Dư luận Australia bày tỏ kỳ vọng về kết quả chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Nhận lời mời của Toàn quyền Australia Sam Mostyn và Toàn quyền New Zealand Cindy Kiro, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước tới Australia và New Zealand từ ngày 9-14/8/2026.

Trong thông điệp trên các nền tảng truyền thông của Chính phủ Australia nhấn mạnh, Australia và Việt Nam là hai đối tác khu vực gần gũi, có mối quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời. Đây là chuyến thăm đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia trên cương vị mới, đồng thời là cuộc gặp cấp cao trực tiếp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo.

Theo thông tin trên trang web chính thức của Thủ tướng Australia, Thủ tướng Anthony Albanese sẽ chủ trì lễ đón chính thức và hội đàm quan trọng với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Nhấn mạnh ý nghĩa của chuyến thăm, Thủ tướng Albanese phát biểu: "Tôi rất mong chờ được đón tiếp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia và cùng trao đổi về các giải pháp nhằm tăng cường hợp tác giữa hai nước. Quan hệ Việt Nam - Australia được xây dựng trên nền tảng tin cậy chiến lược sâu sắc, lợi ích tương đồng và quyết tâm chung vì một khu vực hòa bình, ổn định và thịnh vượng”.

Cùng với thông điệp chào mừng, trang thông tin của Chính phủ Australia cũng điểm lại những thành tựu nổi bật sau hơn nửa thế kỷ hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao. Australia hiện là một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam. Hai nước đang hợp tác chặt chẽ và toàn diện trên các trụ cột then chốt, bao gồm quốc phòng - an ninh, kinh tế - thương mại, chuyển đổi số, ứng phó với biến đổi khí hậu và phối hợp tại các diễn đàn đa phương.

Ngay sau khi thông tin chính thức về chuyến thăm được công bố, các hãng thông tấn và báo chí lớn của Australia cũng như quốc tế như Reuters, Canberra Times, AAP, Wellington Times đã đồng loạt đưa tin về chuyến thăm và phát biểu chào mừng của Thủ tướng Australia.

Theo Giáo sư Nghiêm Đức Long, Giám đốc Trung tâm Môi trường và Nước thuộc Đại học Công nghệ Sydney (UTS), Chủ tịch Hội Trí thức và Chuyên gia Việt Nam tại Australia (VASEA), chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra vào thời điểm vị thế và khát vọng phát triển của Việt Nam đã có những thay đổi lớn.

Theo Giáo sư Nghiêm Đức Long, nếu như trước đây Việt Nam chủ yếu dựa vào lợi thế lao động và các động lực tăng trưởng truyền thống, thì hiện nay khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được xác định là những động lực quan trọng cho giai đoạn phát triển mới, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao hơn. Định hướng này được thể hiện rõ trong Nghị quyết số 57-NQ/TW, cũng như trong chương trình chuyến thăm Australia lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Giáo sư Nghiêm Đức Long đặc biệt nhấn mạnh việc Diễn đàn Tech Connect (Kết nối Công nghệ) được lựa chọn là một trong những hoạt động quan trọng trong khuôn khổ chuyến thăm. Theo ông, điều này cho thấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không còn chỉ là một lĩnh vực hợp tác riêng lẻ, mà đang từng bước trở thành một trong những động lực mới của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Australia.

Australia được đánh giá là đối tác phù hợp với định hướng phát triển này của Việt Nam. Đây là quốc gia có nền khoa học và giáo dục tiên tiến, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phát triển và môi trường hợp tác quốc tế cởi mở. Trong khi đó, Việt Nam có nguồn nhân lực chất lượng cao, thị trường năng động, nhu cầu lớn về chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Theo ông, tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế là cơ sở quan trọng để hai nước đưa hợp tác khoa học, công nghệ lên một tầm cao mới.

Đánh giá về những lĩnh vực Việt Nam và Australia có thể ưu tiên hợp tác, Giáo sư Nghiêm Đức Long cho rằng, Australia có thế mạnh về nghiên cứu cơ bản, đổi mới sáng tạo, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ, trong khi Việt Nam có nhu cầu ứng dụng lớn và là một thị trường đang phát triển nhanh. Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), hai bên có thể hợp tác phát triển các giải pháp phục vụ sản xuất, nông nghiệp, y tế và quản lý đô thị. Đối với ngành bán dẫn, Australia có lợi thế về nghiên cứu vật liệu, thiết kế chip chuyên dụng, kiểm định và đào tạo nhân lực, trong khi Việt Nam đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Ngoài ra, hai nước còn nhiều dư địa hợp tác trong tự động hóa và sản xuất thông minh, khai thác và tinh chế khoáng sản chiến lược, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng sạch, cũng như công nghệ nước và môi trường.

Trong khi đó, ông Layton Pike, Thành viên Hội đồng Cố vấn, Viện Chính sách Australia - Việt Nam (AVPI), Phó Giám đốc Đại học RMIT phụ trách quốc tế, cho rằng đây là thời điểm rất thuận lợi để Việt Nam và Australia tiếp tục làm sâu sắc hơn mối quan hệ này.

Theo ông, khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện được thiết lập từ năm 2024 đã tạo ra nền tảng thiết thực để hai nước mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực như thương mại, đầu tư, giáo dục, phát triển kỹ năng, đổi mới sáng tạo, năng lượng sạch, an ninh và giao lưu nhân dân.

Chuyên gia này nhận định, Việt Nam sở hữu thị trường năng động, lực lượng lao động trẻ, trình độ kỹ năng ngày càng được nâng cao, năng lực sản xuất liên tục mở rộng và giữ vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực. Trong khi đó, Australia có thế mạnh về giáo dục, nghiên cứu khoa học, tài nguyên, nông nghiệp, năng lượng sạch, y tế, công nghệ.

Chuyến thămcủa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính là cơ hội để hai nước hiện thực hóa những tham vọng chiến lược thành các kết quả cụ thể. Ngoài những lĩnh vực hợp tác truyền thống, theo ông Pike, có 5 lĩnh vực còn nhiều tiềm năng để hai bên tăng cường khai thác, bao gồm: nâng tầm quan hệ thương mại - đầu tư; hợp tác giáo dục, đào tạo kỹ năng và giáo dục xuyên quốc gia; hợp tác nghiên cứu và đổi mới sáng tạo; phát triển năng lượng sạch, khoáng sản thiết yếu và chuỗi cung ứng bền vững; cùng với việc củng cố mạng lưới kết nối giữa cựu sinh viên, doanh nghiệp, giới chuyên môn và cộng đồng hai nước.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh một số lĩnh vực trọng tâm hợp tác giữa hai nước, bao gồm giáo dục, AI, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, sản xuất tiên tiến, y tế, năng lượng tái tạo và nông nghiệp bền vững.

Tuy nhiên, ông lưu ý, nền tảng quan trọng nhất của quan hệ Việt Nam - Australia vẫn là yếu tố con người. Qua nhiều năm sinh sống và làm việc tại Việt Nam, ông chứng kiến sự gắn kết giữa người dân hai nước được hình thành nhanh chóng thông qua học tập, kinh doanh cũng như các hoạt động giao lưu, khám phá văn hóa.

Chính những kết nối này đã tạo nên nền tảng bền vững cho quan hệ song phương và có ý nghĩa không kém các chỉ số về thương mại hay đầu tư. Khi ngày càng nhiều sinh viên, chuyên gia, doanh nhân Việt Nam xây dựng quan hệ với Australia và nhiều người Australia có cơ hội hiểu hơn về đất nước, con người Việt Nam, sự gắn kết giữa hai quốc gia sẽ tiếp tục được củng cố.

Tiến sĩ Frank Alafaci, Chủ tịch Hội đồng Thượng đỉnh Doanh nghiệp Australia (Australian Business Summit Council) cho rằng, khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện đã tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam và Australia mở rộng hợp tác thương mại, đầu tư, đồng thời hình thành các chuỗi liên kết kinh tế có giá trị gia tăng cao trong giai đoạn tới.

Ông nhận định, hai nền kinh tế có tính bổ trợ cao. Australia có lợi thế về tài nguyên, năng lượng, giáo dục, dịch vụ chuyên môn và nguồn vốn đầu tư, trong khi Việt Nam sở hữu nền sản xuất năng động, thị trường tiêu dùng đang tăng trưởng nhanh và ngày càng khẳng định vai trò là một trung tâm sản xuất, kết nối chuỗi cung ứng trong khu vực.

Theo Tiến sĩ Alafaci, bước phát triển tiếp theo của quan hệ kinh tế song phương không chỉ dừng lại ở việc gia tăng kim ngạch thương mại, mà còn cần hướng tới xây dựng các liên doanh, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và tăng cường kết nối trực tiếp giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để quan hệ kinh tế Việt Nam - Australia phát triển theo chiều sâu và bền vững hơn.

Đánh giá về mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương đạt 20 tỷ USD, ông cho rằng, đây là mục tiêu hoàn toàn khả thi nếu hai nước tập trung khai thác các lĩnh vực có giá trị gia tăng và tiềm năng tăng trưởng cao như năng lượng tái tạo, khoáng sản chiến lược, công nghiệp chế tạo tiên tiến, nông nghiệp, chế biến thực phẩm, công nghệ số, giáo dục, logistics và dịch vụ tài chính.

Để tận dụng hiệu quả những cơ hội này, theo Tiến sĩ Alafaci, Việt Nam cần tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh, từng bước chuyển từ mô hình sản xuất dựa trên lợi thế chi phí thấp sang mô hình tạo giá trị thông qua đổi mới công nghệ, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, phát triển bền vững và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Ông cũng cho rằng, các hiệp định thương mại tự do đã tạo điều kiện thuận lợi cho lưu chuyển hàng hóa giữa hai nước. Tuy nhiên, để thúc đẩy hợp tác đầu tư và kinh doanh hiệu quả hơn, cộng đồng doanh nghiệp cần hiểu rõ hơn về hệ thống pháp luật, các quy định kỹ thuật, tiêu chuẩn, cơ chế quản lý cũng như môi trường kinh doanh của mỗi bên.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, Tiến sĩ Alafaci khuyến nghị nên coi Australia là thị trường chiến lược dài hạn thay vì chỉ là điểm đến xuất khẩu. Theo ông, yếu tố quyết định thành công là xây dựng được quan hệ hợp tác dựa trên lòng tin, sự am hiểu về môi trường pháp lý, các quy định tuân thủ và phương thức kinh doanh tại thị trường sở tại.

Ông nhấn mạnh niềm tin không thể hình thành trong thời gian ngắn mà cần được vun đắp thông qua quá trình hợp tác thực chất, đầu tư cho nghiên cứu thị trường, phát triển thương hiệu, cải tiến mẫu mã, bao bì sản phẩm và thiết lập mạng lưới đối tác địa phương.

Giáo sư Carl Thayer, chuyên gia nghiên cứu về Việt Nam và khu vực Đông Nam Á tại Đại học New South Wales nhận định, chuyến thăm Australia lần này có ý nghĩa đặc biệt, bởi đây là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia trên cương vị người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam. Chuyến thăm diễn ra trong giai đoạn hai nước đang triển khai mạnh mẽ khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện, đồng thời hiện thực hóa cam kết duy trì các cuộc gặp thường niên giữa lãnh đạo cấp cao hai nước. Điều này thể hiện quyết tâm của Việt Nam và Australia trong việc duy trì động lực phát triển quan hệ ở cấp độ cao nhất.

Đánh giá về các nội dung hợp tác có thể đạt được trong chuyến thăm, Giáo sư Carl Thayer cho rằng, thương mại và đầu tư sẽ tiếp tục là những ưu tiên hàng đầu, đặc biệt là việc thúc đẩy mục tiêu tăng gấp đôi đầu tư song phương trong những năm tới. Bên cạnh đó, các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh mạng, công nghệ xanh và các công nghệ mới nổi cũng sẽ trở thành những hướng hợp tác trọng tâm, trong đó Australia có nhiều thế mạnh có thể bổ trợ cho quá trình phát triển của Việt Nam.

Theo ông, nông nghiệp công nghệ cao cũng là lĩnh vực có nhiều triển vọng hợp tác lâu dài giữa hai nước. Mặc dù chuyến thăm có thể chưa tạo ra những thỏa thuận cụ thể trong lĩnh vực này, song đây sẽ là một trong những định hướng hợp tác quan trọng trong thời gian tới.

Ngoài ra, Giáo sư Carl Thayer nhấn mạnh phát triển nguồn nhân lực tiếp tục là trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương. Ông phân tích rằng hợp tác giáo dục giữa hai nước sẽ ngày càng tập trung vào đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng chất lượng cao và phát triển nguồn nhân lực phục vụ nền kinh tế số. Australia cũng đặc biệt quan tâm đến việc thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong các lĩnh vực STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học).

Theo đánh giá của Giáo sư Carl Thayer, khoảng 96% nội dung của Chương trình hành động hiện nay giữa hai nước đã được triển khai hoặc hoàn thành đúng tiến độ. Vì vậy, nhiều khả năng lãnh đạo hai nước sẽ nhất trí xây dựng một Chương trình hành động mới nhằm định hướng hợp tác trong giai đoạn tiếp theo.

Về phần mình, cựu Đại sứ Australia tại Việt Nam Andrew Goledzinowski cho rằng, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Australia không chỉ mang ý nghĩa đặc biệt về chính trị, mà còn được kỳ vọng tạo động lực mới để hiện thực hóa các mục tiêu trong khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện, mở ra thêm cơ hội hợp tác trên các lĩnh vực kinh tế, công nghệ, năng lượng và phát triển nguồn nhân lực.

Ông Andrew Goledzinowski nhận định, đây là lần đầu tiên một Tổng Bí thư, đồng thời là Chủ tịch nước Việt Nam đến thăm chính thức Australia. Do đó, chuyến thăm có ý nghĩa rất quan trọng, đặc biệt là khi diễn ra đúng vào thời điểm Việt Nam đang triển khai chương trình cải cách sâu rộng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, thúc đẩy tăng trưởng và hiện đại hóa nền kinh tế, qua đó mở ra thêm cơ hội để đưa quan hệ song phương từ các định hướng chiến lược sang những chương trình hợp tác cụ thể.

Đánh giá về triển vọng hợp tác, cựu Đại sứ Australia cho rằng, bên cạnh các lĩnh vực hợp tác truyền thống như giáo dục - đào tạo, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng sạch và trao đổi chính sách, hai nước đang đứng trước nhiều cơ hội mới trong các ngành công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ số và các lĩnh vực công nghệ tiên tiến khác.

Theo ông, Việt Nam đang đẩy nhanh quá trình hiện thực hóa các chiến lược phát triển công nghệ, trong khi Australia có lợi thế về năng lực nghiên cứu, kinh nghiệm xây dựng chính sách và hệ thống quản lý. Đây là những yếu tố mang tính bổ trợ, giúp hai nền kinh tế có thể phát huy thế mạnh của nhau thay vì cạnh tranh trực tiếp.

Việt Nam và Australia chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 26/2/1973. Kể từ đó đến nay, hai nước đã xây dựng một mối quan hệ mạnh mẽ và bền bỉ với lợi ích đa dạng và ngày càng tăng. Hiện nay, Việt Nam được coi là một trong những đối tác song phương quan trọng nhất của Australia.

Kim ngạch thương mại hai chiều hiện ở mức hơn 14 tỷ USD. Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang trở thành trụ cột tăng trưởng mới của quan hệ hai nước. Hơn 35.000 sinh viên Việt Nam đang học tập tại Australia; cộng đồng hơn 350.000 người Việt cùng các mạng lưới trí thức, doanh nhân là cầu nối bền chặt giữa hai dân tộc.

Australia là đối tác cung cấp nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) quan trọng trong hạ tầng, chuyển đổi số, ứng phó với biến đổi khí hậu và chuyển đổi xanh, đồng thời mở rộng đào tạo cán bộ qua Trung tâm Việt Nam - Australia (VAC) tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Đồng thời, Australia là nước duy nhất hỗ trợ Việt Nam vận chuyển bệnh viện dã chiến, cũng như hỗ trợ đào tạo tiếng Anh và quân y, qua đó giúp nâng cao năng lực tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc của Việt Nam.