Dự án bauxit Nhân Cơ: Gắn khai thác tài nguyên với chế biến sâu và phát triển bền vững

Theo báo cáo thẩm định từ Sở Tài chính Lâm Đồng, dự án khai thác bauxit Cụm Nhân Cơ được quy hoạch triển khai trên tổng diện tích khoảng 6.660 ha, trải rộng qua các địa bàn các xã Kiến Đức, Nhân Cơ, Tuy Đức, Quảng Tân, Trường Xuân và các phường Bắc Gia Nghĩa, Nam Gia Nghĩa.

Trong đó, diện tích khai trường chiếm khoảng 5.269 ha, phần diện tích còn lại dành cho nhà máy tuyển quặng (khoảng 50 ha), hệ thống 5 hồ chứa bùn sau tuyển (khoảng 1.120 ha), hồ chứa nước Đắk Búk So (khoảng 318 ha), tuyến băng tải vận chuyển quặng tinh (khoảng 21 ha) và hệ thống hạ tầng giao thông, mạng lưới điện phụ trợ.

Với thời hạn hoạt động dự kiến trong 30 năm, dự án đặt mục tiêu cung ứng khoảng 3 triệu tấn quặng tinh/năm cho Nhà máy Alumin Nhân Cơ, qua đó hiện thực hóa tiến độ khởi công xây dựng vào quý I/2028 và đưa vào vận hành thương mại từ năm 2029.

Dự án khi đi vào hoạt động dự kiến đóng góp vào ngân sách nhà nước khoảng 500 tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm ổn định cho khoảng 800 lao động. Bên cạnh những lợi ích kinh tế dự kiến, quy mô sử dụng đất lớn và hệ thống hồ chứa bùn sau tuyển quặng đặt ra yêu cầu cao về kiểm soát tác động môi trường trong suốt vòng đời dự án.

Các vấn đề liên quan đến phạm vi sử dụng đất, hệ sinh thái, công trình phụ trợ, hồ chứa bùn thải và đời sống người dân tại khu vực triển khai cần được đánh giá đầy đủ trước khi quyết định đầu tư.

Sản phẩm nhôm thỏi tại Nhà máy Điện phân Nhôm Đắk Nông, minh chứng cho tiềm năng phát triển chuỗi giá trị chế biến sâu bauxit – alumin – nhôm tại Lâm Đồng. (Ảnh: C.H)

Tại buổi làm việc, lãnh đạo tỉnh và các sở ngành cũng thẳng thắn chỉ ra những vướng mắc cần tháo gỡ, đặc biệt là tính đồng bộ với quy hoạch đô thị, nông thôn và các phương án quản lý môi trường khắt khe. Đáng chú ý, theo ý kiến của Sở Công Thương, Quyết định số 866/QĐ-TTg quy định hoạt động thăm dò, khai thác bauxit phải gắn với chế biến sâu, tối thiểu đến sản phẩm alumin, tăng cường liên kết vùng và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Theo Sở Công thương, chủ đầu tư bắt buộc phải chứng minh năng lực tài chính và công nghệ tiên tiến, bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường, an toàn hệ thống hồ chứa bùn đỏ và xử lý chất thải rắn.

Phát biểu chỉ đạo kết luận, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Bá Út nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt của địa phương: Quá trình xem xét, chấp thuận chủ trương đầu tư phải được thực hiện hết sức thận trọng, toàn diện, tuyệt đối không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế ngắn hạn. Lãnh đạo UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành tập trung đánh giá thấu đáo các tác động trực tiếp đến hệ sinh thái, nguồn nước, đất đai và đời sống an sinh của người dân bản địa.

Toàn bộ hồ sơ pháp lý phải được rà soát chặt chẽ, lấy ý kiến hướng dẫn từ các bộ, ngành Trung ương trước khi trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy xem xét, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và yêu cầu phát triển kinh tế xanh, bền vững của tỉnh Lâm Đồng.

Việc rà soát thận trọng dự án khai thác bauxit Cụm Nhân Cơ cho thấy yêu cầu ngày càng cao đối với hoạt động khai khoáng quy mô lớn: không chỉ khai thác hiệu quả tài nguyên và gia tăng giá trị sản xuất công nghiệp, mà còn phải kiểm soát rủi ro môi trường, bảo đảm quyền lợi cộng đồng và trách nhiệm của nhà đầu tư. Đây cũng là cơ sở để Lâm Đồng hướng tới phát triển ngành công nghiệp bauxit - alumin - nhôm theo hướng đồng bộ, hiệu quả và bền vững.