Dư nợ tín dụng tăng, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khó tiếp cận

Vốn tăng, khả năng tiếp cận chưa tương xứng

Tại Hội nghị “Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho DNNVV” do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tổ chức ngày 18/9, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết đến ngày 28/8/2026 dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt gần 20,5 triệu tỷ đồng, tăng 10,24% so với cuối năm 2025.

Trong đó, dư nợ tín dụng đối với DNNVV đạt hơn 4,1 triệu tỷ đồng, tăng 12,37%, chiếm khoảng 20% tổng dư nợ nền kinh tế.

Để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng hai con số, NHNN đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng triển khai các chương trình tín dụng hướng đến DNNVV và doanh nghiệp, cá nhân sản xuất, kinh doanh trong những lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng.

Sau hơn một tháng triển khai chương trình tín dụng ưu đãi, số ngân hàng thương mại đăng ký tham gia chương trình tăng từ 4 lên 19 ngân hàng, với tổng quy mô khoảng 407.000 tỷ đồng. Lãi suất ưu đãi thấp hơn 1-2%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn.

Tuy nhiên, nguồn vốn tăng không đồng nghĩa khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp được cải thiện tương ứng.

Hội nghị “Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa”.

Theo báo cáo “SME tại Việt Nam: Mức độ trưởng thành và khả năng tiếp cận tín dụng” của FiinGroup, chỉ 8,8% doanh nghiệp siêu nhỏ và 30,9% doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận được vốn vay trong năm 2026. Tính chung khu vực SME, tỷ lệ này là 20,5%.

Từ thực tế hoạt động, đại diện Hội Doanh nghiệp trẻ Việt Nam Nguyễn Thị Lan Hương cho biết tín dụng luôn là vấn đề được doanh nghiệp quan tâm tại các phiên đối thoại. Doanh nghiệp không chỉ đặt câu hỏi có vay được vốn hay không mà còn quan tâm đến chi phí vốn, tài sản bảo đảm, kỳ hạn vay, thủ tục và thời gian giải ngân.

Theo bà Lan Hương, ngoài lãi suất, doanh nghiệp còn phải tính đến các chi phí liên quan đến bảo hiểm, định giá tài sản và hoàn thiện hồ sơ.

Hội Doanh nghiệp trẻ Việt Nam đề nghị các tổ chức tín dụng minh bạch tổng chi phí khoản vay, đơn giản hóa hồ sơ và rút ngắn thời gian thẩm định, giải ngân. Đồng thời, phương thức thẩm định cần được đổi mới để đánh giá sát hơn năng lực tạo dòng tiền của doanh nghiệp.

Từ tài sản thế chấp đến dòng tiền

Một trong những điểm nghẽn được doanh nghiệp và hiệp hội đề cập là yêu cầu về tài sản bảo đảm.

Chủ tịch Hiệp hội DNNVV Hưng Yên Đỗ Văn Vệ cho rằng giữa “doanh nghiệp cần vốn” và “doanh nghiệp đủ điều kiện tiếp cận vốn” vẫn tồn tại khoảng cách. Khoảng cách này liên quan đến tài sản bảo đảm, năng lực quản trị, mức độ minh bạch tài chính, hồ sơ tín dụng, khả năng chứng minh dòng tiền và phương án sản xuất kinh doanh.

Trong khi đó, nhiều DNNVV, hộ kinh doanh và hợp tác xã có quy mô tài sản bảm đảm hạn chế nhưng có thị trường, đơn hàng và dòng tiền ổn định nhờ tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp lớn.

Do đó, doanh nghiệp đề xuất các tổ chức tín dụng tăng cường sử dụng dữ liệu về doanh thu, hóa đơn, đơn hàng và lịch sử thanh toán trong đánh giá tín dụng, giảm sự phụ thuộc vào tài sản thế chấp truyền thống.

DNNVV mong được mở rộng khả năng tiếp cận vốn tín dụng.

Ở phía ngân hàng, ông Nguyễn Xuân Bắc - Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN) cho biết các tổ chức tín dụng phải tuân thủ ngày càng chặt chẽ các chuẩn mực quản trị rủi ro nên không thể nới lỏng các điều kiện tín dụng.

Một khó khăn khác là dữ liệu về DNNVV còn thiếu và phân tán, khiến ngân hàng khó đánh giá đầy đủ dòng tiền và khả năng trả nợ, nhất là với những doanh nghiệp không có tài sản bảo đảm. Cũng theo ông Bắc, cơ chế bảo lãnh tín dụng và các quỹ hỗ trợ DNNVV cũng chưa phát huy đầy đủ hiệu quả.

Từ thực tế này, bài toán tín dụng được đặt ra theo hướng không chỉ tăng nguồn cung vốn mà còn phải cải thiện cách kết nối vốn với doanh nghiệp có nhu cầu và khả năng sử dụng vốn hiệu quả.

Đề xuất thí điểm ngân hàng số chuyên biệt cho DNNVV

TS. Phan Hoàng Tuấn - đại diện Hiệp hội DNNVV TP Hồ Chí Minh đề xuất xây dựng bộ chỉ số đánh giá hiệu quả tín dụng dành cho DNNVV của từng ngân hàng.

Đáng chú ý, Chủ tịch Hiệp hội DNNVV Việt Nam Nguyễn Văn Thân đề xuất NHNN phối hợp với Hiệp hội DNNVV nghiên cứu thí điểm thành lập ngân hàng số chuyên biệt cho DNNVV và hộ kinh doanh.

Theo đề xuất, việc đa dạng hóa các chủ thể cung ứng tín dụng, trong đó có các tổ chức cho vay không nhận tiền gửi từ dân cư, có thể tạo thêm kênh vốn phù hợp với đặc điểm tài sản, dòng tiền và chu kỳ kinh doanh của DNNVV, nhất là doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh.

Về phía cơ quan quản lý, đại diện Bộ Tài chính cho biết đang xây dựng dự thảo sửa đổi Luật Hỗ trợ DNNVV theo hướng đổi tên thành Luật Phát triển DNNVV. Dự thảo hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp từ cả phía cung và cầu.

Ở phía cung, chính sách tập trung phát triển các nguồn vốn tín dụng và thị trường vốn, khuyến khích tổ chức cung ứng vốn xây dựng sản phẩm phù hợp với DNNVV, dựa trên phương án kinh doanh, doanh thu và dòng tiền.

Ở phía cầu, doanh nghiệp được hỗ trợ nâng cao tính minh bạch về sổ sách, chuẩn hóa thông tin tài chính, tín dụng, nâng cao năng lực và mở rộng thị trường.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn khẳng định DNNVV tiếp tục là lực lượng quan trọng của nền kinh tế trong mục tiêu tăng trưởng hai con số. Do đó, ngành ngân hàng sẽ tiếp tục tạo điều kiện về vốn, sản phẩm và dịch vụ phù hợp trong phạm vi khả năng và quy định pháp luật.