Đưa Nghị quyết 57 vào cuộc sống: Từ chủ trương của Đảng đến động lực phát triển kinh tế số quốc gia

Nhân dịp Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số (Bộ Công thương) triển khai các chương trình trọng điểm, phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng về vai trò hạt nhân chính trị của Đảng ủy, cơ chế vận hành đột phá cũng như giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số ngành công thương giai đoạn mới.

Ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số (Bộ Công thương). (Ảnh: MAI HUYÊN-HẢI LINH)

Phóng viên: Thưa Phó Cục trưởng, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra những yêu cầu căn cốt về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Xin ông cho biết Đảng ủy Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số đã phát huy vai trò hạt nhân lãnh đạo như thế nào trong việc cụ thể hóa đường lối của Đảng thành các chương trình hành động thiết thực của đơn vị?

Ông Hoàng Ninh: Đối với Đảng ủy Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số, yêu cầu quan trọng nhất khi triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW là đưa các chủ trương, định hướng của Đảng vào chương trình công tác và nhiệm vụ cụ thể của từng đơn vị, từng cán bộ, đảng viên. Việc thực hiện nghị quyết phải gắn với chức năng, nhiệm vụ của cục, đồng thời hướng tới giải quyết những vấn đề thực tế đang đặt ra trong quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của ngành công thương.

Trên tinh thần đó, Đảng ủy cục tập trung lãnh đạo việc xác định những nhiệm vụ trọng tâm, phân công trách nhiệm và theo dõi tiến độ thực hiện. Đối với những công việc liên quan đến nhiều đơn vị, cấp ủy và lãnh đạo đơn vị phải chủ động phối hợp, xử lý những vấn đề thuộc thẩm quyền và kịp thời báo cáo, đề xuất phương án đối với những khó khăn vượt thẩm quyền. Chúng tôi đặc biệt coi trọng trách nhiệm của người đứng đầu, bởi nhiều khó khăn trong triển khai nhiệm vụ không chỉ xuất phát từ công nghệ hay nguồn lực mà còn từ quy trình làm việc và sự phối hợp giữa các đơn vị.

Đảng ủy Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số lãnh đạo việc đưa Nghị quyết số 57-NQ/TW vào chương trình công tác, nhiệm vụ cụ thể của từng đảng viên. (Ảnh: MAI HUYÊN-HẢI LINH)

Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cục tập trung tham mưu cơ chế, chính sách, thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ phục vụ các lĩnh vực công nghiệp, năng lượng và thương mại. Đối với chuyển đổi số, chúng tôi chú trọng phát triển, kết nối các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, nâng cao hiệu quả sử dụng hệ thống thông tin, cải thiện chất lượng dịch vụ công trực tuyến và tăng cường ứng dụng công nghệ số trong hoạt động quản lý. Đảng ủy cục lãnh đạo việc tổ chức thực hiện các nhiệm vụ này thông qua chương trình công tác, phân công trách nhiệm và theo dõi kết quả thực hiện.

Cùng với việc phân công nhiệm vụ, Đảng ủy cục yêu cầu cán bộ, đảng viên chủ động nghiên cứu, đề xuất giải pháp, nhất là đối với những công việc còn khó khăn, vướng mắc hoặc cần sự phối hợp của nhiều đơn vị. Theo tôi, vai trò lãnh đạo của Đảng ủy phải thể hiện trước hết ở việc tổ chức thực hiện tốt những nhiệm vụ được giao, giải quyết những vấn đề cụ thể và tạo chuyển biến trong chất lượng công việc hằng ngày.

Phóng viên:Năm 2026 đang chứng kiến giai đoạn tăng tốc mạnh mẽ của ngành công thương trong tiến trình chuyển đổi số. Khối lượng công việc lớn và yêu cầu thời gian rất cấp bách, cục đã phân công trách nhiệm và phát huy tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên như thế nào, thưa ông?

Ông Hoàng Ninh: Từ ngày 15/9/2026, theo phân công của Bộ Công thương, Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số tiếp nhận chức năng, nhiệm vụ về chuyển đổi số cùng đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện công việc này. Việc chuyển giao diễn ra trong thời điểm Bộ đang tập trung triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, với khối lượng công việc lớn và yêu cầu tiến độ rất cao. Thuận lợi của chúng tôi là cục tiếp nhận cả những cán bộ đã có kinh nghiệm, nắm được tình hình và quá trình triển khai các nhiệm vụ trước đó, nhờ vậy có thể tiếp tục công việc mà không phải tổ chức lại từ đầu.

Ngay sau khi tiếp nhận, lãnh đạo cục tập trung rà soát các nhiệm vụ đang triển khai, xác định những công việc cần ưu tiên trong những tháng cuối năm và phân công trách nhiệm phù hợp với chức năng của từng đơn vị, năng lực của từng cán bộ. Đối với những nhiệm vụ liên quan đến nhiều đơn vị, chúng tôi chú trọng trao đổi trực tiếp, thống nhất phương án phối hợp và kịp thời xử lý những khó khăn phát sinh. Các công việc về quản lý dữ liệu, kết nối hệ thống thông tin, hạ tầng kỹ thuật, an toàn và an ninh thông tin đều cần sự phối hợp thường xuyên giữa cán bộ phụ trách công nghệ với các đơn vị chuyên ngành.

Trong quá trình tổ chức thực hiện, Đảng ủy và lãnh đạo cục yêu cầu cán bộ, đảng viên, trước hết là những đồng chí giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, phải chủ động nắm bắt công việc, trực tiếp theo dõi những nhiệm vụ khó và chịu trách nhiệm đối với phần việc của mình. Chúng tôi cũng chú trọng việc phối hợp giữa đội ngũ cán bộ mới chuyển sang với các đơn vị, bộ phận hiện có của cục, qua đó phát huy kinh nghiệm chuyên môn, hỗ trợ nhau trong quá trình giải quyết công việc và hạn chế sự chồng chéo trong phân công nhiệm vụ.

Điều quan trọng nhất trong giai đoạn này là duy trì công việc liên tục, không để việc điều chỉnh tổ chức ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các nhiệm vụ chung của bộ. Đồng thời, việc tập trung chức năng, nhiệm vụ và đội ngũ cán bộ tại một đầu mối tạo điều kiện để cục phối hợp tốt hơn giữa công tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhất là trong những nhiệm vụ cần sự tham gia của nhiều lĩnh vực chuyên môn.

Phóng viên:Tại hội nghị ngày 9/10 vừa qua, Bộ Công thương đã công bố cơ chế quản lý hoàn toàn mới: "Một đầu mối, hai tuyến trách nhiệm, ba cấp quyết định". Xin ông phân tích rõ hơn cơ chế này giúp tối ưu hóa hiệu quả triển khai công tác chuyển đổi số như thế nào?

Ông Hoàng Ninh: Cơ chế “Một đầu mối, hai tuyến trách nhiệm, ba cấp quyết định” mà Bộ Công Thương công bố tại hội nghị ngày 9/10 được xây dựng để tổ chức triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược của ngành công thương. Mặc dù không áp dụng trực tiếp cho toàn bộ công tác chuyển đổi số, cơ chế này thể hiện cách tiếp cận rất rõ về phân công trách nhiệm, phối hợp chuyên môn và xử lý công việc theo thẩm quyền.

Đối với các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, bộ đã xác định 22 nhóm sản phẩm với 76 sản phẩm chi tiết thuộc các lĩnh vực năng lượng, công nghiệp và thương mại. Việc triển khai đòi hỏi sự tham gia của nhiều đơn vị quản lý chuyên ngành, doanh nghiệp và cơ sở nghiên cứu, vì vậy cần phân công rõ trách nhiệm và thẩm quyền để các đơn vị có thể phối hợp thuận lợi, đồng thời bảo đảm tiến độ thực hiện. Theo cơ chế này, Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số là đầu mối quản lý, điều phối chung.

Cơ chế “Một đầu mối, hai tuyến trách nhiệm, ba cấp quyết định” giúp phân công rõ trách nhiệm, thẩm quyền trong triển khai các nhiệm vụ công nghệ chiến lược. (Ảnh: MAI HUYÊN-HẢI LINH)

Hai tuyến trách nhiệm gồm tuyến quản lý và tuyến chuyên môn. Cục phụ trách tuyến quản lý, thực hiện các công việc về quản lý nhiệm vụ khoa học, công nghệ theo quy định. Các cục, vụ chuyên ngành phụ trách tuyến chuyên môn, chịu trách nhiệm xác định nhu cầu thực tế, xây dựng yêu cầu kỹ thuật, tham gia đánh giá và phối hợp thúc đẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu. Đối với ba cấp quyết định, Bộ trưởng thực hiện thẩm quyền theo quy định và quyết định việc phân cấp; Thứ trưởng phụ trách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chỉ đạo, xử lý những vấn đề liên quan đến nhiều đơn vị; Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số giải quyết các công việc thuộc thẩm quyền được giao.

Chẳng hạn, khi nghiên cứu một sản phẩm công nghệ phục vụ ngành điện, đơn vị chuyên ngành phải xác định rõ nhu cầu sử dụng, yêu cầu kỹ thuật và điều kiện ứng dụng. Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số phụ trách tổ chức quản lý nhiệm vụ nghiên cứu theo thẩm quyền. Nếu phát sinh vấn đề liên quan đến nhiều đơn vị, các đầu mối chủ động phối hợp xử lý và kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những nội dung chưa thống nhất. Cách tổ chức này giúp các đơn vị tập trung vào đúng phần việc của mình, giảm thời gian phối hợp và xác định rõ trách nhiệm trong từng giai đoạn.

Đối với công tác chuyển đổi số, nguyên tắc phân công rõ trách nhiệm cũng có ý nghĩa rất quan trọng. Đơn vị quản lý chuyên ngành phải xác định nhu cầu nghiệp vụ, chịu trách nhiệm về dữ liệu và việc khai thác hệ thống thuộc lĩnh vực mình quản lý; đơn vị phụ trách công nghệ phối hợp hướng dẫn, hỗ trợ về giải pháp kỹ thuật, kết nối và an toàn thông tin theo chức năng, nhiệm vụ. Khi trách nhiệm và thẩm quyền được xác định rõ, các đơn vị sẽ chủ động hơn trong triển khai, hạn chế tình trạng công việc kéo dài do phải trao đổi qua nhiều đầu mối và nâng cao hiệu quả sử dụng các hệ thống số của bộ.

Phóng viên: Lãnh đạo Bộ Công thương luôn chỉ đạo rất quyết liệt: Kết quả chuyển đổi số, dữ liệu số và ứng dụng công nghệ không được "cất tủ" mà phải đi vào thực tiễn, phục vụ đắc lực cho quản lý và doanh nghiệp. Cục sẽ triển khai công tác kiểm tra, giám sát tiêu chí này như thế nào?

Ông Hoàng Ninh: Việc xây dựng và đưa một hệ thống thông tin vào vận hành mới chỉ là bước đầu của quá trình chuyển đổi số. Điều quan trọng hơn là các đơn vị có sử dụng hệ thống thường xuyên hay không, dữ liệu có đầy đủ, chính xác và cập nhật kịp thời hay không, cũng như hệ thống đó có thực sự giúp nâng cao hiệu quả công việc không. Vì vậy, công tác kiểm tra, giám sát cần tập trung vào kết quả sử dụng thực tế, thay vì chỉ xem xét tiến độ xây dựng hoặc việc hoàn thành các hạng mục đầu tư.

Sau khi tiếp nhận nhiệm vụ chuyển đổi số, cục xác định cần phối hợp các đơn vị rà soát tình hình quản lý, vận hành và khai thác các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu và dịch vụ công trực tuyến của bộ. Đối với dịch vụ công trực tuyến, chúng tôi sẽ quan tâm đến số lượng hồ sơ phát sinh, tỷ lệ hồ sơ xử lý trực tuyến, thời gian giải quyết và những khó khăn mà người dân, doanh nghiệp gặp phải.

Kết quả chuyển đổi số phải thể hiện qua hiệu quả sử dụng thực tế, phục vụ quản lý và doanh nghiệp, không để hệ thống, dữ liệu “cất tủ”. (Ảnh: MAI HUYÊN-HẢI LINH)

Đối với cơ sở dữ liệu, cần kiểm tra chất lượng dữ liệu, trách nhiệm cập nhật, khả năng kết nối, chia sẻ và mức độ sử dụng trong công tác quản lý. Riêng các hệ thống phục vụ chỉ đạo, điều hành, chúng tôi sẽ xem xét khả năng cung cấp thông tin kịp thời và hỗ trợ cán bộ, lãnh đạo trong quá trình xử lý công việc.

Chẳng hạn, một đơn vị đã có phần mềm quản lý nhưng khi cần tổng hợp báo cáo vẫn phải yêu cầu các bộ phận gửi số liệu riêng, sau đó cán bộ tiếp tục nhập lại thông tin thì cần xem xét nguyên nhân. Có thể dữ liệu chưa đầy đủ, phần mềm chưa đáp ứng yêu cầu hoặc quy trình làm việc chưa phù hợp. Trong trường hợp này, cục sẽ phối hợp với đơn vị quản lý để xác định vấn đề và đề xuất phương án khắc phục, từ hoàn thiện dữ liệu, điều chỉnh quy trình nghiệp vụ đến nâng cấp hoặc kết nối hệ thống khi thực sự cần thiết.

Qua công tác kiểm tra, giám sát, chúng tôi cần xác định rõ hệ thống nào đang phát huy hiệu quả, hệ thống nào còn hạn chế và nguyên nhân cụ thể để có phương án xử lý phù hợp. Đối với những hạn chế đã xác định, cục sẽ phối hợp với đơn vị quản lý thống nhất phương án khắc phục, theo dõi kết quả thực hiện và tiếp tục đánh giá hiệu quả sử dụng sau khi điều chỉnh. Các đơn vị chuyên ngành chịu trách nhiệm quản lý, cập nhật và khai thác dữ liệu thuộc phạm vi phụ trách; cục thực hiện vai trò hướng dẫn, điều phối, kiểm tra và hỗ trợ về công nghệ theo chức năng, nhiệm vụ bộ giao. Kết quả chuyển đổi số cần thể hiện qua việc cán bộ giải quyết công việc thuận lợi hơn, cơ quan quản lý khai thác dữ liệu hiệu quả hơn và người dân, doanh nghiệp giảm được thời gian, chi phí khi thực hiện các thủ tục hành chính.

Phóng viên: Danh mục 22 nhóm sản phẩm hội tụ sự tham gia của các tập đoàn Nhà nước lớn (PVN, EVN, TKV...) cùng các tập đoàn tư nhân hàng đầu (Vingroup, Thaco, Hòa Phát, FPT...). Cục sẽ làm gì để kết nối hiệu quả các doanh nghiệp dẫn dắt này với các viện, trường nghiên cứu, thưa ông?

Ông Hoàng Ninh: Đối với việc phát triển công nghệ chiến lược, chúng tôi xác định cần tổ chức thực hiện theo mô hình liên kết giữa ba nhà: Nhà nước, nhà khoa học và nhà doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong việc xác định nhu cầu công nghệ, tham gia nghiên cứu, thử nghiệm và đưa sản phẩm vào ứng dụng; các viện nghiên cứu, trường đại học phát huy năng lực nghiên cứu, phát triển công nghệ và đào tạo nhân lực; Nhà nước tạo điều kiện về cơ chế, chính sách, hỗ trợ kết nối và tổ chức quản lý các nhiệm vụ khoa học, công nghệ theo quy định. Điều quan trọng là các bên phải cùng tham gia giải quyết những nhu cầu cụ thể của sản xuất, thay vì chỉ dừng ở những thỏa thuận hợp tác.

Theo kế hoạch của Bộ Công thương, danh mục công nghệ chiến lược gồm 22 nhóm sản phẩm với 76 sản phẩm chi tiết, tập trung vào ba lĩnh vực năng lượng, công nghiệp và thương mại. Để triển khai các nhiệm vụ này, Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số sẽ phối hợp với các cục, vụ chuyên ngành xác định nhu cầu công nghệ, yêu cầu đối với từng sản phẩm và kết nối doanh nghiệp với những viện nghiên cứu, trường đại học có năng lực phù hợp. Chúng tôi đặc biệt coi trọng việc doanh nghiệp tham gia ngay từ giai đoạn đề xuất nhiệm vụ, xây dựng yêu cầu kỹ thuật đến thử nghiệm và đánh giá kết quả, qua đó bảo đảm hoạt động nghiên cứu gắn với điều kiện sản xuất và nhu cầu thị trường. Các doanh nghiệp lớn như PVN, EVN, TKV, Vingroup, THACO, Hòa Phát hay FPT có thể tham gia với những vai trò khác nhau tùy theo lĩnh vực và thế mạnh của mình, từ đặt hàng nghiên cứu, phối hợp phát triển công nghệ đến cung cấp điều kiện thử nghiệm và tổ chức ứng dụng trong sản xuất.

Liên kết “ba nhà”: Nhà nước, nhà khoa học và nhà doanh nghiệp là chìa khóa để đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ. (Ảnh: MAI HUYÊN-HẢI LINH)

Chẳng hạn, khi một doanh nghiệp ngành năng lượng có nhu cầu phát triển thiết bị hoặc giải pháp công nghệ phục vụ vận hành hệ thống, doanh nghiệp cần xác định rõ yêu cầu kỹ thuật và điều kiện sử dụng; viện nghiên cứu hoặc trường đại học phối hợp phát triển giải pháp và thử nghiệm; còn cục cùng đơn vị chuyên ngành hỗ trợ kết nối, tổ chức quản lý nhiệm vụ theo thẩm quyền và tổng hợp những khó khăn về cơ chế, chính sách để đề xuất phương án tháo gỡ.

Chúng tôi mong muốn thông qua mô hình ba nhà, các nhiệm vụ nghiên cứu sẽ có địa chỉ ứng dụng rõ ràng, doanh nghiệp trực tiếp tham gia nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng kết quả, còn các cơ sở nghiên cứu có điều kiện phát huy năng lực chuyên môn. Khi doanh nghiệp cùng các nhà khoa học giải quyết những bài toán cụ thể, kết quả nghiên cứu sẽ có khả năng ứng dụng cao hơn, góp phần nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ và sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Phóng viên: Hướng tới mốc năm 2030 với những mục tiêu rất cụ thể về kinh tế số, công nghiệp thông minh và quản trị số hiện đại, ông muốn gửi thông điệp gì về cam kết hành động của ngành công thương, thưa ông?

Ông Hoàng Ninh: Đến năm 2030, ngành công thương phải thực hiện nhiều mục tiêu quan trọng về phát triển công nghiệp, bảo đảm an ninh năng lượng, hiện đại hóa thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có vai trò quan trọng trong việc thực hiện những mục tiêu này, từ nâng cao năng suất, chất lượng sản xuất công nghiệp, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả đến phát triển thương mại điện tử, hiện đại hóa logistics và mở rộng thị trường cho doanh nghiệp.

Đối với chuyển đổi số, chúng tôi xác định cần tập trung vào những nhiệm vụ có tác động trực tiếp đến hoạt động quản lý và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trước hết là nâng cao chất lượng dữ liệu, kết nối các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, khai thác hiệu quả các hệ thống thông tin và tiếp tục cải thiện chất lượng dịch vụ công trực tuyến. Cùng với đó, cục sẽ phối hợp các đơn vị chuyên ngành thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong quản lý, sản xuất và kinh doanh, đồng thời chú trọng việc kế thừa, sử dụng hiệu quả các hệ thống hiện có, hạn chế đầu tư trùng lặp và tạo điều kiện để các đơn vị khai thác, chia sẻ thông tin thuận lợi hơn.

Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cục tiếp tục tham mưu, phối hợp triển khai những nhiệm vụ phục vụ các lĩnh vực ưu tiên của ngành công thương, trong đó có phát triển công nghệ chiến lược. Chúng tôi sẽ phối hợp các đơn vị chuyên ngành, doanh nghiệp và cơ sở nghiên cứu để xác định nhu cầu, thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và từng bước làm chủ những công nghệ có vai trò quan trọng đối với sản xuất và phát triển ngành. Các nhiệm vụ này cần gắn với nhu cầu thực tế, năng lực của doanh nghiệp và khả năng ứng dụng kết quả nghiên cứu.

Từ nay đến năm 2030, cam kết của chúng tôi là tập trung thực hiện tốt những nhiệm vụ thuộc chức năng, trách nhiệm của cục, chủ động phối hợp các đơn vị liên quan và kịp thời đề xuất giải pháp đối với những khó khăn phát sinh. Kết quả thực hiện cần thể hiện bằng những thay đổi mà cơ quan quản lý và doanh nghiệp có thể nhận thấy trong công việc hằng ngày: dữ liệu được khai thác thuận lợi hơn, thủ tục hành chính được giải quyết nhanh hơn, doanh nghiệp có thêm điều kiện ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất và giảm chi phí. Đó là những kết quả cụ thể mà chúng tôi hướng tới để góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển của ngành công thương đến năm 2030.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông!