Dự luật NO FAKES Act và nỗ lực thiết lập 'hàng rào' pháp lý trong thời đại AI

Bước ngoặt mới trong cuộc chiến chống mạo danh

Theo website chính thức của Hạ nghị sĩ María Elvira Salazar (bang Florida, Mỹ), dự luật Nurture Originals, Foster Art, and Keep Entertainment Safe (NO FAKES Act) đã được Ủy ban Tư pháp Thượng viện Mỹ thông qua, qua đó tiến thêm một bước trong quy trình lập pháp trước khi được đưa ra bỏ phiếu tại toàn Thượng viện.

Dự luật NO FAKES Act được kỳ vọng là bước tiến mới trong quy trình lập pháp nhằm kiểm soát việc sử dụng trái phép giọng nói và hình ảnh bằng công nghệ AI. (Ảnh: SAG-AFTRA).

Thượng nghị sĩ Marsha Blackburn (Đảng Cộng hòa, bang Tennessee) cho rằng AI nên phục vụ đổi mới sáng tạo, thay vì trở thành công cụ cho các hành vi giả mạo và lừa đảo trên môi trường số.

Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Chris Coons (Đảng Dân chủ, bang Delaware) nhấn mạnh: "Mọi người đều có quyền sở hữu và bảo vệ giọng nói cũng như hình ảnh của mình trước các sản phẩm deepfake do AI tạo ra, bất kể bạn là Taylor Swift hay một học sinh lớp 8 ở Wilmington".

Theo hai nghị sĩ, dự luật sẽ giúp thiết lập các rào chắn pháp lý cần thiết để bảo vệ người dân và cộng đồng sáng tạo trước những nguy cơ từ AI.

Dự thảo đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực xây dựng hành lang pháp lý đối phó với các sản phẩm giả mạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo truyền thông Mỹ, nếu được thông qua, dự luật sẽ công nhận quyền sở hữu trí tuệ ở cấp liên bang đối với giọng nói và hình ảnh của mỗi cá nhân. Đồng thời cho phép người dân khởi kiện các hành vi tạo lập, phân phối hoặc thu lợi từ các bản sao kỹ thuật số trái phép được tạo bằng AI.

Dự luật NO FAKES Act gây bàn tán

Dự luật NO FAKES Act được đưa ra trong bối cảnh công nghệ AI ngày càng có khả năng tạo ra các bản sao giọng nói, hình ảnh và video giống người thật.

Theo Gadget Review, hơn 16.000 người đã ký vào thư ngỏ do Hiệp hội diễn viên màn ảnh (SAG-AFTRA) khởi xướng, kêu gọi Quốc hội Mỹ sớm thông qua NO FAKES Act để ngăn chặn tình trạng giả mạo giọng nói và hình ảnh bằng AI.

SAG-AFTRA cho rằng các vụ lừa đảo bằng giọng nói giả, quảng cáo sử dụng hình ảnh giả mạo hay video deepfake đang xuất hiện ngày càng phổ biến. Chủ tịch Hiệp hội Sean Astin cảnh báo AI không được kiểm soát có thể hủy hoại cuộc sống của nhiều người.

Taylor Swift là một trong những nghệ sĩ tích cực tìm kiếm các biện pháp pháp lý nhằm bảo vệ giọng nói và hình ảnh trước nguy cơ bị sao chép bằng công nghệ AI. (Ảnh: Punchng).

Đáng chú ý, liên minh ủng hộ dự luật không chỉ gồm giới nghệ sĩ. Theo thông cáo của bà Salazar, danh sách này còn có YouTube, TikTok, OpenAI, IBM, Disney, Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Mỹ (RIAA), Hiệp hội Điện ảnh Mỹ (MPA), Viện Hàn lâm Ghi âm Mỹ (Recording Academy)...

Tạp chí Complete Music Update nhận định đây là sự đồng thuận hiếm thấy giữa ngành giải trí và các công ty công nghệ.

Giám đốc điều hành RIAA Mitch Glazier cho biết dự luật nhận được sự hậu thuẫn từ một "liên minh liên ngành đặc biệt", bao gồm cộng đồng sáng tạo, các tổ chức bảo vệ trẻ em, công đoàn lao động, các nhà phát triển AI và nhiều nhóm vận động khác.

Dù nhận được sự ủng hộ rộng rãi, dự luật NO FAKES Act vẫn đối mặt với những chỉ trích.

Theo Gadget Review, tổ chức Public Knowledge cho rằng dự luật hiện tại cần được sửa đổi đáng kể.

Nhóm này lo ngại rằng nếu quyền kiểm soát hình ảnh và giọng nói quá chặt chẽ, việc tái hiện người nổi tiếng trong phim tiểu sử có thể gặp thêm rào cản pháp lý.

Complete Music Update cho biết tổ chức Electronic Frontier Foundation (EFF) cũng phản đối dự luật với lý do tương tự.

EFF lo ngại quy định mới dù đã bổ sung các điều khoản ngoại lệ, nhưng vẫn có thể khiến các nền tảng thận trọng quá mức khi xử lý những nội dung sáng tạo lấy cảm hứng từ nhân vật nổi tiếng.

Trong phiên điều trần tại Ủy ban Tư pháp Thượng viện, một số nghị sĩ cũng đặt câu hỏi liệu các nội dung parody (nhại lại) được tạo bằng AI có được bảo vệ đầy đủ theo dự luật hay không.

EFF còn băn khoăn về việc các nghệ sĩ có thể cấp quyền sử dụng hình ảnh hoặc giọng nói của mình cho hãng phim, hãng thu âm hoặc đối tác kinh doanh.

Trong trường hợp các hợp đồng thiếu công bằng, chính những người mà dự luật muốn bảo vệ có thể mất quyền kiểm soát đối với hình ảnh và giọng nói của mình trong thời gian dài.

Kết quả cuối cùng của NO FAKES Act vẫn còn phải chờ Quốc hội Mỹ quyết định.

Tuy nhiên, những tranh luận xung quanh dự luật cho thấy một thực tế mới của thời đại AI: bên cạnh tác phẩm, dữ liệu hay bản quyền, giọng nói và hình ảnh của mỗi cá nhân đang trở thành tài sản cần được bảo vệ bằng các cơ sở pháp lý phù hợp.