sẽ được Đồng Nai nghiên cứu, vận dụng phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương”, ông Nguyễn Minh Hải chia sẻ.

Việc đoàn công tác Đồng Nai trực tiếp khảo sát mô hình tại Hà Nội cho thấy sự quan tâm của các địa phương đối với cách tiếp cận phòng, chống bệnh dại gắn với chuyển đổi sinh kế. Đây cũng là cơ hội để các cơ quan chuyên môn trao đổi kinh nghiệm, nhận diện những khó khăn trong quá trình triển khai và lựa chọn giải pháp phù hợp với đặc điểm từng địa bàn.

Hướng tới mục tiêu quốc gia không còn người tử vong do bệnh dại vào năm 2030, bên cạnh tiêm phòng cho chó, mèo và nâng cao nhận thức cộng đồng, việc kiểm soát nguồn lây, giảm nguy cơ phơi nhiễm và hỗ trợ người dân chuyển đổi sinh kế cần được xem là những giải pháp có mối liên hệ chặt chẽ, bổ trợ cho nhau.

Nguồn Nhân Dân: https://nhandan.vn/dong-nai-hoc-kinh-nghiem-phong-chong-benh-dai-gan-voi-chuyen-doi-sinh-ke-tai-ha-noi-post1003329.html