Đưa Nghị quyết đi ngay vào cuộc sống

Đại hội XIV thành công rất tốt đẹp, thể hiện niềm tin, ý chí, quyết tâm và tầm nhìn phát triển mới của đất nước. Tâm đắc với tư duy đề cao tính hành động trong Nghị quyết Đại hội XIV, các chuyên gia, đại biểu Quốc hội cho rằng, mỗi đảng viên phải ghi nhớ trách nhiệm nêu gương, nghiêm túc thực hiện đúng tinh thần Tổng Bí thư Tô Lâm đã nêu: "Đã nói là làm, làm nhanh, làm đúng, làm đến cùng và làm hiệu quả".

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tặng hoa chúc mừng Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Ảnh: TTXVN.

"Chủ trương 1, biện pháp 10, quyết tâm phải 20"

Ông Nguyễn Túc, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam chia sẻ: "Đại hội XIV đánh dấu chặng đường 40 năm Đổi mới và thực sự mang đến nhiều điểm mới mẻ, khác biệt".

Theo ông Túc, điểm mới quan trọng nhất là Chương trình hành động trong cấu thành của văn kiện Đại hội, được thảo luận ngay tại Đại hội. Điều này gợi nhắc sâu sắc lời dạy của Bác Hồ: "Chủ trương 1, biện pháp 10, quyết tâm phải 20".

Chủ trương trong Báo cáo chính trị được cụ thể hóa bằng các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, cùng các nhiệm vụ, đề án và dự án công trình trọng điểm cụ thể và được phân công rõ. Mỗi chỉ tiêu đều quy định cơ quan chủ trì, người phụ trách và thời gian hoàn thành. Cách làm này đề cao trách nhiệm, buộc bộ máy phải vận hành ngay, khắc phục tình trạng "độ trễ" thường thấy ở các kỳ Đại hội trước.

"Cách làm như vậy thực sự thúc giục hành động, không thể ngồi yên chờ đợi", ông Túc nói và cho rằng, để Nghị quyết sớm đi vào cuộc sống, yếu tố tiên quyết là sự tham gia của toàn dân. Dự thảo Báo cáo chính trị đã được lấy ý kiến rộng rãi, tạo nên sự hòa quyện giữa "ý Đảng, lòng Dân".

"Và khi đã thành Nghị quyết, cần thực hiện nghiêm Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở theo phương châm: Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng", ông Túc nói.

Trách nhiệm nêu gương của đảng viên

Trong khi đó, theo PGS.TS Lê Văn Cường, Phó viện trưởng Viện Xây dựng Đảng (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), Đại hội XIV đã chuyển hóa các mục tiêu, nội dung của Báo cáo chính trị, của Nghị quyết thành những con số cụ thể, có thể định lượng được.

"Trước đây, chúng ta từng đặt ra mục tiêu khá chung chung như "phấn đấu xây dựng Việt Nam trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại". Nhưng thế nào là "nước công nghiệp theo hướng hiện đại"? Thước đo là gì? Khi không có tiêu chí cụ thể thì mỗi người hiểu một cách khác nhau, rất khó đánh giá", ông Cường nhìn nhận.

Theo ông, hiện nay đã khác, chúng ta đưa ra những mốc rất cụ thể. Ví dụ, đến năm 2030, kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, Việt Nam trở thành nước có thu nhập trung bình cao, GDP bình quân đầu người khoảng 8.500 USD.

Như vậy, để đạt được mục tiêu đó, tốc độ tăng trưởng bình quân phải trên 10%. Tương tự, tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao, với GDP bình quân đầu người khoảng 18.500 USD.

Đây là những con số cụ thể, là phép tính số học rõ ràng. Khi đã lượng hóa các mục tiêu, việc đánh giá cũng rõ ràng. Ví dụ, trong 34 tỉnh, thành phố, tỉnh A tăng trưởng trên 10%, tỉnh B, tỉnh C không đạt, thì phải làm rõ nguyên nhân là gì, trách nhiệm thuộc về ai, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu?

Ông Cường cho rằng, việc tổ chức thực hiện Nghị quyết là khâu khó, bởi nói bao giờ cũng dễ hơn làm. Nhưng khó mấy vẫn phải làm bởi trong bối cảnh thời cơ đã đến, thách thức đã hiện rõ, nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình đang ở trước mắt, nếu không hành động thì sẽ mất thời cơ.

Vì vậy, quyết tâm phải được thể hiện bằng hành động cụ thể, bằng những sản phẩm có thể đo được, đếm được, đánh giá được.

Để sớm đưa Nghị quyết Đại hội XIV vào cuộc sống, ông Cường cho rằng cần thực hiện thật tốt một trong những phương thức lãnh đạo mà chúng ta từng nêu ra tại Đại hội XIII, đó là trách nhiệm nêu gương.

Mỗi cán bộ, đảng viên, tức là hơn 5,6 triệu người, chứ không chỉ dừng lại ở khoảng 200 đồng chí Ban Chấp hành Trung ương, đều phải ghi nhớ trách nhiệm nêu gương.

Quy định 144 của Bộ Chính trị quy định chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên giai đoạn mới, nêu rõ: "Cấp trên làm gương cho cấp dưới, cấp ủy làm gương cho đảng viên, đảng viên làm gương cho quần chúng".

"Từng có không ít người đã nhầm lẫn, cho rằng chỉ những đồng chí lãnh đạo cấp Trung ương mới phải nêu gương, ở đơn vị nhỏ thì chỉ lãnh đạo nêu gương", ông Cường nói và phân tích, việc nêu gương phải thấm đến tận cơ sở.

Chú trọng tăng trưởng theo chiều sâu

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân), một trong 8 nhóm nhiệm vụ Tổng Bí thư Tô Lâm nêu để sớm đưa Nghị quyết vào đời sống là phải đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, phương thức phát triển; lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực trung tâm.

Theo ông Lạng, thời gian tới, mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam cần chuyển từ việc tăng trưởng theo chiều rộng (dựa vào lao động giá rẻ, khai thác tài nguyên) sang tăng trưởng theo chiều sâu.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần thay đổi cơ cấu nền kinh tế, đầu tư vào các ngành công nghệ cao như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng tái tạo và cơ khí chế tạo. Đây là những ngành có tiềm năng lan tỏa lớn vào nền kinh tế quốc gia.

Bên cạnh đó, mô hình tăng trưởng mới cần huy động tối đa các nguồn lực từ tất cả các thành phần kinh tế: Nhà nước, tập thể, tư nhân, khu vực FDI. Trong đó, vai trò của kinh tế tư nhân cần được phát huy mạnh mẽ, vì đây là động lực quan trọng để thúc đẩy sáng tạo và năng suất.

Mục tiêu của mô hình này là cải thiện năng suất và chất lượng tăng trưởng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tối ưu hóa quá trình sản xuất, giảm thiểu lãng phí và tối đa hóa hiệu quả kinh tế.

Nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ là yếu tố quyết định trong việc thực hiện thành công mô hình tăng trưởng mới. Để đáp ứng yêu cầu, cần tập trung đào tạo và phát triển nhân lực trong các lĩnh vực công nghệ cao và ngành công nghiệp chiến lược.

Một trong những trụ cột của mô hình tăng trưởng mới là cam kết giảm phát thải ròng về 0 vào năm 2050. Điều này không chỉ thể hiện tính trách nhiệm của Việt Nam đối với cộng đồng quốc tế mà còn giúp đất nước chuyển đổi sang nền kinh tế xanh.

Việc thúc đẩy các ngành công nghiệp xanh, bất động sản xanh, giao thông xanh, và du lịch xanh sẽ tạo ra nhiều cơ hội đầu tư mới, đồng thời đảm bảo sự phát triển bền vững trong dài hạn.

Cần cơ chế khuyến khích dám đổi mới, sáng tạo

Cùng quan điểm, ĐBQH Nguyễn Hoàng Bảo Trân cho rằng, đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trung tâm là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển lâu dài của đất nước. Tuy nhiên, cũng cần nhìn thẳng thực tế, đây là một quá trình khó khăn, không thể làm trong ngày một ngày hai.

"Theo tôi, trụ cột cần được tái cấu trúc sớm nhất chính là thể chế. Thể chế ở đây không chỉ là luật pháp, mà còn là cách tổ chức thực hiện, cách phân bổ nguồn lực, cách khuyến khích và bảo vệ những người dám đổi mới, dám sáng tạo", đại biểu Trân nói.

Theo bà, nếu cơ chế vẫn còn chồng chéo, thủ tục phức tạp, rủi ro pháp lý cao, rất khó để doanh nghiệp và người dân mạnh dạn đầu tư cho đổi mới. Ngược lại, nếu thể chế thông thoáng, minh bạch, ổn định, thì đổi mới sáng tạo sẽ trở thành nhu cầu tự thân của xã hội, chứ không phải mệnh lệnh hành chính.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng được Tổng Bí thư nhấn mạnh là phải tập trung tháo gỡ mọi điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực. Thực tế cho thấy, thời gian qua, nhiều chính sách vĩ mô về đất đai, thuế, phí, đầu tư công đã được ban hành và triển khai khá nhanh. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn không ít rào cản, bất hợp lý nảy sinh từ thực tiễn. Điều này đặt ra yêu cầu phải có cơ chế lắng nghe và điều chỉnh chính sách kịp thời.

Theo bà, muốn lắng nghe thực chất, trước hết phải tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp dễ nói, dám nói và được lắng nghe. Cần có những kênh tiếp nhận phản ánh rõ ràng, thuận tiện; có người chịu trách nhiệm xử lý và quan trọng nhất là kết quả xử lý phải được công khai.

Khi phản ánh của người dân được tiếp thu và chuyển hóa thành điều chỉnh chính sách cụ thể, niềm tin xã hội sẽ được củng cố. Ngược lại, nếu phản ánh chỉ dừng ở tiếp nhận hình thức, chính sách rất dễ xa rời thực tế.

Trang Trần