Đưa hàng ra thế giới, làm sao giữ được thị trường?

Chương trình Go Global giúp doanh nghiệp Việt Nam khẳng định vị thế bền vững trong chuỗi giá trị toàn cầu. Ảnh: BCT

Năm 1985, lãnh đạo Haier yêu cầu đập bỏ 76 chiếc tủ lạnh bị lỗi. Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương, dẫn câu chuyện này tại Diễn đàn Xúc tiến Xuất khẩu Việt Nam 2026 với chủ đề “Go Global - Cùng doanh nghiệp vươn ra thế giới", do Ban Chỉ đạo Chương trình Go Global thuộc Bộ Công Thương tổ chức ngày 4/11 tại Hà Nội.

Chất lượng tạo nền tảng cho uy tín, còn sản phẩm có được đón nhận hay không phụ thuộc vào yêu cầu của từng thị trường. Theo ông Phú, doanh nghiệp cần tìm hiểu nhu cầu người mua, học hỏi tiêu chuẩn và hành vi tiêu dùng, từ đó chuẩn bị sản phẩm cho hoạt động tại thị trường quốc tế.

Hiểu khách, xây chỗ đứng

Một bài học khác được ông Vũ Bá Phú dẫn chứng là Toyota. Năm 1957, những chiếc Crown đầu tiên được đưa sang Mỹ nhưng không đáp ứng tốt điều kiện sử dụng tại đây. Thiết kế nhỏ, công suất động cơ hạn chế, không phù hợp nhu cầu người tiêu dùng khiến sản phẩm tiêu thụ chậm, chi phí bảo hành, sửa chữa tăng.

Toyota sau đó nghiên cứu lại thị trường, cải tiến sản phẩm và hoàn thiện phương thức sản xuất tinh gọn. Doanh nghiệp từng bước xây dựng mạng lưới sản xuất, kỹ thuật và phân phối tại các thị trường trọng điểm.

Từ những kinh nghiệm quốc tế, ông Phú nhấn mạnh doanh nghiệp Việt cần tiếp cận thị trường để tìm khách hàng, học hỏi tiêu chuẩn và hành vi tiêu dùng. Chất lượng, năng lực sản xuất và quản trị là nền tảng để từng bước làm chủ công nghệ, thương hiệu, hệ thống phân phối và xây dựng sự hiện diện lâu dài ở nước ngoài.

Về khả năng vươn ra quốc tế của doanh nghiệp Việt, ông Phú dẫn chứng Viettel hiện diện tại 10 thị trường nước ngoài, dẫn đầu thị phần tại 7 thị trường. Với FPT, Nhật Bản và Hoa Kỳ là những thị trường chủ lực của dịch vụ công nghệ thông tin ở nước ngoài.

Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) giới thiệu về Chương trình Go Global. Ảnh: BCT

Cùng với kết quả này, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại lưu ý yêu cầu của thị trường đang thay đổi. Chất lượng, tiêu chuẩn, phát triển xanh và truy xuất nguồn gốc ngày càng được chú trọng. Doanh nghiệp có thêm không gian kinh doanh qua phân phối ở nước ngoài, thương mại số xuyên biên giới và đầu tư quốc tế.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái đề nghị doanh nghiệp xác định rõ mục tiêu, lộ trình, đồng thời “lựa chọn thị trường phù hợp với năng lực của mình”.

Theo Thứ trưởng, doanh nghiệp cần chuẩn bị đồng bộ về sản phẩm, nhân lực, tài chính và quản trị để kinh doanh lâu dài ở nước ngoài. Việc đổi mới công nghệ, cải tiến thiết kế phải hướng tới tạo sự khác biệt, xây dựng uy tín với khách hàng và đối tác.

Cùng với đầu tư nghiên cứu và phát triển, doanh nghiệp cần quan tâm bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, phát triển thương hiệu và xây dựng mạng lưới phân phối. Đây là những nội dung Thứ trưởng đề nghị chú trọng để từng bước nâng khả năng kiểm soát các khâu trong chuỗi giá trị.

Về trình tự thâm nhập thị trường, ông Marco Foerster, chuyên gia tư vấn chiến lược từ Stratburg, đề xuất ba giai đoạn: thử nghiệm với chi phí thấp trong năm đầu; thiết lập chỗ đứng từ năm thứ nhất đến năm thứ ba; mở rộng quy mô từ năm thứ ba thông qua đầu tư, liên doanh.

Chuyên gia này chỉ ra những rào cản về vốn, công nghệ, nhân lực và thông tin thị trường đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Lộ trình được đề xuất nhằm giúp doanh nghiệp thâm nhập thị trường bài bản, quản trị rủi ro.

Nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng nhu cầu khách hàng là nền tảng để doanh nghiệp xây dựng chỗ đứng lâu dài ở thị trường quốc tế. Ảnh: MH

Hỗ trợ theo hành trình

Theo ông Vũ Bá Phú, Chương trình Go Global bắt đầu từ nâng cao nhận thức, chuẩn hóa thương hiệu và sản phẩm; tiếp đến tìm kiếm, lựa chọn thị trường, đối tác, mở kênh bán hàng; sau đó mở rộng đầu tư, liên kết và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Ông Vũ Bá Phú xác định thước đo thành công của Chương trình Go Global là “có bao nhiêu doanh nghiệp thực sự tiến lên trên hành trình vươn ra thế giới”.

Trong khuôn khổ diễn đàn, Bộ Công Thương công bố chương trình, ra mắt Mạng lưới đối tác đồng hành và ký kết các thỏa thuận hợp tác. Hoạt động này hướng tới kết nối nguồn lực chuyên môn, thông tin thị trường và tư vấn, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển kinh doanh quốc tế.

Theo định hướng chương trình, doanh nghiệp lựa chọn con đường phù hợp với năng lực, nguồn lực, ngành hàng và mục tiêu phát triển. Các hướng đi gồm xuất khẩu, kinh doanh số xuyên biên giới, tham gia chuỗi giá trị và đầu tư ở nước ngoài. Hình thức hiện diện có thể là văn phòng, chi nhánh, công ty, liên doanh hoặc mua bán, sáp nhập.

Đến năm 2030, chương trình đặt mục tiêu đào tạo 10.000 lượt doanh nghiệp, tư vấn xây dựng kế hoạch vươn ra quốc tế cho 1.000 doanh nghiệp; hỗ trợ chuyên sâu 100 doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài, trong đó có 30 doanh nghiệp theo phương thức mua bán, sáp nhập.

Để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực cần thiết, Thứ trưởng Lương Hoàng Thái kỳ vọng mạng lưới đồng hành kết nối năng lực của hiệp hội, tổ chức xúc tiến thương mại, tổ chức tài chính, đơn vị tư vấn, nghiên cứu, đào tạo và đối tác quốc tế. Thông tin thị trường, pháp lý, công nghệ, tài chính và nhân lực đều cần được chuẩn bị đồng bộ.

Ở cấp địa phương, đã có 18 địa phương ban hành chương trình hành động Local Go Global. Theo Thứ trưởng, địa phương là nơi nắm tiềm năng, lợi thế sản xuất và nhu cầu phát triển của doanh nghiệp, từ đó xây dựng giải pháp hỗ trợ phù hợp.

Về phía doanh nghiệp, Thứ trưởng Lương Hoàng Thái đề nghị xây dựng chiến lược phát triển quốc tế, xác định mục tiêu, lộ trình và lựa chọn thị trường phù hợp với năng lực. Cần chuẩn bị đầy đủ từ sản phẩm đến nhân lực, tài chính và quản trị để kinh doanh bài bản, chuyên nghiệp, lâu dài.