Đưa Nghị quyết 57 vào cuộc sống - Bài cuối: Giúp người dân làm chủ tiện ích số

Người dân được hướng dẫn cài đặt và sử dụng ứng dụng Công dân số TP Hồ Chí Minh và VNEID.

Hướng dẫn để người dân tự làm được

Đến điểm hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến tại Khu phố 13 và 14 phường Tân Bình (TP Hồ Chí Minh), bà Đỗ Thị Lục, sinh năm 1949, tìm hiểu cách làm thủ tục trên môi trường số. Trước đây, mỗi khi có việc cần giải quyết, bà phải đến phường lấy số, chờ tới lượt; có trường hợp bà phải đi lại nhiều lần vì chưa rõ thủ tục. Việc thao tác trên máy tính hay điện thoại thông minh vẫn khó với bà Lục. Điểm hướng dẫn gần nhà giúp bà có thêm nơi hỏi và tập làm những bước chưa biết.

Từ một người dân còn lúng túng với thiết bị đến khả năng tự sử dụng dịch vụ là quá trình cần sự hướng dẫn cụ thể. Cơ quan cung cấp dịch vụ phải tổ chức hệ thống thuận tiện, còn lực lượng tại cơ sở cần giúp người sử dụng hiểu cách thực hiện. Đây là yêu cầu để chuyển đổi số tạo ra thay đổi trong công việc hằng ngày của người dân.

Theo ông Trần Quang Tùng, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Tân Bình, điểm tại khu phố hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ và thao tác trực tuyến, không thay cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết thủ tục. Cán bộ hướng dẫn lực lượng cộng đồng để tiếp tục hỗ trợ người dân.

Tại đây, người dân tập khai thông tin và nộp hồ sơ trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Người hướng dẫn chỉ dẫn từng bước nhưng không dùng tài khoản hoặc làm thay. Cách tổ chức này đặt người dân vào vị trí trực tiếp thực hiện công việc. Với người chưa quen công nghệ, việc có người giải thích ngay khi gặp vướng mắc giúp họ tiếp tục thao tác và hiểu quy trình. Sự hỗ trợ tại nơi cư trú cũng tạo thêm cơ hội học cho những người khó sắp xếp thời gian đến trụ sở hành chính.

Bà Đỗ Thị Lục (bên trái) tìm hiểu cách thực hiện thủ tục trực tuyến tại điểm hỗ trợ dịch vụ công ở Khu phố 13 và 14 phường Tân Bình, TP Hồ Chí Minh.

Tại phường Tân Sơn Hòa, bà Trần Kim Thảo ở Chi hội Phụ nữ khu phố 6 đã được đoàn viên thanh niên hướng dẫn những thao tác đơn giản trên Ứng dụng Công dân số. Sự chỉ dẫn cặn kẽ giúp bà từng bước làm quen với công nghệ và tự tin tiếp cận tiện ích mới. Trải nghiệm này cho thấy người lớn tuổi cần được giải thích và thực hành, thay vì chỉ cài ứng dụng lên điện thoại.

Bà Trương Lê Mỹ Ngọc, Bí thư Đảng ủy phường Tân Sơn Hòa, yêu cầu lực lượng hỗ trợ hướng dẫn đến khi người dân hiểu và có thể tự thực hiện. Phường đã kiện toàn Tổ Công nghệ số cộng đồng tại 21 khu phố, chú trọng người cao tuổi và người ít có điều kiện tiếp cận công nghệ. Việc hướng dẫn gắn với bảo vệ tài khoản, kiểm chứng thông tin và nhận diện nguy cơ lừa đảo.

Những trường hợp tại cơ sở cho thấy việc đưa dịch vụ lên môi trường số cần đi cùng khả năng sử dụng của người dân. Người đã quen công nghệ có thể nhanh chóng tìm hiểu chức năng mới, trong khi người ít tiếp cận cần thêm thời gian và sự hỗ trợ. Cách hướng dẫn vì vậy phải phù hợp với từng người và nhu cầu cụ thể của họ.

Hướng dẫn để người dân làm chủ tiện ích số

Hiểu tiện ích

Biết ứng dụng phục vụ nhu cầu gì và tìm đúng chức năng cần dùng.

Tự thao tác

Thực hành từng bước với sự hướng dẫn, thay vì chỉ nhờ người khác làm hộ.

Bảo vệ thông tin

Giữ an toàn tài khoản, dữ liệu cá nhân và nhận diện nguy cơ lừa đảo.

Tiếp tục học

Hỏi khi gặp vướng mắc và cập nhật kỹ năng khi công nghệ thay đổi.

Nguồn: Tổng hợp từ nội dung bài viết.

Bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP Hồ Chí Minh, cho rằng chuyển đổi số trước hết phải tạo ra giá trị thiết thực cho người dân, doanh nghiệp và hoạt động quản lý, điều hành. Bên cạnh kỹ năng sử dụng, Thành phố cần hệ thống hạ tầng và nền tảng dùng chung để kết nối dịch vụ, dữ liệu và các cơ quan xử lý công việc.

Theo bà Trinh, Trung tâm đã tập trung xây dựng, vận hành Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính và Cổng 1022 để người dân thực hiện thủ tục, gửi phản ánh và nhận thông tin giải đáp. Bản đồ số và Cổng dữ liệu Thành phố cũng mở thêm cách tiếp cận thông tin phục vụ nhu cầu sử dụng.

Trong cơ quan nhà nước, các nền tảng quản lý văn bản, điều hành và hồ sơ lưu trữ điện tử hỗ trợ cán bộ xử lý công việc trên hệ thống. Các đơn vị có thể chia sẻ thông tin, theo dõi tiến độ thực hiện nhiệm vụ và phối hợp phục vụ người dân. Những hoạt động này cần vận hành thống nhất để kết nối giữa bên cung cấp dịch vụ với người sử dụng.

Với Ứng dụng Công dân số, Thành phố hướng tới tập trung nhiều thông tin, dịch vụ và tiện ích hằng ngày trên cùng một ứng dụng. Người dân vừa tiếp nhận thông tin vừa có thêm phương thức trao đổi với chính quyền. Định hướng này cũng đòi hỏi cơ quan triển khai tiếp tục đưa những tiện ích phù hợp đến từng nhóm người dùng.

“Mỗi người dùng mới là thêm một người dân có cơ hội tiếp cận dịch vụ số, học hỏi kỹ năng số, tương tác với chính quyền và thụ hưởng những tiện ích mà chuyển đổi số mang lại”, bà Võ Thị Trung Trinh chia sẻ.

Tiện ích đi cùng kỹ năng và an toàn

Để người dân chủ động sử dụng công nghệ, việc hướng dẫn cần tiếp tục sau lần làm quen đầu tiên. Khi ứng dụng thay đổi hoặc nhu cầu sử dụng mở rộng, mỗi người cần có khả năng học thêm và tìm sự hỗ trợ phù hợp. Đây cũng là mối liên hệ giữa phát triển dịch vụ số với học tập thường xuyên trong cộng đồng.

Theo bà Võ Thị Trung Trinh, công nghệ tạo điều kiện để người dân tiếp cận tri thức và dịch vụ ở nhiều thời điểm, địa điểm khác nhau. Việc học tập giúp mỗi người thích ứng với những thay đổi của công nghệ, còn các công cụ số mở rộng cơ hội học. Hai quá trình này cần hỗ trợ lẫn nhau để người dân có thể sử dụng tiện ích hiệu quả hơn.

Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố sẽ tiếp tục phối hợp với sở, ngành và địa phương để hoàn thiện các nền tảng dùng chung, mở rộng ứng dụng. Cùng với đó, cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và cộng đồng có thể tham gia đưa kiến thức, kỹ năng đến người sử dụng, giúp họ hiểu công dụng và lựa chọn tiện ích phù hợp với công việc.

Người dân tìm hiểu các chức năng trên Ứng dụng Công dân số TP Hồ Chí Minh.

Từ phía giáo dục, bà Trương Hải Thanh, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh, nhấn mạnh yêu cầu gắn việc học với thực hành. Người học cần vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề trong đời sống, đồng thời hình thành năng lực tự học để tiếp tục bổ sung kỹ năng khi công nghệ thay đổi.

Theo bà Thanh, các cơ sở giáo dục đã tổ chức hoạt động khai thác thư viện số, học liệu mở và trải nghiệm công nghệ. Nhà trường cũng hướng dẫn học sinh sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) an toàn, có trách nhiệm. Qua thực hành, người học có thêm điều kiện tìm hiểu cách sử dụng công cụ và xem xét kết quả mà công nghệ cung cấp.

Các cơ sở giáo dục thường xuyên và trung tâm học tập cộng đồng từng bước đưa nội dung học gần hơn với nhu cầu của người dân, người lao động. Trong đó, kỹ năng số và kỹ năng nghề nghiệp giúp người học thích ứng với những thay đổi của công việc. Nội dung và phương thức tổ chức cần tạo điều kiện tiếp cận phù hợp với từng nhóm.

"Công nghệ cần giúp mở rộng cơ hội học tập bình đẳng. Cơ sở giáo dục phải chú trọng khả năng tiếp cận của người học để công nghệ hỗ trợ việc tìm hiểu tri thức và thực hành. Những hoạt động này cần duy trì thường xuyên trong nhà trường, gia đình và cộng đồng", bà Trương Hải Thanh cho biết.

Cùng với kỹ năng thao tác, người sử dụng cần hiểu trách nhiệm đối với thông tin mình tiếp nhận và chia sẻ. Khi AI tham gia ngày càng nhiều vào học tập, công việc, khả năng đánh giá nội dung và bảo vệ dữ liệu cá nhân càng cần được chú trọng trong quá trình hướng dẫn.

Theo bà Thanh, ngành Giáo dục và Đào tạo Thành phố sẽ tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức giáo dục theo hướng thực hành và mở rộng cơ hội học tập. Việc kết nối nhà trường với gia đình, doanh nghiệp và cộng đồng giúp người học có thêm điều kiện cập nhật kiến thức, rèn kỹ năng và sử dụng công nghệ có trách nhiệm.

Từ nghiên cứu đáp ứng nhu cầu thực tế đến phát triển sản phẩm và đưa vào sử dụng, giá trị của công nghệ cần thể hiện qua những công việc cụ thể. Với người dân, đó là khả năng tiếp cận dịch vụ, trao đổi với chính quyền và tự thực hiện những thao tác phục vụ đời sống. Khi cơ quan cung cấp dịch vụ nâng chất lượng phục vụ và lực lượng tại cơ sở kiên trì hướng dẫn, việc triển khai Nghị quyết 57 sẽ có thêm cơ sở để tạo chuyển biến ngay trong từng khu dân cư.