Đột phá thể chế: Bệ phóng cho chu kỳ mới của thị trường bất động sản
Những đột phá thể chế đang mở ra một chu kỳ mới của thị trường bất động sản, đồng thời tái định hình cuộc chơi của các doanh nghiệp.

Thị trường bất động sản đang bước vào một chu kỳ mới với nhiều thay đổi quan trọng về thể chế, chính sách pháp lý. Ảnh: Hoàng Anh
Bốn trụ cột đột phá khơi thông các nguồn lực
"Thị trường bất động sản Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng đến từ những thay đổi mạnh mẽ về thể chế và chính sách pháp luật", Luật sư Phạm Thanh Tuấn, chuyên gia pháp lý bất động sản nhấn mạnh tại Diễn đàn Bất động sản 2026 với chủ đề "Kích hoạt chu kỳ mới" do TheLEADER tổ chức.
Ông Tuấn phân tích, trong thời gian vừa qua, nhiều cơ chế mới về đất đai, đầu tư, xây dựng và phát triển nhà ở đã được cơ quan có thẩm quyền ban hành hoặc đang tiếp tục hoàn thiện.
Những thay đổi này không chỉ nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn” pháp lý, mà còn từng bước định hình lại phương thức phát triển của dự án, chi phí đầu tư và thậm chí cả mô hình kinh doanh bất động sản.
Sự đổi mới về chính sách pháp luật là một trong những yếu tố định hình nền tảng cho một chu kỳ phát triển mới của thị trường, ông Tuấn nhìn nhận.
Đồng quan điểm, TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV cũng cho rằng: "Thể chế đối với bất động sản đang có những bước ngoặt chưa từng có".
Thời gian vừa qua, Bộ Chính trị đã ban hành tới gần 30 nghị quyết (trong đó có 10 nghị quyết tác động trực tiếp đến xây dựng và bất động sản), đặc biệt là Nghị quyết 21-NQ/TW về định hướng sửa đổi Luật Đất đai.
Trong đó, một trong những dấu ấn đậm nét nhất là sự quyết liệt tháo gỡ dự án tồn đọng. Trong tổng số hơn 5.000 dự án vướng mắc được rà soát và phát hiện mới trên cả nước, đến nay đã tháo gỡ được khoảng 3.600 dự án (gấp đôi kết quả của nhiệm kỳ trước), chỉ còn khoảng 1.400 dự án đang tiếp tục được xử lý. "Đây là nguồn cung và cơ hội khổng lồ cho thị trường được khơi thông", ông Lực dẫn chứng.
Bên cạnh đó, quy định pháp luật thời gian qua còn có bước chuyển quan trọng trong việc mở rộng khả năng đưa các quỹ đất không có toàn bộ hoặc một phần “đất ở” vào thí điểm phát triển nhà ở thương mại.
Theo ông tuấn, Nghị quyết số 171/2024/QH15 của Quốc hội và Nghị định số 75/2025/NĐ-CP của Chính phủ đã cho phép thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất hoặc trên đất đang có quyền sử dụng, kể cả trường hợp không có đất ở, nếu đáp ứng các điều kiện pháp luật.
Các chính sách này đã tạo ra điểm "đột phá", giúp tháo gỡ rào cản về loại đất, mở rộng khả năng huy động những quỹ đất trước đây chưa đủ điều kiện phát triển nhà ở thương mại, ông Tuấn nhấn mạnh.
Cơ chế mới đã tạo ra tác động bổ trợ, một mặt khơi thông nguồn lực từ các dự án bị đình trệ, kéo dài; mặt khác mở rộng khả năng phát triển dự án trên những quỹ đất trước đây còn vướng rào cản pháp lý về không có “đất ở”. Điều này không chỉ tạo cơ hội tái khởi động dự án, phục hồi dòng vốn đầu tư mà còn mở rộng nguồn cung tiềm năng cho thị trường bất động sản.

Luật sư Phạm Thanh Tuấn, chuyên gia pháp lý bất động sản chia sẻ tại Diễn đàn Bất động sản 2026 – “Kích hoạt chu kỳ mới: Xu hướng mới, Chiến lược mới” do TheLEADER tổ chức. Ảnh: Hoàng Anh.
Bên cạnh việc giải quyết khó khăn, vướng mắc cho các dự án, theo ông Tuấn, đột phá thứ hai của thể chế là cơ chế lựa chọn nhà đầu tư và phương thức phát triển dự án. Đây là một bước ngoặt quan trọng, khiến các doanh nghiệp bất động sản buộc phải chuyển từ cạnh tranh tích lũy quỹ đất đến cạnh tranh bằng năng lực phát triển các dự án quy mô lớn.
Theo đó, các quy định mới của Luật đầu tư 2025, Luật Đấu thầu 2023 sửa đổi, Nghị định 274/2026/NĐ-CP, Nghị định 243/2025/NĐ-CP sửa đổi đã tiếp tục hoàn thiện phương thức lựa chọn nhà đầu tư, trong đó có cơ chế lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt. Cơ chế này mở ra khả năng áp dụng quy trình phù hợp với tính chất của những dự án đặc thù, thay vì chỉ vận dụng các phương thức lựa chọn nhà đầu tư thông thường.
Ở cấp độ địa phương, những cơ chế đặc thù dành cho Hà Nội, TP.HCM và một số thành phố trực thuộc Trung ương tiếp tục mở rộng tính chủ động trong quyết định đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và tổ chức triển khai những dự án có ý nghĩa chiến lược. Trong phạm vi được Quốc hội trao quyền, chính quyền địa phương không chỉ tổ chức thực thi chính sách chung mà còn được chủ động cụ thể hóa, xây dựng một số cơ chế phù hợp với yêu cầu phát triển đặc thù của địa phương mình.
Các chính sách mới ban hành đã tạo ra khung pháp lý mới trong việc lựa chọn các nhà đầu tư và việc triển khai các dự án có quy mô lớn. Ví dụ một số dự án quy mô lớn tại Hà Nội được phê duyệt năm 2025, 2026 trên cơ sở các cơ chế chinh sách đặc thù của Thủ đô có thể kể đến như khu đô thị thể thao Olympic 9.171ha, khu đô thị đa mục tiêu tại xã Thư Lâm, xã Đông Anh gần 700ha, Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng 11.000ha.
Đây là xu hướng có thể thúc đẩy phân hóa năng lực và thay đổi cấu trúc cạnh tranh trong mô hình phát triển dự án. Các khu đô thị đa mục tiêu được tích hợp với nhà ở, tái định cư, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, thương mại, dịch vụ và các chức năng phát triển kinh tế - xã hội. Nhà đầu tư vì thế không chỉ tham gia phát triển sản phẩm bất động sản, mà còn đảm nhận vai trò lớn hơn trong việc tổ chức phát triển không gian đô thị, huy động vốn và triển khai hạ tầng đồng bộ.
Thứ ba là những đột phá trong tư duy và cơ chế xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai cũng là điểm đáng chú ý trong thời gian gần đây.
Theo Luật Đất đai 2024, nhiều dự án bất động sản phải xác định “giá đất cụ thể”, với quy trình thu thập thông tin, tư vấn, thẩm định và quyết định giá đất tương đối phức tạp. Việc kéo dài quá trình này không chỉ làm chậm thủ tục pháp lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến phương án tài chính, chi phí vốn và tính khả thi của dự án.
Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 đặt ra định hướng đổi mới chính sách tài chính đất đai, theo đó Nhà nước quyết định giá đất căn cứ mục tiêu phát triển từng thời kỳ, hướng tới bảo đảm chi phí đầu vào hợp lý cho hoạt động sản xuất, kinh doanh; đồng thời phân định rõ vai trò của TW trong xây dựng nguyên tắc, phương pháp và vai trò của địa phương trong quyết định giá đất.
Sự thay đổi này đã được thể chế dự thảo Luật Đất đai 2026. Theo định hướng dự thảo, bảng giá đất và hệ số K sẽ trở thành công cụ chủ yếu để xác định nghĩa vụ tài chính, thay vì phụ thuộc vào việc định giá riêng cho từng dự án như trước đây.
Điều này giúp doanh nghiệp có thể chủ động ước tính nghĩa vụ tài chính về đất đai ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, thay vì phải chờ quá trình xác định “giá đất cụ thể” như trước đây. Khi nghĩa vụ tài chính về đất đai được xác định nhanh hơn, các dự án có điều kiện sớm hoàn thiện pháp lý, triển khai đầu tư và đưa sản phẩm ra thị trường.
Thứ tư, theo ông Tuấn, chính sách về phát triển nhà ở đang có những thay đổi rất lớn, mang tính bước ngoặt. Các cơ quan quản lý nhà nước đang chuyển từ việc chú trọng phát triển nhà ở để bán sang thúc đẩy đồng thời các hình thức sở hữu, thuê và thuê mua, nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở của nhiều nhóm dân cư.
Nghị quyết số 21 đặt ra định hướng bố trí quỹ đất, có cơ chế ưu đãi để phát triển nhà ở cho thuê với giá phù hợp, đồng thời khuyến khích khu vực tư nhân tham gia thị trường này. Dự thảo Luật Nhà ở 2026 cũng đã dành một chương riêng về chính sách phát triển nhà ở cho thuê.
Ông Tuấn cho rằng, đây là thay đổi quan trọng trong tư duy chính sách. Việc giải quyết nhu cầu nhà ở không nhất thiết đồng nghĩa với việc mọi người dân đều phải sở hữu nhà ở. Thay vào đó, cần phát triển thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp, ổn định và phù hợp với khả năng chi trả của người dân.
Với những bước đột phá trong thể chế và chính sách về đất đai, thị trường bất động sản thời gian gần đây, TS. Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam nhìn nhận: "Thị trường đang bước sang một giai đoạn phát triển rất khác trước".
Chính phủ đang chuyển từ tư duy chú trọng quản lý, tháo gỡ vướng mắc đơn lẻ sang tạo lập môi trường phát triển minh bạch, ổn định và khuyến khích huy động các nguồn lực xã hội.
Các định hướng chính sách quan trọng này đang được cụ thể hóa qua việc sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Quốc hội đang họp kỳ họp thứ hai khóa XVI, dự kiến xem xét thông qua nội dung sửa đổi cả ba luật. Khi được thể chế hóa và có hiệu lực, những quy định mới sẽ tác động sâu sắc đến thị trường trong các năm tới.
Những định hướng cải cách này không chỉ nhằm tháo gỡ các vướng mắc pháp lý trước mắt, mà quan trọng hơn, còn hướng tới khắc phục những bất cập mang tính cấu trúc của chu kỳ bất động sản trước đây, đặc biệt là tình trạng đầu cơ, thiếu minh bạch thông tin và những cơn sốt đất mang tính ảo, khiến giá bất động sản nhiều thời điểm bị đẩy lên cao, xa rời giá trị thực và khả năng chi trả của người dân cũng như đội thêm chi phí dự án.
Khi các định hướng này được thể chế hóa thành những quy định pháp luật đồng bộ, minh bạch và đi vào thực tiễn, thị trường sẽ có nền tảng để vận hành ổn định, lành mạnh và bền vững hơn.
Bài toán thích ứng của doanh nghiệp địa ốc
Tuy nhiên, theo ông Tuấn, những đột phá về thể chế không chỉ mở ra cơ hội. Đi cùng với một chu kỳ mới của thị trường luôn là những thay đổi rất lớn, buộc các doanh nghiệp phải thích ứng nếu không muốn phải "rời bỏ thị trường".
Theo đó, những đột phá về thể chế đang đặt ra yêu cầu mới đối với hoạt động đầu tư bất động sản. Doanh nghiệp không chỉ cần nhận diện cơ hội từ chính sách, mà quan trọng hơn là chuyển hóa cơ hội đó thành những quyết định đầu tư có cơ sở pháp lý, phương án tài chính khả thi và mô hình kinh doanh phù hợp.
Đơn cử như đối với chiến lược tiếp cận quỹ đất và phát triển dự án. Sự xuất hiện của các dự án đô thị quy mô lớn theo cơ chế đặc thù mở ra cơ hội mới, nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ nguồn lực để trở thành nhà đầu tư chính.
Bên cạnh hoạt động M&A và tạo lập quỹ đất truyền thống (như hợp tác kinh doanh, mua lại doanh nghiệp, mua lại nhà xưởng để có quyền quản lý đất đai…), doanh nghiệp có thể nghiên cứu tham gia liên danh, hợp tác đầu tư hoặc đảm nhận những cấu phần phù hợp với thế mạnh về vốn, xây dựng hạ tầng, phát triển sản phẩm và quản lý vận hành.
Với các doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ, việc lựa chọn đúng vai trò trong chuỗi phát triển dự án có thể thực tế và hiệu quả hơn so với việc theo đuổi những dự án vượt quá năng lực tài chính và tổ chức thực hiện.
Cùng với đó, trong bối cảnh chính sách định giá đất đang được nghiên cứu sửa đổi, doanh nghiệp cần chủ động tính toán các phương án nghĩa vụ tài chính về đất đai, thay vì chỉ dựa vào một mức chi phí dự kiến khi quyết định đầu tư.
Đặc biệt, với định hướng áp dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K), doanh nghiệp có thể xây dựng các kịch bản chi phí khác nhau để đánh giá tác động đến tổng vốn đầu tư, giá thành, dòng tiền và lợi nhuận của dự án. Qua đó, xác định mức chi phí đất đai và thời gian hoàn thiện thủ tục mà dự án vẫn bảo đảm hiệu quả đầu tư.

TS. Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam. Ảnh: Hoàng Anh.
Dưới góc nhìn thị trường, ông Đính cho rằng, trong chu kỳ mới, để phát triển bền vững, vượt qua những thách thức, các doanh nghiệp bất động sản cần thay đổi tư duy phát triển, lấy nhu cầu thực, chất lượng sản phẩm và hiệu quả khai thác làm trung tâm.
Trong đó, nhu cầu ở thực cần được đặt làm tâm điểm phát triển của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần tập trung nguồn lực vào những dự án hội tụ đủ yếu tố “thiên thời - địa lợi - nhân hòa”: pháp lý đầy đủ, địa bàn có tiềm năng phát triển và sản phẩm đáp ứng nhu cầu sinh sống, làm việc của người dân.
“Điều quan trọng là phải xác định rõ ai sẽ sống tại dự án, họ làm việc ở đâu, khả năng chi trả đến đâu và cần loại nhà ở nào. Trên cơ sở đó, xây dựng cơ cấu sản phẩm, diện tích, mức giá và tiến độ mở bán phù hợp với nhu cầu thị trường", ông Đính chia sẻ.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh chính sách phát triển nhà ở cho thuê đang mở ra những cơ hội đầu tư mới, các doanh nghiệp cũng cần nghiên cứu, đánh giá đúng cơ hội từ chính sách này. Từ đó, các doanh nghiệp cần từng bước thay đổi cơ cấu sản phẩm cho phù hợp với nhu cầu mới của thị trường. Các sản phẩm cần tập trung vào phân khúc nhà ở cho thuê, nhà ở có giá vừa túi tiền, thay vì chỉ tập trung vào phân khúc cao cấp, hạng sang như thời gian vừa qua.
"Thị trường đang điều chỉnh để chuyển sang một chu kỳ phát triển với động lực và tiêu chuẩn cạnh tranh mới", ông Đính nhấn mạnh và cho rằng, đây là phép thử đối với nhiều doanh nghiệp.
Khi thể chế, chính sách của nhà nước đã tạo nhiều thuận lợi, thành công của mỗi doanh nghiệp sẽ phụ thuộc vào khả năng tạo ra giá trị thực, mang dòng tiền bền vững và đời sống tốt hơn cho người dân, ông Đính nhìn nhận.
