Du lịch, lễ hội xuân - bảo đảm chất lượng và an toàn - Bài 2: Đề cao an toàn để giữ gìn giá trị lễ hội xuân

Những tai nạn thương tâm

Sáng 28/2/2026, hàng nghìn người tập trung về cửa biển Thuận An để xem đua ghe tại lễ hội cầu ngư làng Thai Dương Hạ ở gần cửa biển Thuận An. Trong quá trình di chuyển trên phá Tam Giang (TP Huế) theo dõi giải đua, thuyền chở 11 người dân ở xã Hải Dương cũ bất ngờ bị lật. Người dân và lực lượng chức năng đưa được 9 người vào bờ an toàn. Một phụ nữ 25 tuổi và con trai 3 tuổi tử vong. Chính quyền phường Thuận An đã hỗ trợ, thăm hỏi gia đình gặp nạn. Giải đua ghe tại lễ hội cầu ngư làng Thai Dương Hạ cũng bị đình chỉ.

Cũng sáng 28/2, UBND tỉnh Đồng Nai tổ chức hội đua thuyền truyền thống trên sông Đồng Nai qua phường Trấn Biên với 4 đội tham gia. Khoảng 9h, sau khi về đích, thuyền chở 12 vận động viên bất ngờ lật úp, các vận động viên (có mặc áo phao) rơi xuống sông. Lúc này, ba ca nô của lực lượng chức năng nhanh chóng tiếp cận, đưa các vận động viên lên bờ an toàn.

Tại những lễ hội làng, có nhiều trò chơi dân gian, trong đó có trò chơi đấu vật. Sự việc xảy ra vào chiều 26/2 tại lễ hội truyền thống thôn Thái Lai của xã Kim Anh (Hà Nội). Một người đàn ông tên Nguyễn Văn T. (44 tuổi) đã tử vong sau khi thi đấu vật ở lễ hội làng. Trước đó một đoạn clip đăng tải trên mạng xã hội ghi lại cảnh hai đô vật thi đấu. Người mặc khố vàng hất người mặc khố đỏ lên. Sau đó, nạn nhân mặc khố đỏ bị cắm cổ xuống sàn đấu, nằm bất động…

Đặt an toàn lên trên hết để giữ gìn giá trị lễ hội

Lễ hội truyền thống là di sản văn hóa phi vật thể quý giá, được truyền qua nhiều thế hệ. Các hoạt động bơi thuyền, đua chải, vượt sông vốn xuất phát từ đời sống lao động của cư dân sông nước. Người tham gia thường là những thanh niên khỏe mạnh, quen sóng gió, có kỹ năng bơi lội tốt. Tuy nhiên, từ sinh hoạt cộng đồng quy mô nhỏ, lễ hội ngày nay đã trở thành sự kiện thu hút đông đảo người dân và du khách, quy mô tổ chức lớn hơn, tính chất thi đấu quyết liệt hơn, yếu tố thương mại và truyền thông cũng gia tăng.

Chính sự mở rộng về quy mô ấy khiến rủi ro tăng lên nếu khâu chuẩn bị không tương xứng. Nhiều địa phương vẫn giữ cách tổ chức theo kinh nghiệm truyền thống, trong khi điều kiện tự nhiên đã thay đổi. Mực nước sông thất thường, dòng chảy phức tạp, sóng biển lớn hơn do biến đổi khí hậu. Chỉ một cơn mưa kéo dài cũng có thể khiến dòng sông hiền hòa trở nên nguy hiểm.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, vấn đề trang thiết bị bảo hộ và phương án cứu hộ, cứu nạn cũng là điều cần nhìn nhận thẳng thắn. Không phải lễ hội nào cũng trang bị đầy đủ áo phao, xuồng cứu sinh, lực lượng cứu hộ chuyên nghiệp túc trực sẵn sàng. Áp lực thành tích cũng là một nguyên nhân không thể bỏ qua. Trong không khí náo nhiệt, tiếng cổ vũ vang dội, các vận động viên dễ bị cuốn theo tinh thần thi đấu quyết liệt, cố gắng vượt giới hạn bản thân. Nếu không được kiểm tra sức khỏe kỹ lưỡng trước khi tham gia, nguy cơ tai biến, đuối nước hoặc chấn thương càng cao.

Những vụ việc thương tâm không làm giảm giá trị của lễ hội truyền thống, nhưng buộc chúng ta phải nhìn nhận lại cách tổ chức trong bối cảnh mới. Giữ gìn di sản không đồng nghĩa với bảo thủ trong phương thức thực hiện xưa cũ. Truyền thống chỉ thực sự được tôn vinh khi bảo đảm an toàn cho con người, bởi con người chính là chủ thể của di sản. Trước hết, công tác đánh giá điều kiện tự nhiên cần được thực hiện nghiêm túc. Các cơ quan chuyên môn về khí tượng thủy văn phải phối hợp chặt chẽ với ban tổ chức, dự báo chính xác tình hình thời tiết, mực nước, dòng chảy. Nếu xuất hiện nguy cơ mưa lũ, nước xiết, cần mạnh dạn điều chỉnh thời gian hoặc tạm hoãn sự kiện thay vì cố tổ chức theo kế hoạch định sẵn. Sự linh hoạt ấy không làm giảm giá trị lễ hội mà thể hiện trách nhiệm với cộng đồng.

Quy định về an toàn cần được chuẩn hóa. Vận động viên tham gia các cuộc đua trên sông, trên biển cần được khám sức khỏe, tập huấn kỹ năng xử lý tình huống khẩn cấp. Trang thiết bị bảo hộ như áo phao, thuyền cứu sinh, dây cứu hộ phải được bố trí đầy đủ. Lực lượng cứu hộ chuyên nghiệp cần có mặt xuyên suốt quá trình thi đấu, không chỉ mang tính hình thức.

Công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng rất quan trọng. Người dân và du khách cần hiểu rằng lễ hội là không gian văn hóa, không phải nơi để thử thách mạo hiểm quá mức. Sự cổ vũ nhiệt tình nên đi kèm với tinh thần tôn trọng quy định an toàn. Các gia đình có con em tham gia thi đấu cũng cần cân nhắc kỹ, không nên đặt nặng thành tích mà bỏ qua yếu tố sức khỏe.

Mùa xuân là mùa của hy vọng, của những lời chúc bình an. Không ai mong muốn tiếng trống hội lại lẫn với tiếng khóc tiễn đưa. Những tai nạn đã xảy ra là nỗi đau không thể bù đắp, nhưng nếu từ đó rút ra bài học nghiêm túc, chúng ta có thể ngăn ngừa những bi kịch tương tự trong tương lai. Giữ gìn lễ hội truyền thống không chỉ là bảo tồn nghi thức, trò chơi hay phong tục, mà còn là bảo vệ an toàn cho từng người tham gia.

Thùy Dương