Đưa nhạc cụ truyền thống vào trường học

Giờ thực hành nhạc cụ dân tộc của học sinh FPT School Thanh Hóa.

Bước sang năm học 2026-2027, năm thứ ba đi vào hoạt động, Trường Tiểu học, THCS và THPT FPT Thanh Hóa (FPT School Thanh Hóa) chính thức đưa nhạc cụ dân tộc vào giảng dạy bắt buộc. Cụ thể, 100% học sinh từ lớp 1 đến lớp 9 được tiếp cận bộ môn này trong thời lượng chính khóa. Ở bậc THPT, nội dung được tổ chức dưới hình thức các câu lạc bộ sở thích và đội tuyển biểu diễn để học sinh có năng khiếu tiếp tục rèn luyện nâng cao.

Trong giai đoạn đầu, nhà trường tập trung vào các nhạc cụ gồm đàn tranh, đàn nguyệt, đàn nhị, sáo trúc và trống. Nhân sự trực tiếp giảng dạy gồm 3 giáo viên và nghệ nhân chuyên trách. Về lâu dài, chương trình dự kiến mở rộng sang các nhạc cụ đặc trưng của văn hóa xứ Thanh như cồng chiêng, bằng bu...

Cô Lê Vân Anh, Phó Hiệu trưởng FPT School Thanh Hóa, cho biết: “Nhà trường xác định đưa nhạc cụ dân tộc hay Vovinam vào giảng dạy là một phần trong mục tiêu giáo dục toàn diện, giúp các em giữ được bản sắc khi bước ra môi trường quốc tế”. Theo cô Vân Anh, việc học nhạc cụ truyền thống đòi hỏi sự tập trung, tính kiên nhẫn và kỹ năng phối hợp nhóm. Đây là những yếu tố cần thiết giúp học sinh cân bằng cảm xúc và rèn luyện kỹ năng sống trong bối cảnh môi trường số phát triển nhanh.

Để học sinh chủ động đón nhận, phương pháp giảng dạy được điều chỉnh nhằm phù hợp với tâm lý lứa tuổi. Thầy Lê Viết Nam, giáo viên trực tiếp phụ trách bộ môn tại FPT School Thanh Hóa, chia sẻ: “Chúng tôi vẫn giữ nguyên tắc và kỹ thuật cơ bản của nhạc cụ truyền thống, nhưng thay đổi cách truyền đạt. Giáo viên lồng ghép câu chuyện lịch sử của từng tác phẩm, hướng dẫn học sinh chơi các giai điệu quen thuộc và tạo không gian hòa tấu cùng bạn bè để việc học trở nên gần gũi”. Sau thời gian làm quen, nhiều học sinh đã hình thành sự quan tâm rõ rệt với bộ môn này.

Em Lê Khắc Hiếu (lớp 6A1) chia sẻ: “Trước đây em từng học piano. Khi chuyển sang đàn tranh, kỹ thuật bấm dây có độ khó cao hơn nhưng âm sắc rất phong phú. Em chọn học đàn tranh một phần vì muốn tiếp nối sở thích của ông nội”. Còn với học sinh Lã Khánh Uyên (lớp 7A1), được thực hành trên cây đàn tranh mang lại trải nghiệm thực tế khác hẳn so với việc chỉ nghe qua băng đĩa: “Em từng thấy đàn tranh xuất hiện trong các video âm nhạc hiện đại. Khi được học trực tiếp, em nhận thấy nhạc cụ dân tộc hoàn toàn có thể kết hợp được với âm nhạc đương đại mà vẫn giữ được nét riêng”. Tương tự, em Phạm Duy Đăng (lớp 8A1), học sinh theo học đàn nguyệt, nhận xét việc tập luyện giúp rèn tính kiên trì: “Giờ học đàn giúp em tập trung và biết lắng nghe tốt hơn”.

Cùng với mô hình đưa nhạc cụ vào giảng dạy chuyên biệt, tại các trường công lập, hoạt động giáo dục âm nhạc cũng đang được đổi mới theo hướng chú trọng thực hành. Tại Phân hiệu 2, Trường Tiểu học Quảng Hưng, môn Âm nhạc được triển khai theo Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, kết hợp giữa học hát, nghe nhạc, gõ đệm và vận động theo tiết tấu. Cô Trịnh Thị Diệp, phó hiệu trưởng nhà trường, nhận định: “Mục tiêu cốt lõi của giáo dục âm nhạc ở bậc tiểu học không đặt nặng việc đào tạo kỹ thuật chuyên sâu hay yêu cầu tất cả học sinh phải hát thật hay. Nhà trường hướng tới việc thông qua âm nhạc để phát triển cảm xúc tích cực, rèn luyện sự tự tin và tinh thần hợp tác qua các hoạt động tập thể”. Để hỗ trợ học sinh tiếp thu hiệu quả, cô Nguyễn Thị Thanh Mai, giáo viên Âm nhạc Trường Tiểu học Quảng Hưng, áp dụng cách dạy trực quan: liên hệ nốt nhạc với các giai điệu quen thuộc, sử dụng nhạc cụ gõ đơn giản và vận động cơ thể để học sinh cảm nhận nhịp điệu tự nhiên. Với những em còn e ngại, giáo viên tổ chức hát theo nhóm nhỏ trước khi biểu diễn cá nhân, tạo tâm lý thoải mái để học sinh làm quen với bộ môn.

Việc đưa nhạc cụ và các hoạt động âm nhạc thực hành vào trường học tại Thanh Hóa bước đầu tạo ra môi trường trải nghiệm cụ thể cho học sinh. Sự kết hợp giữa chương trình phổ thông và các mô hình đào tạo kỹ năng thực tế đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu phổ cập âm nhạc học đường, tạo nền tảng phát triển thẩm mỹ và văn hóa cho thế hệ trẻ.