Mơ làm giàu nhanh nhờ lướt sóng, nhiều người ôm nợ, suy sụp tinh thần

Năm 2021, anh Mạnh Thắng, 35 tuổi, ở Phú Thọ đang kinh doanh hàng ăn sáng thì được một người bạn rủ góp tiền mua đất chờ tăng giá. Thấy bạn liên tục khoe mua nhà, đổi xe, nhân đôi tài khoản nhờ lướt sóng bất động sản, anh Thắng nhiều lần hỏi kinh nghiệm. Khi được rủ góp vốn mua chung mảnh đất trị giá 1,1 tỷ đồng, anh bàn với vợ rút gần 300 triệu đồng tiền tiết kiệm và vay thêm anh chị em ruột 200 triệu để đầu tư.

Thương vụ đầu tiên thành công chỉ sau hơn một tháng, mang về cho anh Thắng 80 triệu đồng tiền lãi. Số tiền bằng thu nhập từ nhiều tháng bán hàng ăn sáng khiến anh càng tin vào nhận định buôn bán bất động sản mới có thể làm giàu nhanh.

Thời gian sau đó, anh tự “lướt” những lô đất giá từ 500 - 800 triệu vì vẫn có tâm lý thận trọng. Các giao dịch đều mang về số tiền lãi đáng kể. Có lô đất chỉ đặt cọc nửa tháng đã sang tay được, mỗi thương vụ đem lại khoản chênh lệch 20 - 30% trên vốn đầu tư.

Giữa năm 2022, anh bắt đầu tự tin vào khả năng lướt sóng đất của bản thân, bỏ qua những lời khuyên của vợ, anh vay ngân hàng, vay bạn bè để tiếp tục đầu tư và nhắm đến những lô đất giá trị lớn hơn. Khi trong tay đang nắm giữ 4 sổ đỏ chờ giao dịch, với số tiền vốn gần 5 tỷ đồng, thị trường bất động sản bất ngờ chững lại. Những lô đất anh đang nắm giữ không tìm được người mua, hoặc phải cắt lỗ nếu bán.

Dòng tiền đầu tư bị đình trệ, trong khi tiền lãi ngân hàng và các khoản vay bạn bè vẫn phải trả đều đặn khiến anh Thắng quay cuồng lo tiền trả nợ, vợ chồng lục đục, anh mất ngủ triền miên và luôn sống trong nỗi sợ bị chủ nợ gọi điện thúc giục. Bên cạnh đó, anh trải qua cảm giác thất vọng về bản thân khi không đạt được những kỳ vọng đã đặt ra.

Trầm cảm vì ôm về nợ sau khi ‘lướt sóng’ mong tự do tài chính (Ảnh minh họa: AI)

Ở tuổi 28, Minh Triết (Đà Nẵng) cũng đặt cược vào con đường làm giàu nhanh trên thị trường tiền số và cổ phiếu rủi ro cao.

Làm chuyên viên marketing với mức lương 15 triệu đồng mỗi tháng, Triết không muốn chờ đợi quá lâu để đạt được tự do tài chính. Anh tham gia các hội nhóm “phím lệnh”, bị cuốn hút bởi những bài đăng khoe tài khoản tăng gấp nhiều lần chỉ trong thời gian ngắn.

Ban đầu, Triết dùng tiền tiết kiệm để đầu tư vào tiền số và cổ phiếu rủi ro cao. Một vài lần chốt lời thành công khiến anh tin rằng mình có thể kiếm thêm thu nhập từ thị trường. Khi tài khoản bắt đầu thua lỗ, thay vì dừng lại, Triết tìm cách gỡ vốn bằng những giao dịch lớn hơn.

Anh rút hết tiền tiết kiệm, vay thêm từ bạn bè và các ứng dụng tín dụng để tiếp tục đầu tư. Mỗi lần thị trường giảm, Triết lại hy vọng đợt tăng giá sẽ giúp mình lấy lại những gì đã mất. Nhưng thị trường liên tục đi ngược dự đoán. Sau nhiều lần giao dịch thất bại, khoản tiền tích lũy gần như cạn sạch, trong khi tổng nợ tăng lên gần nửa tỷ đồng.

Những đêm sau đó, Triết thường thức trắng, dán mắt vào màn hình giao dịch, vừa hy vọng thị trường hồi phục vừa lo sợ những cuộc gọi đòi nợ. Từ một người trẻ sinh hoạt và làm việc bình thường, anh trở nên lầm lì, dễ nổi giận. Cảm giác dằn vặt và bất lực kéo dài khiến anh rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm, khó bắt đầu hoặc hoàn thành những việc thường ngày. Triết phải tìm tới bác sĩ chuyên khoa tâm thần để được tư vấn và sử dụng thuốc điều trị.

Tham vọng ‘làm giàu nhanh’ bị đổ vỡ dẫn tới sốc tâm lý

Theo bà Hoàng Cẩm Nhung (nhân viên môi giới bất động sản kỳ cựu Hà Nội), một trong những sai lầm phổ biến của người trẻ khi tham gia các kênh đầu tư rủi ro cao là quyết định dựa trên kỳ vọng lợi nhuận thay vì hiểu rõ bản chất thị trường. Những câu chuyện thành công được lan truyền trên mạng xã hội dễ tạo cảm giác rằng kiếm tiền nhanh là điều không quá khó, trong khi rủi ro thua lỗ và những người thất bại thường ít được nhắc đến.

Khi thiếu kiến thức, kinh nghiệm và khả năng đánh giá rủi ro, nhà đầu tư dễ nhầm lẫn giữa may mắn trong một vài giao dịch với năng lực thực sự. Những khoản lợi nhuận ban đầu có thể tạo tâm lý chủ quan, thúc đẩy họ tăng vốn, vay mượn để đầu tư hoặc dồn phần lớn tài sản vào một kênh duy nhất. Đến khi thị trường đảo chiều, việc thiếu phương án dự phòng khiến họ khó xoay xở, thậm chí rơi vào vòng xoáy nợ nần.

Tham vọng ‘làm giàu nhanh’ bị đổ vỡ dẫn tới sốc tâm lý (Ảnh minh họa: AI)

Bác sĩ chuyên khoa tâm thần Bùi Hoàng Long cho biết, dưới góc độ tâm thần học, khi một người đặt quá nhiều kỳ vọng vào lợi nhuận, dồn phần lớn nguồn lực vào những kênh đầu tư rủi ro, thất bại có thể trở thành cú sốc tâm lý lớn.

Đáng chú ý, những người từng kiếm được tiền từ một vài giao dịch ban đầu thường dễ hình thành niềm tin rằng mình có khả năng kiểm soát thị trường. Khi thua lỗ, họ không dễ chấp nhận thất bại mà có xu hướng tiếp tục đầu tư để gỡ vốn. Càng mất nhiều, áp lực phải lấy lại tiền càng lớn. Vòng xoáy này khiến họ khó đưa ra quyết định tỉnh táo, đồng thời làm gia tăng căng thẳng và cảm giác bất lực.

Với những người vay mượn để đầu tư, gánh nặng tâm lý còn đến từ trách nhiệm trả nợ và nỗi sợ làm mất lòng tin của gia đình, bạn bè. Họ có thể xấu hổ, tự trách bản thân, né tránh các cuộc gọi, giấu giếm tình trạng tài chính hoặc không dám chia sẻ với người thân. Khi những áp lực này kéo dài, người trong cuộc dễ rơi vào trạng thái suy sụp, mất ngủ, mất hứng thú với công việc và các hoạt động từng yêu thích.

Các bác sĩ tâm thần lưu ý, không phải cứ thua lỗ, buồn bã hay mất ngủ sau đầu tư thất bại đều được xem là trầm cảm. Tuy nhiên, nếu tình trạng buồn chán, tuyệt vọng, mất hứng thú, suy giảm năng lượng, khó tập trung kéo dài trên hai tuần và ảnh hưởng rõ rệt đến công việc, sinh hoạt, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa.

Điều quan trọng là người trẻ cần nhận diện thất bại đầu tư như một biến cố tài chính, không phải sự phủ định giá trị của bản thân. Việc dừng các quyết định đầu tư mang tính gỡ gạc, chia sẻ khó khăn với người thân và tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn khi cần thiết là những bước quan trọng để thoát khỏi khủng hoảng.