Dự kiến nhiều quy định mới về bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư, với nhiều điểm mới về đánh giá, tuyển chọn và kiểm soát chất lượng học thuật.

Dự thảo đề xuất áp dụng thống nhất chuẩn chung và yêu cầu thành tích tối thiểu trên toàn quốc đối với ứng viên giáo sư, phó giáo sư.

Theo dự thảo, chuẩn chung và yêu cầu thành tích tối thiểu sẽ được áp dụng thống nhất trên toàn quốc. Ứng viên đáp ứng các tiêu chuẩn này sẽ được hội đồng đánh giá, chấm điểm độc lập và xếp hạng để lập danh sách đề xuất tuyển chọn cạnh tranh cho từng vị trí làm việc. Trong đó, tiêu chuẩn giảng dạy có trọng số tối thiểu 30%.

Về thẩm định chất lượng khoa học và liêm chính học thuật, dự thảo bỏ hoàn toàn bảng quy đổi điểm công trình khoa học. Thay vào đó, chất lượng nghiên cứu được đánh giá thực chất thông qua 5 công trình khoa học tiêu biểu.

Hồ sơ ứng viên cũng bắt buộc phải có phản biện ẩn danh. Cụ thể, hồ sơ xét chức danh giáo sư cần ý kiến của 5 chuyên gia, trong đó có ít nhất một chuyên gia quốc tế; hồ sơ phó giáo sư cần 3 chuyên gia phản biện.

Dự thảo đồng thời đưa ra các quy định nghiêm ngặt nhằm kiểm soát xung đột lợi ích và thu hồi quyết định bổ nhiệm nếu phát hiện vi phạm liêm chính học thuật.

Một điểm mới khác là dự thảo quy định số lượng giáo sư, phó giáo sư tối đa theo từng nhóm ngành, căn cứ vào quy mô đội ngũ giảng viên có trình độ tiến sĩ, kết quả hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cũng như kết quả đào tạo tiến sĩ của cơ sở giáo dục đại học trong ba năm gần nhất.

Việc bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư theo vị trí cơ hữu, đồng cơ hữu và hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu chỉ được thực hiện khi tổng số người giữ các chức danh này trong nhóm ngành, sau bổ nhiệm, không vượt quá hạn mức cho phép. Dự thảo cũng đưa ra công thức tính số lượng tối đa.

Bên cạnh việc kiểm soát số lượng, dự thảo mở rộng cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao. Theo đó, nhà khoa học đã giữ chức danh giáo sư hoặc phó giáo sư từ ba năm trở lên, ở trong nước hoặc nước ngoài, khi chuyển sang cơ sở giáo dục khác không phải chứng minh lại thành tích tối thiểu và không bị tính vào hạn mức cơ bản.

Các đại học trọng điểm có đề án phát triển đẳng cấp quốc tế được tự chủ thu hút giáo sư, phó giáo sư nước ngoài ngoài hạn mức.

Về quy trình, dự thảo yêu cầu công khai toàn bộ kế hoạch vị trí, tiêu chí đánh giá, danh sách thành viên hội đồng, điểm số chi tiết và lý do lựa chọn ứng viên.

Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ không xét lại từng hồ sơ như trước mà chuyển sang quản trị dữ liệu toàn ngành, kết hợp kiểm tra đột xuất khi phát hiện dấu hiệu rủi ro, chẳng hạn số lượng bổ nhiệm tăng bất thường hoặc có khiếu nại kèm căn cứ.

Sau khi được bổ nhiệm, giáo sư, phó giáo sư sẽ được giao nhiệm vụ cụ thể, theo dõi hằng năm và đánh giá tổng thể theo chu kỳ 3-5 năm.

Để bảo đảm chất lượng và tránh số lượng bổ nhiệm tăng đột biến, trong ba năm đầu triển khai, dự thảo đề xuất áp dụng nhịp bổ nhiệm mới tối đa 20% mỗi năm theo từng lĩnh vực.