Dự báo sóng tăng vốn doanh nghiệp sẽ đạt 100.000 tỷ, tiền bị hút bớt khỏi thị trường?

2025 là một năm bùng nổ về hoạt động IPO. Theo thống kê được thực hiện bởi Chứng khoán BSC, tổng giá trị đã thực hiện của các hoạt động IPO, tăng vốn phát hành riêng lẻ, quyền mua cổ phiếu và đấu giá thành công trong năm 2025 đã đạt giá trị trên 148 nghìn tỷ đồng.

Trong đó hoạt động IPO tại 3 công ty chứng khoán thu hút 35,672 tỷ đồng; hoạt động tăng vốn đạt 106,399 tỷ đồng. Hoạt động đấu giá đạt 6,725 tỷ đồng với 2 thương vụ lớn tại Tổng Công ty Cổ phần Điện tử và Tin học Việt Nam (2,562 tỷ đồng) và Tổng công ty Đầu tư nước và môi trường Việt Nam – Công ty CP (1,231 tỷ đồng).

BSC dự báo dự kiến trong tương lai hoạt động IPO sẽ tiếp tục sôi động. Đối với kế hoạch tăng vốn giá trị theo kế hoạch dự kiến ghi nhận gần 100 nghìn tỷ đồng, điều này có thể ảnh hưởng tới thanh khoản trên thị trường chứng khoán khi một phần lượng tiền đã và sẽ bị thu hút trong bối cảnh làn sóng IPO/tăng vốn/đấu giá cổ phần đang mạnh mẽ trở lại.

Cụ thể, theo BSC, phần lớn thanh khoản thị trường có xu hướng suy giảm ở thời điểm giữa các đợt huy động vốn. Cụ thể, tại các tháng có giá trị huy động lớn, thanh khoản thường có xu hướng tăng nhưng lại suy giảm sau đó cho thấy hiệu ứng “hút thanh khoản” xuất hiện trên thị trường.

Dòng tiền một phần bị rút khỏi thị trường để tham gia vào các thương vụ lớn IPO/phát hành cổ phiếu riêng lẻ/thực hiện quyền mua cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, điều này làm suy yếu đà tăng và đẩy nhanh quá trình điều chỉnh của thị trường sau giai đoạn tích cực trước đó.

Cũng theo BSC, kỳ vọng sinh lời từ cổ phiếu IPO phụ thuộc rất lớn vào thời gian tham gia, trước khi ra quyết định tham gia các thương vụ IPO nhà đầu tư cần xác định khung thời gian: Ngắn hạn và Dài hạn.

Ngắn hạn (dưới 3 tháng): hiệu suất đầu tư sẽ phụ thuộc vào dòng tiền và tính thời điểm. Động lực tăng giá chủ yếu đến từ hiệu ứng truyền thông và sự khan hiếm nguồn cung tạm thời. Dựa trên số liệu quá khứ tại các năm thị trường sôi động như 2021 hay 2024, tỷ lệ chiến thắng (win rate) có thể lên tới 50%.

Tuy nhiên, rủi ro cũng nằm ngay ở đó khi thanh khoản thị trường thu hẹp, xác suất có lãi giảm đi đáng kể. Vì vậy, trong ngắn hạn, việc lựa chọn thời điểm có tính quan trọng hơn.

Khung dài hạn (1-3 năm): hiệu suất đầu tư cho thấy một sự phân hóa rõ rệt. Ví dụ năm 2012: sau 3 năm, mức sinh lời trung vị của các cổ phiếu IPO là -28,9%, nhưng mức sinh lời trung bình lại đạt +47,4%. Điều này minh chứng: Dù thị trường gặp khó khăn, những cổ phiếu chất lượng thật sự vẫn sẽ có mức tăng trưởng vượt trội. Do đó, yếu tố chọn lọc doanh nghiệp sẽ thay thế cho xu hướng chung.

Nhìn lại các đợt huy động vốn trên thị trường cho thấy có hiện tượng bị hút thanh khoản sau các đợt huy động vốn.

Chẳng hạn tại SSI, đã thực hiện tổng cộng 36 lần huy động vốn, nâng tổng vốn điều lệ của công ty từ 6 tỷ đồng vào thời điểm thành lập lên hơn 20.779 tỷ VND vào tháng 9/2025.

SSI thực hiện tăng vốn có chiến lược khi thị trường vào giai đoạn Uptrend hoặc nhằm đón đầu sóng tăng của thị trường.

Thống kê cho thấy, trước thời điểm huy động vốn 1 tháng, giá và thanh khoản của cổ phiếu thường có xu hướng tăng mạnh. Có 4/6 đợt huy động vốn lớn có giá và thanh khoản tăng mạnh có thể cho thấy kỳ vọng của nhà đầu tư về các đợt huy động vốn đã được phản ánh trước vào giá của cổ phiếu.

Thời điểm SSI chính thức ra thông báo về các đợt huy động vốn, giá và thanh khoản thường có xu hướng tăng và kéo dài sau khoảng 1 tuần. Đến ngày giao dịch không hưởng quyền, thanh khoản thường có xu hướng tăng mạnh trước đó 1 ngày, trong khi đó giá cổ phiếu lại thường tăng mạnh vào ngày giao dịch không hưởng quyền.

Sau ngày giao dịch không hưởng quyền, có 5/6 đợt huy động vốn cho thấy giá cổ phiếu tiếp tục duy trì đà tăng trong khoảng 1- 2 tháng trước khi điều chỉnh giảm.

Trong khi đó, sau ngày giao dịch không hưởng quyền, thanh khoản giao dịch lại sụt giảm mạnh trong cả 6 đợt huy động vốn. Giá và thanh khoản của cổ phiếu tăng mạnh trở lại vào ngày cổ phiếu chính thức được giao dịch, và xu hướng tăng này thường được kéo dài trong khoảng 3 tháng sau thời điểm cổ phiếu chính thức được giao dịch (tương ứng với mức 6 tháng kể từ ngày SSI chính thức ra thông báo).

VNDirect cũng đã thực hiện tổng cộng 16 đợt huy động vốn, nâng tổng vốn điều lệ ban đầu từ 300 tỷ đồng lên hơn 15.223 tỷ đồng (tháng 7/2024).

Tương tự như SSI các đợt tăng vốn của VND thường rơi vào giai đoạn Uptrend của thị trường.

Trước thời điểm VND chính thức ra thông báo (T0) tăng vốn, giá và thanh khoản cổ phiếu thường có xu hướng tăng mạnh. Có 4/5 đợt tăng vốn với tỷ trọng lớn cho thấy giá và thanh khoản tăng mạnh 1 tháng trước thời điểm T0, xu hướng tăng sẽ tiếp tục kéo dài cho đến ngày T0, trước khi điều chỉnh giảm.

Giá và thanh khoản của cổ phiếu có xu hướng phục hồi trở lại vào trước ngày giao dịch không hưởng quyền 1 ngày và tăng mạnh nhất vào ngày giao dịch không hưởng quyền. Xu hướng tăng tiếp tục được kéo dài trong khoảng từ 1-2 tháng trước khi điều chỉnh giảm. Riêng giai đoạn năm 2024, diễn biến giá có sự khác biệt so với các đợt huy động vốn khác đến do chịu áp lực điều chỉnh từ thị trường chung. Trong khi đó thanh khoản lại có xu hướng sụt giảm mạnh ngay sau ngày giao dịch không hưởng quyền.

Giá và thanh khoản giảm mạnh vào thời điểm cổ phiếu chính thức giao dịch và xu hướng điều chỉnh thường kéo dài trong khoảng 3-6 tháng, nguyên nhân đến từ các đợt huy động vốn của VND thường rơi vào đỉnh chu kỳ tăng mạnh của thị trường, nên vào thời điểm cổ phiếu chính thức giao dịch phải đối mặt với áp lực điều chỉnh mạnh từ thị trường chung.

Riêng giai đoạn năm 2021, diễn biến giá và thanh khoản có phần khác biệt do thị trường bước vào làn sóng uptrend thứ 4 trong bối cảnh các chính sách hỗ trợ cho việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và làn sóng “F0” tham gia mạnh mẽ trên thị trường chứng khoán với sự thay đổi về hạ tầng công nghệ của các công ty chứng khoán.

Thu Minh