Ban bố lệnh tổng động viên trong cả nước năm 1979
Ngày 5.3 ghi dấu nhiều sự kiện đáng chú ý trong lịch sử Việt Nam và thế giới, từ hoạt động của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, lệnh tổng động viên bảo vệ Tổ quốc năm 1979 đến những dấu mốc trong văn hóa, khoa học và quan hệ quốc tế.
Nguyễn Ái Quốc viết báo cáo về phong trào cách mạng ở An Nam
Ngày 5.3.1930, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc viết “Báo cáo gửi Quốc tế Cộng sản về phong trào cách mạng ở An Nam” bằng tiếng Anh. Tài liệu tổng kết tình hình đấu tranh của nhân dân Việt Nam từ khi thực dân Pháp xâm lược cho đến khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời.
Bản báo cáo phân tích các phong trào yêu nước, đồng thời tố cáo chính sách đàn áp khắc nghiệt của chính quyền thực dân đối với các lực lượng cách mạng. Nguyễn Ái Quốc cũng chỉ ra những hạn chế của một số tổ chức yêu nước và các tổ chức cộng sản thời kỳ đầu.
Kết thúc báo cáo, Người bày tỏ niềm tin vào thắng lợi của cách mạng Việt Nam, khẳng định với kinh nghiệm, sự hy sinh của những người cộng sản và sự ủng hộ của quần chúng, phong trào cách mạng nhất định sẽ giành thắng lợi.
Sắc lệnh số 29-LCT ban bố lệnh tổng động viên
Ngày 5.3.1979, trong tình thế cấp bách chống quân xâm lược biên giới phía Bắc, Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng đã ra lệnh tổng động viên toàn quân, toàn dân kháng chiến. Ảnh: Dân Việt
Trước cuộc chiến tranh xâm lược biên giới phía Bắc của Trung Quốc, ngày 4.3.1979, Ban Chấp hành Trung ương Đảng ra lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước đứng lên bảo vệ Tổ quốc.
Ngày 5.3.1979, theo đề nghị của Hội đồng Chính phủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định tổng động viên trong cả nước. Cùng ngày, Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng ký sắc lệnh số 29-LCT ban bố lệnh tổng động viên, huy động mọi nguồn lực nhân lực, vật lực, tài lực cho nhiệm vụ bảo vệ đất nước.
Các quy định về quân sự hóa toàn dân, tổ chức lực lượng du kích và tự vệ được triển khai rộng rãi nhằm tăng cường sức mạnh phòng thủ.
Trung Quốc tuyên bố rút quân ngày 5.3.1979, quá trình rút quân thực tế diễn ra sau đó và hoàn tất ngày 18.3.1979. Tuy nhiên lệnh tổng động viên vẫn có ý nghĩa biểu trưng mạnh mẽ cho tinh thần đoàn kết dân tộc.
Nhà nghiên cứu văn học Hoa Bằng qua đời
Nhà nghiên cứu văn học Hoa Bằng, tên thật Hoàng Thúc Trâm, sinh năm 1902 tại huyện Từ Liêm, Hà Nội, qua đời ngày 5.3.1977.
Ông được biết đến là học giả am hiểu Hán học và có nhiều đóng góp trong nghiên cứu văn học cổ Việt Nam. Các công trình của ông như Từ điển Hán - Việt, Văn chương quốc âm đời Tây Sơn cùng nhiều bài khảo cứu về văn học trung đại đã góp phần làm sáng tỏ giá trị di sản văn hóa, văn học dân tộc.
Hoa Bằng từng là thành viên Hội Nhà văn Việt Nam, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và cộng tác với Viện Nghiên cứu Hán Nôm.
Ngày sinh nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý
Ngày 5.3.1925 là ngày sinh nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý - một trong những tác giả tiêu biểu của nền âm nhạc Việt Nam hiện đại.
Ông bắt đầu sáng tác từ thời kỳ tiền chiến với ca khúc Dư âm, sau đó ghi dấu ấn qua nhiều tác phẩm nổi tiếng như Mẹ yêu con, Dáng đứng Bến Tre, Người đi xây hồ Kẻ Gỗ… Các sáng tác của ông vừa giàu chất trữ tình vừa phản ánh sinh động đời sống và tinh thần đấu tranh của nhân dân Việt Nam.
Năm 2000, nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật. Ông qua đời ngày 26.12.2019 tại TP.HCM.
Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân có hiệu lực
Ngày 5.3.1970, Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) chính thức có hiệu lực sau khi được đủ số quốc gia phê chuẩn.
Hiệp ước được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua năm 1968 với mục tiêu ngăn chặn sự lan rộng của vũ khí hạt nhân, thúc đẩy tiến trình giải trừ vũ khí và khuyến khích hợp tác quốc tế trong việc sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình.
NPT được xây dựng trên ba trụ cột: không phổ biến vũ khí hạt nhân, tiến tới giải trừ vũ khí hạt nhân và bảo đảm quyền tiếp cận công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình. Hiện có 191 quốc gia tham gia hiệp ước.
Tác phẩm của Copernicus bị Giáo hội Công giáo cấm phát hành
Ngày 5.3.1616, Giáo hội Công giáo Rôma đưa tác phẩm De revolutionibus orbium coelestium (tạm dịch là Về chuyển động quay của các thiên cầu) của nhà thiên văn Nicolaus Copernicus vào danh mục sách bị cấm lưu hành.
Cuốn sách trình bày thuyết nhật tâm, cho rằng Mặt trời nằm ở trung tâm và các hành tinh, trong đó có Trái đất, quay quanh nó. Quan điểm này trái với thuyết địa tâm đang được nhiều học giả và Giáo hội chấp nhận thời bấy giờ.
Về sau, thuyết nhật tâm được khoa học hiện đại chứng minh là đúng và trở thành nền tảng của thiên văn học.
