Du lịch Việt Nam trên hành trình trở thành trụ cột kinh tế quốc gia

Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn là định hướng chiến lược quan trọng để phát triển đất nước, tạo động lực thúc đẩy sự phát triển của các ngành, lĩnh vực khác

Đề án được xây dựng nhằm tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW; đánh giá thực trạng, kết quả, tồn tại, hạn chế và những “điểm nghẽn” trong phát triển du lịch thời gian qua.

Đồng thời, phân tích bối cảnh, xu hướng và những vận hội mới của đất nước trong giai đoạn phát triển hiện nay, từ đó đề xuất một Nghị quyết chuyên đề mới về du lịch, tạo nền tảng để du lịch Việt Nam thực sự bứt phá, trở thành ngành kinh tế mũi nhọn với năng lực cạnh tranh cao trên trường quốc tế.

Dấu mốc chiến lược mở đường cho du lịch bứt phá

Từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng năm 1991, du lịch đã được xác định là một hướng phát triển quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, với định hướng khai thác lợi thế thiên nhiên, di sản văn hóa và mở rộng hợp tác quốc tế để phát triển mạnh du lịch.

Đại hội VIII tiếp tục khẳng định du lịch là ngành dịch vụ cần ưu tiên phát triển gắn với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc.

Đến Đại hội IX, lần đầu tiên quan điểm “phát triển du lịch thật sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn” được nêu rõ, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong nhận thức về vai trò của du lịch đối với nền kinh tế quốc dân.

Quan điểm này tiếp tục được củng cố xuyên suốt các kỳ Đại hội X, XI và XII. Đặc biệt, ngày 16.1.2017, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 08-NQ/TW về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Đây là văn kiện chiến lược đầu tiên dành riêng cho lĩnh vực du lịch.

Nghị quyết khẳng định: “Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn là định hướng chiến lược quan trọng để phát triển đất nước, tạo động lực thúc đẩy sự phát triển của các ngành, lĩnh vực khác”.

Đây được xem là dấu mốc đặc biệt trong lịch sử phát triển của ngành Du lịch Việt Nam, tạo nền tảng chính trị vững chắc, khơi dậy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội cho sự phát triển của ngành.

Những nhóm giải pháp đột phá trong Nghị quyết đã từng bước tháo gỡ các “điểm nghẽn” tồn tại nhiều năm, tạo chuyển biến tích cực cho du lịch Việt Nam.

Nhiều địa phương, thành phố đã chủ động ban hành nghị quyết, chương trình hành động và kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW, xác định du lịch là trụ cột phát triển kinh tế địa phương

Ngay sau khi Nghị quyết số 08-NQ/TW được ban hành, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 103/NQ-CP ngày 6.10.2017 về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 08-NQ/TW, giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành và địa phương, đồng thời triển khai xây dựng 15 đề án trọng tâm.

Trong đó, Bộ VHTTDL đã tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhiều đề án, chiến lược quan trọng như: Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030; Đề án cơ cấu lại ngành du lịch đáp ứng yêu cầu phát triển thành ngành kinh tế mũi nhọn; Đề án tổng thể ứng dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực du lịch; Chiến lược phát triển sản phẩm du lịch Việt Nam; Chiến lược phát triển thương hiệu du lịch Việt Nam…

Tại địa phương, nhiều tỉnh, thành phố đã chủ động ban hành nghị quyết, chương trình hành động và kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW.

Theo thống kê, có 23/63 địa phương ban hành nghị quyết về phát triển du lịch ngay sau khi Nghị quyết 08 ra đời; 34 địa phương ban hành chương trình hành động; 49 địa phương xây dựng kế hoạch hành động của cả Tỉnh/ thành ủy và UBND tỉnh/ thành.

Nhiều địa phương triển khai hiệu quả như: Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Ninh Bình… góp phần tạo chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy phát triển kinh tế thị trường trong lĩnh vực du lịch.

Nhận thức của toàn xã hội về vai trò của du lịch có chuyển biến rõ nét, du lịch đóng góp mạnh mẽ vào phát triển kinh tế địa phương

Những con số tăng trưởng ấn tượng

Sau hơn 9 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW, du lịch Việt Nam đạt được nhiều kết quả nổi bật, được đánh giá là một trong những điểm đến có tốc độ tăng trưởng hàng đầu thế giới.

Quan trọng hơn cả là nhận thức của toàn xã hội về vai trò của du lịch có chuyển biến rõ nét; vị thế của ngành trong phát triển kinh tế - xã hội ngày càng được khẳng định.

Giai đoạn 2017 - 2019, trước khi dịch Covid-19 bùng phát, lượng khách quốc tế tăng từ 12,9 triệu lượt lên 18 triệu lượt, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 18,1%/năm; khách nội địa tăng từ 73,2 triệu lên 85 triệu lượt.

Tổng thu từ du lịch tăng từ 541 nghìn tỉ đồng lên 755 nghìn tỉ đồng, đóng góp trực tiếp vào GDP năm 2019 đạt 9,2%.

Năm 2026, ngành Du lịch đặt mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế

Sau giai đoạn khó khăn do đại dịch, du lịch Việt Nam phục hồi mạnh mẽ từ năm 2023. Đến năm 2025, ngành Du lịch đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 137 triệu lượt khách nội địa; tổng thu từ khách du lịch vượt mốc 1 triệu tỉ đồng, đóng góp trực tiếp khoảng 8,8% GDP.

Năm 2026, ngành Du lịch đặt mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế và 150 triệu lượt khách nội địa. Riêng quý I.2026, Việt Nam đã đón 6,7 triệu lượt khách quốc tế và phục vụ 37 triệu lượt khách nội địa.

Du lịch từng bước khẳng định vai trò là ngành kinh tế quan trọng tại nhiều địa phương, hình thành các trung tâm du lịch lớn có vị thế trong nước và quốc tế như TP.HCM, Hà Nội, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Phú Quốc, Ninh Bình…

Tổ chức Giải thưởng Du lịch thế giới (World Travel Awards - WTA) 5 lần vinh danh Việt Nam là “Điểm đến Di sản hàng đầu thế giới”; 6 lần liên tiếp đạt danh hiệu “Điểm đến hàng đầu châu Á” cùng nhiều giải thưởng cho các địa phương

Theo Báo cáo xếp hạng năng lực cạnh tranh của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, năng lực cạnh tranh du lịch Việt Nam tăng 12 bậc, từ vị trí 75/141 nền kinh tế năm 2015 lên vị trí 63/140 vào năm 2019. Trong khu vực ASEAN, Việt Nam đã vượt qua Indonesia về lượng khách quốc tế, đứng thứ 4 khu vực vào năm 2019.

Việt Nam cũng liên tục được vinh danh tại các giải thưởng du lịch quốc tế uy tín như World Travel Awards với nhiều danh hiệu: Điểm đến di sản hàng đầu thế giới, Điểm đến hàng đầu châu Á, cùng hàng loạt giải thưởng dành cho các địa phương và doanh nghiệp du lịch Việt Nam.

Những kết quả đạt được cho thấy Nghị quyết số 08-NQ/TW đã thực sự trở thành “đòn bẩy” quan trọng, tạo động lực cho du lịch Việt Nam phát triển toàn diện, từng bước khẳng định vị thế ngành kinh tế mũi nhọn, đồng thời lan tỏa giá trị tới nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội đất nước.