Dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm xã hội: Lao động nền tảng số có thể phải đóng bảo hiểm bắt buộc?

Tài xế công nghệ là một trong những nhóm lao động được đề xuất nghiên cứu mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Ảnh minh họa: IT

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội đề xuất mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc sang nhóm lao động trên nền tảng số. Đề xuất này hướng tới tạo hành lang pháp lý mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Theo tờ trình của Chính phủ, dự thảo đề xuất giao Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số và các nhóm đối tượng khác có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên, căn cứ điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ.

Phương án đề xuất nêu rõ: Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ căn cứ vào đề xuất của Chính phủ và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ để quyết định các nhóm đối tượng cụ thể phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Đề xuất có thể mở ra cơ hội xem xét đưa các nhóm lao động tự do quy mô lớn hiện nay, đặc biệt là tài xế công nghệ và shipper vào diện bao phủ của bảo hiểm xã hội bắt buộc. Tuy nhiên, việc áp dụng trên thực tế đối với từng nhóm lao động vẫn sẽ phụ thuộc vào các quy định chi tiết về tiêu chí đối tượng cùng lộ trình triển khai cụ thể trong thời gian tới.

Cần làm rõ đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

Sáng 21/10, tại Hội trường Quốc hội, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng nhóm đối tượng "người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số" có phạm vi rất rộng, chưa bảo đảm tính khả thi, cần được cân nhắc và đánh giá tác động kỹ lưỡng, đa chiều.

Theo đó, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị Chính phủ nghiên cứu, bổ sung vào dự thảo quy định rõ đối tượng và thời điểm triển khai. Trường hợp chưa thể xác định cụ thể các nội dung này hoặc chưa đạt được sự đồng thuận của nhóm dự kiến tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ cân nhắc sửa đổi nội dung trên khi tiến hành sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm xã hội.

Trước đó, tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách ngày 29/9, đại biểu Trần Thị Diệu Thúy đề nghị nghiên cứu đưa tài xế công nghệ, shipper vào diện tham gia Bảo hiểm xã hội bắt buộc. Đồng thời, kiến nghị làm rõ trách nhiệm đóng của người lao động và doanh nghiệp nền tảng; nghiên cứu cơ chế đóng góp có sự tham gia của Nhà nước.

Khoảng trống an sinh đối với lao động nền tảng số

Tại hội nghị góp ý dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội ngày 22/9, đại diện Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh cho biết thành phố có khoảng 400.000 tài xế hoạt động trên các nền tảng công nghệ. Đặc thù công việc khiến nhóm lao động này thường xuyên đối mặt với nguy cơ tai nạn giao thông, thời tiết khắc nghiệt và các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe.

Dựa trên khảo sát 141 tài xế tại hội thảo "An sinh cho tài xế công nghệ" ngày 15/9, thông tin được công bố tại hội nghị góp ý dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội ngày 22/9, 35% số người được khảo sát làm việc hơn 10 giờ mỗi ngày. Để đạt doanh thu khoảng 15 triệu đồng/tháng, tài xế phải làm việc với cường độ cao. Có 73,4% người tham gia khảo sát có bảo hiểm y tế thông qua hộ gia đình hoặc được công đoàn hỗ trợ.

Khi bị ốm đau, gặp tai nạn hoặc phải ngừng làm việc, thu nhập của tài xế có thể bị gián đoạn. Trong khi đó, khả năng tiếp cận các chế độ bảo hiểm còn phụ thuộc vào hình thức làm việc và khả năng đóng góp của từng người.

Theo Bảo hiểm xã hội Thành phố Hồ Chí Minh, quy định hiện hành đã đề cập trách nhiệm ký hợp đồng lao động và đóng bảo hiểm xã hội đối với lái xe ô tô làm việc tại các đơn vị kinh doanh vận tải. Trong khi đó, việc áp dụng chính sách đối với tài xế công nghệ sử dụng xe hai bánh còn những điểm cần được xem xét. Vì vậy, cơ quan này kiến nghị nghiên cứu bổ sung nhóm tài xế công nghệ vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Ngoài tài xế công nghệ, Bảo hiểm xã hội Thành phố Hồ Chí Minh cũng kiến nghị xem xét mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người kinh doanh trên sàn thương mại điện tử và lao động tại các công trình xây dựng. Đây là những nhóm có hình thức làm việc đa dạng, trong đó một bộ phận chưa được tiếp cận đầy đủ các chế độ bảo hiểm.

Nguồn: Tổng hợp