Dữ liệu số - 'tài nguyên mới' của địa phương

Dữ liệu dân cư được chuẩn hóa là nền tảng quan trọng để triển khai các dịch vụ số và giải quyết thủ tục hành chính.

KIẾN TẠO NỀN TẢNG DỮ LIỆU SỐ

Trong tiến trình chuyển đổi số, dữ liệu đang dần được xem là nguồn tài nguyên chiến lược, quyết định hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Nếu trước đây, thông tin về dân cư, hộ tịch, bảo hiểm, y tế, thuế hay đất đai được quản lý rời rạc theo từng ngành thì nay, yêu cầu đặt ra là phải chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ đồng bộ.

Điều đó cho thấy chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà trước hết là quá trình xây dựng một nền tảng dữ liệu thống nhất, chính xác và có khả năng khai thác trên quy mô toàn tỉnh.

Ứng dụng dữ liệu dân cư trong khám, chữa bệnh giúp giảm giấy tờ, đơn giản hóa quy trình tiếp nhận người bệnh.

Trên địa bàn tỉnh, nhiệm vụ này được triển khai đồng bộ thông qua Đề án 06 về phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử. Theo Kế hoạch số 825/KH-UBND năm 2026, tỉnh triển khai 29 nhiệm vụ trọng tâm nhằm phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số. Việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ đã tạo nền tảng quan trọng để địa phương xây dựng và hoàn thiện các cơ sở dữ liệu dùng chung.

Trọng tâm của quá trình này là xây dựng và phát triển Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư gắn với định danh điện tử. Đến nay, toàn tỉnh đã thu nhận hơn 3,34 triệu tài khoản định danh điện tử, kích hoạt hơn 3,18 triệu tài khoản, đạt trên 95% số tài khoản đã thu nhận.

Nhiều loại giấy tờ như: Thẻ bảo hiểm y tế, giấy phép lái xe, đăng ký xe... từng bước được tích hợp trên ứng dụng VNeID, hình thành “hồ sơ số” của mỗi công dân, góp phần tạo nền tảng để giảm giấy tờ, giải quyết thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công trực tuyến.

Tuy nhiên, dữ liệu chỉ thực sự phát huy giá trị khi bảo đảm tính chính xác và đồng bộ. Vì vậy, cùng với việc tạo lập dữ liệu, tỉnh đã tập trung rà soát, đối chiếu và làm sạch theo nguyên tắc “đúng - đủ - sạch - sống”, bảo đảm dữ liệu được cập nhật thường xuyên, thống nhất giữa các hệ thống và sẵn sàng chia sẻ khi cần thiết.

Đến nay, nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã được chuẩn hóa với kết quả tích cực. Dữ liệu hộ tịch điện tử và dữ liệu mã số thuế đạt tỷ lệ chuẩn hóa 100%; dữ liệu cán bộ, công chức, viên chức đã được đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; dữ liệu bảo hiểm xã hội, trẻ em và đất đai tiếp tục được rà soát, cập nhật nhằm đáp ứng yêu cầu kết nối, chia sẻ.

Việc đồng thời chuẩn hóa nhiều cơ sở dữ liệu không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý của từng ngành mà còn từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu dùng chung trên phạm vi toàn tỉnh.

ĐÁNH THỨC GIÁ TRỊ TỪ DỮ LIỆU

Nếu xây dựng dữ liệu là bước tạo nền móng thì khai thác dữ liệu chính là giai đoạn chuyển hóa nguồn tài nguyên số thành giá trị thực tiễn. Từ nền tảng dữ liệu đã được chuẩn hóa và kết nối, tỉnh đang từng bước mở rộng việc ứng dụng dữ liệu trong quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công và các lĩnh vực thiết yếu của đời sống, hướng tới mục tiêu lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Hệ thống dữ liệu liên thông góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, điều hành, hướng tới xây dựng chính quyền số và phát triển kinh tế số, xã hội số.

Lĩnh vực hành chính công là nơi thể hiện rõ hiệu quả của quá trình này. Trên cơ sở kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, tỉnh Đồng Tháp đã công bố 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính.

Trong đó, toàn tỉnh có 1.646/2.071 thủ tục hành chính được cung cấp trực tuyến toàn trình, 417 thủ tục được cung cấp trực tuyến một phần; đồng thời, tỷ lệ khai thác, tái sử dụng hồ sơ, giấy tờ và dữ liệu đã số hóa đạt hơn 99%.

Điều đó đồng nghĩa với việc nhiều thông tin người dân đã cung cấp trước đây được hệ thống tự động tái sử dụng, hạn chế tình trạng phải kê khai hoặc nộp lại cùng một loại giấy tờ nhiều lần.

Trong lĩnh vực y tế, việc kết nối dữ liệu dân cư với dữ liệu bảo hiểm xã hội đã góp phần đơn giản hóa quy trình khám, chữa bệnh. Thông tin người bệnh được xác thực nhanh chóng thông qua căn cước công dân gắn chip và ứng dụng VNeID; hàng chục triệu lượt tra cứu bảo hiểm y tế được thực hiện thành công.

Đồng thời, dữ liệu giấy khám sức khỏe lái xe, giấy chứng sinh và giấy báo tử cũng được liên thông điện tử với tỷ lệ gần như tuyệt đối, tạo thuận lợi cho việc giải quyết các thủ tục liên quan đến hộ tịch, bảo hiểm.

Hiệu quả khai thác dữ liệu cũng được thể hiện rõ trong lĩnh vực tài chính và an sinh xã hội. Các tổ chức tín dụng đã ứng dụng dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và VNeID để xác thực khách hàng, góp phần nâng cao tính an toàn trong giao dịch và hạn chế giả mạo.

Trong khi đó, việc chi trả trợ cấp an sinh xã hội, người có công và lương hưu qua tài khoản ngày càng được mở rộng. Hơn 1.100 cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh cũng đã triển khai thanh toán học phí không dùng tiền mặt với hàng trăm nghìn giao dịch được thực hiện. Những tiện ích này đều dựa trên sự kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các ngành, giúp quy trình xử lý nhanh hơn, chính xác hơn và minh bạch hơn.

Trong quản lý thuế, dữ liệu số tiếp tục khẳng định vai trò là công cụ hỗ trợ quản trị hiệu quả. Tỉnh đã triển khai hóa đơn điện tử theo từng lần bán hàng tại 920 cửa hàng bán lẻ xăng dầu, đạt 100%; số lượng hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền và ứng dụng eTax Mobile không ngừng tăng.

Việc kết nối dữ liệu giữa hoạt động kinh doanh với cơ quan thuế không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và bình đẳng hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Nhìn chung, dữ liệu chỉ thực sự có ý nghĩa khi được kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả. Từ nền tảng dữ liệu đã được chuẩn hóa, nhiều thủ tục hành chính được đơn giản hóa, việc giải quyết hồ sơ ngày càng nhanh gọn, minh bạch; người dân giảm thời gian đi lại, doanh nghiệp giảm chi phí thực hiện thủ tục, trong khi các cơ quan nhà nước có thêm công cụ để nâng cao chất lượng quản lý, điều hành và ra quyết định.

Những kết quả đó khẳng định chuyển đổi số không dừng ở việc tạo lập các cơ sở dữ liệu, mà đang từng bước chuyển sang giai đoạn phát huy giá trị của dữ liệu, lấy dữ liệu làm nền tảng cho quản trị hiện đại và phát triển kinh tế - xã hội bền vững.