Đột phá, nâng sức cạnh tranh du lịch từ văn hóa nguồn cội

Tuy nhiên, để chuyển lợi thế tài nguyên thành giá trị kinh tế, tỉnh vẫn đang gặp nhiều hạn chế về hạ tầng, chất lượng dịch vụ, năng lực doanh nghiệp và khả năng liên kết sản phẩm.

Thế mạnh của không gian du lịch mới

Với diện tích hơn 9.300 km², dân số trên 4 triệu người, nằm liền kề Thủ đô Hà Nội và kết nối với các vùng Tây Bắc Bộ, Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ, Phú Thọ có điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch liên vùng, nhất là du lịch ngắn ngày, nghỉ dưỡng cuối tuần và trải nghiệm văn hóa.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ, một trong những lợi thế ít nơi nào có được là không gian phát triển mới giúp tỉnh kết nối các điểm đến có thế mạnh khác nhau, từ du lịch văn hóa, tín ngưỡng tại Đền Hùng, Tây Thiên đến nghỉ dưỡng núi cao ở Tam Đảo, du lịch sinh thái hồ Hòa Bình, hồ Đại Lải, khám phá Vườn quốc gia Xuân Sơn và nghỉ dưỡng khoáng nóng tại Thanh Thủy, Kim Bôi.

Một góc Tam Đảo nhìn từ trên cao. Ảnh: Hoàng Hùng – TTXVN

Tài nguyên văn hóa là một trong những lợi thế nổi bật của Phú Thọ. Toàn tỉnh có 2.778 di tích, gần 1.000 di tích được xếp hạng, 6 bảo vật quốc gia và gần 2.000 di sản văn hóa phi vật thể; trong đó có 5 di sản được UNESCO ghi danh, gồm những di sản gắn với bản sắc văn hóa các dân tộc và không gian văn hóa vùng.

Đặc biệt, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và hát Xoan Phú Thọ tạo nên dấu ấn riêng của vùng Đất Tổ. Cùng với Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng, các lễ hội truyền thống như lễ hội Đền Mẫu Âu Cơ, lễ hội Tây Thiên, lễ hội Khai hạ Mường Bi và lễ hội Trò Trám góp phần thu hút khách hành hương, tham quan, tìm hiểu lịch sử và trải nghiệm văn hóa bản địa.

Bên cạnh tài nguyên văn hóa, hệ sinh thái tự nhiên phong phú mở ra dư địa phát triển nhiều loại hình du lịch. Tam Đảo, Xuân Sơn và các khu bảo tồn thiên nhiên có lợi thế về cảnh quan, khí hậu, đa dạng sinh học; Mai Châu phù hợp với du lịch cộng đồng, trekking và khám phá hang động; hồ Hòa Bình, hồ Đại Lải cùng hệ thống sông, suối, hang động tạo điều kiện phát triển du lịch sinh thái, thể thao nước và nghỉ dưỡng.

Nguồn khoáng nóng tại Thanh Thủy, Kim Bôi là lợi thế để phát triển du lịch chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng chất lượng cao. Trong khi đó, các bản du lịch cộng đồng của đồng bào Thái, Mường, Mông, Dao cùng hệ thống làng nghề truyền thống tạo điều kiện kết hợp trải nghiệm văn hóa, ẩm thực, nghề thủ công với sinh hoạt thường ngày của người dân.

Theo ông Dương Hoàng Hương, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ, việc hình thành không gian du lịch đa dạng sau hợp nhất giúp tỉnh có cơ hội xây dựng các hành trình liên hoàn, kết nối văn hóa cội nguồn với sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm cộng đồng, thay vì phát triển các điểm đến riêng lẻ.

Phát triển sản phẩm khác biệt

Phú Thọ đặt mục tiêu đến năm 2030 đón ít nhất 20 triệu lượt khách du lịch, trong đó khoảng 7,8 triệu lượt khách lưu trú, tổng thu từ du lịch đạt 26.500 tỷ đồng. Để hiện thực hóa mục tiêu, tỉnh tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về hạ tầng, thu hút đầu tư, phát triển sản phẩm đặc trưng và đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động du lịch.

Theo UBND tỉnh, sau sáp nhập ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình, không gian phát triển du lịch của tỉnh được mở rộng, hội tụ nhiều lợi thế về văn hóa, di sản, sinh thái, nghỉ dưỡng và du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, hoạt động du lịch vẫn còn những hạn chế như hạ tầng kết nối chưa đồng bộ, sản phẩm tại một số điểm đến chưa tạo được sức hút khác biệt, thời gian lưu trú của du khách còn ngắn; chất lượng nguồn nhân lực và năng lực ứng dụng công nghệ cần tiếp tục nâng cao.

Bản Pom Coọng, xã Mai Châu (PhúThọ) là một trong những bản du lịch cộng đồng đẹp tiêu biểu, điểm sáng của du lịch xã mai Châu sau sáp nhập. Ảnh: Trọng Đạt - TTXVN

Để phát huy lợi thế, Phú Thọ định hướng tổ chức lại không gian du lịch theo hướng liên kết các điểm đến, hình thành những tuyến du lịch kết nối Tam Đảo - Việt Trì - Thanh Thủy - Xuân Sơn - Hòa Bình - Mai Châu. Tỉnh đồng thời chú trọng phát triển các khu, điểm du lịch trọng điểm, trong đó có khu du lịch quốc gia Tam Đảo và hồ Hòa Bình, gắn với khai thác tiềm năng tại Xuân Sơn, Thanh Thủy, Vân Sơn và các địa bàn có lợi thế về cảnh quan, văn hóa bản địa.

Cùng với tổ chức không gian, tỉnh xác định đầu tư hạ tầng giao thông và cơ sở dịch vụ là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao khả năng kết nối, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách.

Trước mắt, tỉnh ưu tiên huy động các nguồn lực đầu tư hạ tầng thiết yếu, rà soát, phân loại và tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, đất đai, xây dựng, môi trường đối với các dự án du lịch, nhất là dự án chậm tiến độ tại khu vực hồ Hòa Bình, Tam Đảo, Đại Lải. Đồng thời, Phú Thọ đẩy nhanh các dự án giao thông kết nối vùng, trong đó có tuyến Vành đai 5 - Vùng Thủ đô, đường liên kết vùng Hòa Bình - Hà Nội, cao tốc Sơn La đoạn Hòa Bình - Mộc Châu và tuyến kết nối Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng với cao tốc Tuyên Quang - Phú Thọ.

Tỉnh tập trung hoàn thiện hạ tầng, dịch vụ tại các khu vực du lịch trọng điểm như Đền Hùng, Tam Đảo, Đại Lải, hồ Hòa Bình, Thanh Thủy, Xuân Sơn, Long Cốc, Mai Châu và Vân Sơn; phát triển các dịch vụ bổ trợ như phố đi bộ, chợ đêm, mua sắm, vui chơi, giải trí.

Về sản phẩm, Phú Thọ chú trọng phát triển du lịch văn hóa - cội nguồn gắn với Đền Hùng, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, hát Xoan; nghiên cứu xây dựng tour đêm Đền Hùng, sản phẩm du lịch học đường và trải nghiệm văn hóa các dân tộc. Các loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, golf, hội nghị, hội thảo và sự kiện (MICE), du lịch cộng đồng, nông nghiệp, nông thôn cũng được ưu tiên phát triển.

Nghi thức tế lễ tại Đền thờ Quốc Tổ Lạc Long Quân trong dịp Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2026 được tổ chức trang nghiêm. Ảnh: Hoàng Hùng – TTXVN

Địa phương tăng cường liên kết với Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, các tỉnh Tây Bắc mở rộng, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Bắc Ninh và các địa phương khác để xây dựng tour, tuyến liên vùng, mở rộng thị trường khách. Năm 2027, tỉnh dự kiến tổ chức Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Năm Du lịch Đất Tổ với chuỗi sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch trong năm; tổ chức Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ tại Hà Nội nhằm quảng bá hình ảnh, sản phẩm du lịch địa phương.

Cùng với đó, Phú Thọ đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, quảng bá trên các nền tảng số; phát triển Cổng du lịch thông minh, bản đồ số, hệ thống mã QR và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong cung cấp thông tin, hỗ trợ du khách, quản lý điểm đến. Công tác đào tạo nhân lực, nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo đảm an ninh, an toàn, vệ sinh thực phẩm và bảo vệ môi trường cũng được tăng cường.

Phú Thọ cũng định hướng thu hút các dự án lưu trú chất lượng cao, khu vui chơi giải trí, dịch vụ chăm sóc sức khỏe và kinh tế ban đêm; đồng thời phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa, nghỉ dưỡng, sinh thái, trải nghiệm và du lịch cộng đồng phù hợp với đặc trưng từng địa phương. Việc gắn kết các sản phẩm với giá trị di sản, văn hóa vùng Đất Tổ và bản sắc các dân tộc được xác định là hướng đi nhằm tạo sự khác biệt, nâng sức cạnh tranh của điểm đến.

Tỉnh đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, quản lý và phục vụ khách du lịch; từng bước phát triển bản đồ du lịch số, nâng cấp hệ thống thông tin điểm đến và nghiên cứu ứng dụng các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, thực tế ảo trong giới thiệu di sản, sản phẩm du lịch. Công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực, nâng cao kỹ năng nghiệp vụ và ngoại ngữ cũng được chú trọng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển du lịch chuyên nghiệp.

Ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, với những giải pháp đưa ra trong giai đoạn tới, Phú Thọ kỳ vọng tạo bước đột phá mạnh mẽ, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống người dân trong giai đoạn 2026-2030.