Phát triển nhà ở phải đúng nhu cầu của người dân, tránh đầu cơ, lãng phí

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản. Ảnh: VGP.

Sáng 13/10, tại Trụ sở Chính phủ, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản, chủ trì phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo sau khi được kiện toàn. Phiên họp được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến với các địa phương.

Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn vốn phát triển nhà ở

Tại phiên họp, các địa phương, hiệp hội và cơ quan liên quan phản ánh những khó khăn trong phát triển nhà ở cho thuê, đặc biệt là lãi suất vay còn cao, thời gian thu hồi vốn kéo dài và khả năng huy động nguồn lực hạn chế. Các ý kiến đề nghị có cơ chế tín dụng dài hạn, chính sách tài chính phù hợp, đồng thời tăng tính chủ động cho địa phương trong lựa chọn loại hình nhà ở xã hội.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hải Phòng Lê Anh Quân đề xuất nghiên cứu cách tính giá thuê đối với nhà ở đầu tư bằng vốn Nhà nước, xem xét giảm hoặc không tính một số khoản liên quan đến yêu cầu bảo toàn vốn để phù hợp khả năng chi trả của công nhân, người lao động.

TP Bắc Ninh kiến nghị tín dụng ưu đãi dài hạn cho dự án nhà ở cho thuê, sử dụng nguồn lực Quỹ nhà ở mua lại căn hộ tại các dự án nhà ở xã hội để hình thành quỹ nhà cho thuê do địa phương quản lý.

Trong khi đó, đại diện TP Đồng Nai đề nghị linh hoạt loại hình nhà ở xã hội theo nhu cầu, tập quán cư trú của người dân; tỉnh Hưng Yên kiến nghị chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nhà ở cho thuê tại các khu công nghiệp.

Các địa phương tham dự trực tuyến phiên họp. Ảnh: VGP.

Về phía các hiệp hội, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam Nguyễn Văn Khôi lưu ý tình trạng nhà ở thương mại, nhà tái định cư và quỹ nhà thuộc tài sản công chưa được khai thác hiệu quả. Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM Lê Hoàng Châu kiến nghị nghiên cứu cơ chế phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp, khuyến khích doanh nghiệp chuyển hướng đầu tư từ phân khúc cao cấp sang nhà ở đáp ứng khả năng chi trả và nhà ở cho thuê.

Về nguồn vốn, Tổng Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội Nguyễn Thị Hằng kiến nghị bổ sung nguồn lực để đáp ứng nhu cầu vay mua, thuê mua nhà ở xã hội. Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cho biết, Bộ sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát, cân đối nguồn vốn, đồng thời nghiên cứu hoàn thiện chính sách tài chính, thuế, phí và phát triển các kênh huy động vốn dài hạn.

Đối với những kiến nghị về pháp luật và cơ chế phát triển nhà ở, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng cho biết đang phối hợp rà soát, bảo đảm tính đồng bộ giữa các quy định về đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản.

Giải đáp kiến nghị của địa phương, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, các quy định hiện hành đã có cơ chế tạo lập quỹ nhà thông qua hình thức mua nhà ở, bên cạnh đầu tư xây dựng mới. Bộ cũng đang nghiên cứu hoàn thiện quy định theo hướng tăng tính chủ động cho địa phương trong lựa chọn loại hình nhà ở xã hội và xử lý những vướng mắc về tổ chức, hoạt động của Quỹ nhà ở.

Phát triển nhà ở sát nhu cầu, tránh lãng phí nguồn lực

Kết luận phiên họp, Phó Thủ tướng Thường trực ghi nhận trong 9 tháng đầu năm 2026, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã tập trung chỉ đạo hoàn thiện thể chế, tháo gỡ khó khăn cho các dự án bất động sản, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê. Các Bộ, ngành, địa phương đã có nhiều nỗ lực triển khai nhiệm vụ, góp phần bổ sung nguồn cung cho thị trường.

Tuy nhiên, lượng bất động sản tồn kho tiếp tục tăng, tín dụng chưa hướng mạnh vào phân khúc đáp ứng nhu cầu ở thực, lãi suất và điều kiện vay vốn còn hạn chế khả năng tiếp cận vốn. Tiến độ phát triển nhà ở xã hội tại một số địa phương cũng còn chậm.

Phó Thủ tướng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện các dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), bảo đảm đồng bộ với pháp luật về đất đai và các quy định liên quan. Quá trình sửa đổi cần nghiên cứu cơ chế tài chính đối với bất động sản để hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng, qua đó hạn chế đầu cơ, thúc đẩy khai thác hiệu quả đất đai và tài sản.

Việc xây dựng nghị định hướng dẫn phải tiến hành đồng thời với quá trình xây dựng luật, bảo đảm chính sách có thể triển khai ngay khi luật có hiệu lực. Phó Thủ tướng nhấn mạnh thể chế phải tháo gỡ khó khăn từ thực tiễn, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp nhưng không buông lỏng quản lý.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu quyết tâm hoàn thành chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030 theo Nghị quyết số 303/NQ-CP của Chính phủ; tăng tỷ lệ nhà ở xã hội cho thuê, gắn phát triển nhà ở với hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nhu cầu thực tế.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc phát biểu kết luận phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản. Ảnh: VGP.

Theo Phó Thủ tướng, đánh giá thị trường phải dựa trên quan hệ cung - cầu, cơ cấu sản phẩm, vị trí dự án, điều kiện hạ tầng và khả năng chi trả của từng nhóm dân cư. Không thể chỉ nhìn vào số lượng giao dịch để đánh giá sức cầu khi có nơi thiếu nhà ở phù hợp, trong khi một số khu vực có nhà xây dựng nhưng không có người sử dụng.

Đối với nhà ở cho thuê, cần đa dạng hóa hình thức đầu tư, kết hợp nguồn lực Nhà nước và xã hội, thu hút doanh nghiệp tham gia, nhất là tại các trung tâm sản xuất, khu công nghiệp.

Phó Thủ tướng giao Bộ Xây dựng rà soát, thống nhất số liệu, phân loại địa phương theo kết quả thực hiện chỉ tiêu; làm rõ số căn nhà đã hoàn thành, không đồng nhất số dự án khởi công với sản phẩm đưa vào sử dụng. Bộ cũng cần đôn đốc các địa phương chậm tiến độ, đánh giá thực trạng bất động sản tồn kho và hướng dẫn chuẩn hóa dữ liệu thị trường.

Đối với các địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm, chủ động bố trí quỹ đất sạch, rút ngắn thủ tục đầu tư và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện. Những dự án tồn đọng phải được tháo gỡ theo thẩm quyền; nhà ở đã đầu tư cần được khai thác hiệu quả, tránh bỏ hoang, lãng phí.

Cùng với đó, các Bộ, ngành, địa phương phải tăng cường kết nối dữ liệu đất đai, nhà ở và thị trường bất động sản, kiểm soát đầu cơ, thổi giá, xử lý nghiêm vi phạm và kịp thời giải quyết những vướng mắc thuộc thẩm quyền.