Dự báo El Ninõ mạnh từ cuối năm 2026, cần nâng cao năng lực cảnh báo sớm thiên tai

Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành phát biểu tại hội nghị.

Ngày 23/6, tại Hà Nội, Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam tổ chức Hội nghị "Dự báo, cảnh báo sớm tình hình khí tượng thủy văn năm 2026".

Theo đánh giá của Tổ chức Khí tượng thế giới, hệ thống khí hậu toàn cầu tiếp tục ghi nhận nhiều diễn biến bất thường, nhiệt độ trung bình duy trì ở mức cao kỷ lục trong nhiều năm liên tiếp, làm gia tăng tần suất và cường độ các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Đối với Việt Nam, các mô hình dự báo cho thấy nửa cuối năm 2026 và đầu năm 2027 có khả năng chịu tác động rõ nét của hiện tượng El Ninõ với cường độ mạnh, tương đương sự kiện năm 2015-2016. Diễn biến này có thể làm gia tăng nguy cơ nắng nóng kéo dài, thiếu mưa, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, đặc biệt tại khu vực trung bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, tài nguyên nước, năng lượng và đời sống dân sinh.

Các đại biểu tham gia thảo luận tại hội nghị.

Hội nghị tập trung cập nhật các nhận định mới nhất về xu thế khí tượng thủy văn năm 2026; đánh giá các nguy cơ dưới tác động của El Ninõ và biến đổi khí hậu; đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm, quản lý rủi ro thiên tai và tăng cường khả năng chống chịu của cộng đồng.

Một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận là chuyển đổi từ phương thức dự báo truyền thống sang dự báo, cảnh báo dựa trên tác động nhằm hỗ trợ hiệu quả hơn cho công tác ra quyết định ở các cấp; đồng thời tăng cường chia sẻ dữ liệu, kết nối thông tin và phối hợp liên ngành trong xây dựng hệ thống cảnh báo sớm đa thiên tai.

Tại hội nghị, các chuyên gia đến từ UNDP, Bộ Môi trường và Biến đổi Khí hậu Canada (ECCC), Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) cùng các chuyên gia trong nước đã chia sẻ kinh nghiệm về dự báo khí hậu, cảnh báo sớm đa thiên tai, quản lý rủi ro thiên tai dựa trên dự báo và nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước biến đổi khí hậu.

Toàn cảnh hội nghị.

UNDP cũng giới thiệu sáng kiến toàn cầu "Cảnh báo sớm cho tất cả mọi người" (EW4All) do Liên Hợp Quốc khởi xướng, hướng tới mục tiêu đến cuối năm 2027 toàn bộ người dân trên thế giới được bảo vệ bởi hệ thống cảnh báo sớm đa thiên tai.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh, trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm gia tăng tính cực đoan, bất định của thời tiết và El Ninõ được dự báo tác động mạnh đến Việt Nam trong nửa cuối năm 2026 và đầu năm 2027, việc nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và chuyển hóa hiệu quả thông tin khoa học thành các quyết định quản lý, hành động ứng phó kịp thời là yêu cầu cấp thiết.

Thứ trưởng đề nghị đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và tăng cường chia sẻ dữ liệu nhằm nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo; đồng thời yêu cầu các chuyên gia đánh giá toàn diện tác động của El Ninõ, nhận diện sớm các nguy cơ và đề xuất giải pháp ứng phó phù hợp cho từng ngành, từng địa phương. Kết quả hội nghị sẽ là cơ sở để các bộ, ngành và địa phương chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó, bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh lương thực và phát triển kinh tế-xã hội bền vững.

Bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam phát biểu tại hội nghị.

Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel khẳng định hội nghị thể hiện sự hợp tác ngày càng sâu sắc giữa Canada và Việt Nam trong tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu. Thông qua Dự án "Cộng đồng ven biển thích ứng với biến đổi khí hậu Việt Nam", Canada hỗ trợ hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm, nâng cao năng lực dự báo dựa trên dữ liệu và giúp các cộng đồng dễ bị tổn thương chủ động ứng phó với thiên tai.

Bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam, cho rằng các hiện tượng thời tiết cực đoan đang trở thành "trạng thái bình thường mới". Theo bà, dự báo chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi thông tin được truyền tải đến người dân bằng những thông điệp đơn giản, phù hợp với điều kiện địa phương để cộng đồng có thể hiểu và hành động kịp thời trước các rủi ro khí hậu.