Đưa công nghệ về vùng biên, tiếp sức hành trình học tập

Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Yên Khương có 2 phòng máy tính phục vụ học sinh học tập.

Từ lớp học “đọc - chép” đến những giờ học tương tác

Trong các tiết học, thay vì chỉ nghe giảng và ghi chép, học sinh Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Yên Khương được tiếp cận kiến thức thông qua hình ảnh, video, các nền tảng tương tác, trò chơi học tập và hoạt động nhóm.

Thầy Nguyễn Văn Hoàn, Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Yên Khương, cho biết nhà trường xác định chuyển đổi số không đơn thuần là đưa thêm thiết bị vào lớp học. Điều quan trọng là công nghệ phải phục vụ việc đổi mới phương pháp dạy học, giúp học sinh hiểu bài, chủ động và phát triển năng lực.

Theo đó, giáo viên từng bước khai thác học liệu điện tử, hình ảnh, video và các nền tảng tương tác. Một số giáo viên bước đầu sử dụng AI để hỗ trợ xây dựng giáo án, thiết kế câu hỏi, nhiệm vụ học tập cũng như kiểm tra, đánh giá.

Sự thay đổi trong phương pháp dạy học cũng tạo ra những chuyển biến ở học sinh. Các em có thêm cơ hội quan sát, trao đổi, trả lời câu hỏi, làm việc nhóm và trực tiếp tham gia vào bài học.

Với học sinh dân tộc thiểu số, tác động này càng rõ nét. Một bộ phận học sinh còn hạn chế khả năng diễn đạt bằng tiếng Việt nên việc tiếp thu kiến thức nếu chỉ dựa vào chữ viết và lời giảng đôi khi gặp khó khăn.

Khi bài học được minh họa bằng hình ảnh, âm thanh, video hoặc những tình huống trực quan, kiến thức trở nên dễ hình dung và ghi nhớ hơn. Các trò chơi tương tác cũng tạo môi trường để học sinh mạnh dạn tham gia.

Không gian học tập cũng được mở rộng khi công nghệ giúp học sinh tiếp cận các nguồn học liệu bên ngoài sách giáo khoa.

“Từ chỗ còn rụt rè, một số em đã chủ động giơ tay, trả lời câu hỏi và tham gia hoạt động nhóm”, thầy Hoàn chia sẻ.

Theo Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Yên Khương, hiệu quả của chuyển đổi số không chỉ thể hiện ở việc học sinh làm đúng thêm một bài tập mà còn ở sự tự tin và khả năng chủ động tìm hiểu kiến thức của các em.

Không gian học tập cũng được mở rộng khi công nghệ giúp học sinh tiếp cận các nguồn học liệu bên ngoài sách giáo khoa. Đây được xem là một trong những cơ hội để thu hẹp khoảng cách tiếp cận tri thức giữa học sinh vùng biên với học sinh ở những khu vực có điều kiện thuận lợi hơn.

Không để công nghệ trở thành khoảng cách mới

Nằm trong chương trình xây trường nội trú vùng biên của Chính phủ, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Yên Khương đã được đầu tư xây dựng khang trang với các trang thiết bị phục vụ học tập như: 2 phòng máy tính, 30 tivi thông minh 65 inch tại các phòng học và phòng bộ môn, cùng một phòng học thông minh STEM. Nhà trường cũng đã triển khai hồ sơ điện tử trên nền tảng EDU và chuẩn hóa dữ liệu trên cơ sở dữ liệu ngành.

Tuy nhiên, để chuyển đổi số đi vào chiều sâu, nhà trường vẫn đối mặt không ít khó khăn. Thiết bị chưa phải lúc nào cũng đáp ứng đầy đủ nhu cầu sử dụng; đường truyền internet tại khu vực biên giới có thời điểm chưa ổn định, ảnh hưởng đến những tiết học sử dụng nền tảng trực tuyến.

Một vấn đề khác là năng lực công nghệ của đội ngũ giáo viên chưa đồng đều. Giáo viên trẻ thường thuận lợi hơn trong tiếp cận công nghệ, trong khi một số giáo viên lớn tuổi cần thêm thời gian và sự hỗ trợ. Điều này cho thấy chuyển đổi số trong giáo dục không thể chỉ được nhìn từ góc độ đầu tư thiết bị. Cùng với hạ tầng, con người và kỹ năng sử dụng công nghệ mới là yếu tố quyết định hiệu quả.

Học sinh dân tộc thiểu số được tiếp cận công nghệ.

Đáng chú ý, sự xuất hiện của AI đang mở thêm những khả năng mới cho giáo dục vùng cao. Giáo viên có thể sử dụng AI để tìm kiếm ý tưởng, xây dựng giáo án, thiết kế học liệu, câu hỏi, trò chơi hoặc nhiệm vụ phù hợp với từng nhóm học sinh.

Đối với học sinh, AI có thể hỗ trợ giải thích khái niệm khó, tra cứu thông tin, dịch thuật ngữ tiếng Anh hoặc gợi ý cách tiếp cận một vấn đề. Với những em ở vùng cao không phải lúc nào cũng có người kèm cặp khi ở nhà, đây có thể trở thành một công cụ hỗ trợ học tập hữu ích.

Tuy nhiên, nhà trường xác định AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế quá trình học tập. Học sinh cần biết đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin, tự suy nghĩ và sử dụng AI để mở rộng khả năng của mình thay vì sao chép câu trả lời.

Thời gian tới, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Yên Khương dự kiến tiếp tục nâng cấp băng thông, phủ sóng internet và Wi-Fi tại các phòng học, phòng chức năng, khu nội trú; đồng thời tăng cường máy tính phục vụ học sinh thực hành.

Nhà trường cũng tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn, tập huấn về ChatGPT, Gemini và các phần mềm như Canva, Quizizz, Azota theo hướng thiết thực, giúp giáo viên có thể áp dụng trực tiếp vào bài dạy.

Mục tiêu cuối cùng không phải để học sinh biết thật nhiều công cụ công nghệ mà là biết sử dụng công nghệ để học tốt hơn, tự tin hơn và phát triển năng lực của chính mình.

Ở Yên Khương, hành trình chuyển đổi số vẫn còn nhiều việc phải làm, từ hạ tầng, thiết bị đến kỹ năng công nghệ. Nhưng từ một chiếc tivi thông minh, một bài giảng trực quan, một trò chơi tương tác hay một công cụ AI được sử dụng đúng cách, cánh cửa tri thức đang từng bước mở rộng hơn với học sinh vùng biên.