Đưa nông sản hợp tác xã vào chuỗi giá trị, mở rộng đường làm giàu
Từ những sản phẩm đặc sản địa phương như thịt gác bếp Cao Lan đến đông trùng hạ thảo, nhiều hợp tác xã nông nghiệp ở thành phố Bắc Ninh đang từng bước nâng chất lượng sản phẩm, hoàn thiện thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ nhờ sự đồng hành, hỗ trợ của Hội Nông dân thành phố.
Từ đặc sản bản làng đến sản phẩm hàng hóa
Từng có thời gian dài làm quản lý nhà hàng, khách sạn tại Hà Nội, Nha Trang và TPHCM, anh Hoàng Xuân Mau (SN 1994), người dân tộc Cao Lan ở bản Nghè, xã Xuân Lương, thành phố Bắc Ninh, đã quyết định trở về quê hương khởi nghiệp bằng mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch cộng đồng.
Năm 2022, sau quá trình tích lũy kinh nghiệm và tìm hiểu thị trường, anh Mau thành lập Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Cao Lan. Sản phẩm chủ lực của hợp tác xã là thịt lợn gác bếp, một đặc sản gắn với văn hóa ẩm thực của đồng bào dân tộc Cao Lan.
Từ chỗ sản xuất, kinh doanh theo hình thức cá nhân, việc thành lập hợp tác xã giúp các thành viên có điều kiện liên kết, tổ chức sản xuất và phát triển sản phẩm theo hướng hàng hóa. Thời gian đầu, thị trường tiêu thụ tập trung chủ yếu vào dịp Tết Nguyên đán. Mỗi mùa Tết, hợp tác xã tiêu thụ khoảng 1 tấn thịt gác bếp thành phẩm, mang lại khoản lợi nhuận ước tính từ 100-200 triệu đồng.

Sản phẩm đông trùng hạ thảo của HTX đông trùng hạ thảo Hùng Uyên.
Những tháng gần đây, bên cạnh sản phẩm thịt gác bếp truyền thống, hợp tác xã bắt đầu phát triển thêm thịt ba chỉ gác bếp Cao Lan. Sản phẩm được sản xuất theo đơn đặt hàng, sau đó dần được khách hàng đón nhận và đặt mua thường xuyên hơn. Trung bình mỗi tháng, hợp tác xã sử dụng hơn 1 tạ nguyên liệu thịt tươi để chế biến sản phẩm.
Để nâng cao giá trị sản phẩm, hợp tác xã đang hoàn thiện các thủ tục tham gia đánh giá, phân hạng OCOP đối với sản phẩm ba chỉ gác bếp Cao Lan. Đây cũng là một trong những nội dung được Hội Nông dân thành phố Bắc Ninh hỗ trợ thông qua Đề án tăng cường sự tham gia của các hợp tác xã nông nghiệp vào chuỗi giá trị giai đoạn 2026-2030.
Theo đại diện hợp tác xã, Hội Nông dân thành phố Bắc Ninh hỗ trợ đơn vị tư vấn xây dựng hồ sơ sản phẩm, thiết kế bao bì và cung cấp 1.000 bao bì phục vụ đóng gói. Không chỉ chú trọng sản xuất, hợp tác xã còn từng bước mở rộng kênh phân phối. Hiện các thành viên đang triển khai cửa hàng trưng bày, giới thiệu sản phẩm tại phường Võ Cường, thành phố Bắc Ninh, tạo thêm địa điểm để khách hàng tiếp cận và lựa chọn đặc sản Cao Lan.
Một mô hình khác được hưởng lợi từ đề án là HTX đông trùng hạ thảo Hùng Uyên do bà Nguyễn Thị Liên (SN 1982), ở tổ dân phố Long Phú, phường Cảnh Thụy, thành phố Bắc Ninh làm giám đốc. Với 7 thành viên, hợp tác xã tập trung sản xuất các sản phẩm từ đông trùng hạ thảo như nấm đông trùng hạ thảo, đông trùng hạ thảo ngâm mật ong.
Ý tưởng phát triển sản phẩm xuất phát từ năm 2019, bà tìm hiểu về đông trùng hạ thảo và mong muốn khi trở về quê hương sẽ phát triển một mô hình sản xuất có thể tạo ra sản phẩm phục vụ người tiêu dùng, đồng thời góp phần phát triển kinh tế địa phương.
Đến nay, các sản phẩm của hợp tác xã đã được tiêu thụ tại nhiều địa phương như Bắc Ninh, Hà Nội, Quảng Ninh và Hòa Bình. Doanh thu bình quân mỗi năm đạt trên dưới 2 tỷ đồng.
Đặc biệt, thông qua sự hỗ trợ của Hội Nông dân thành phố Bắc Ninh, hợp tác xã được tiếp cận chương trình OCOP. Đơn vị được hỗ trợ về tư vấn hồ sơ, đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ, thiết kế nhãn mác, bao bì và vỏ hộp sản phẩm. Hiện hợp tác xã đang tham gia đánh giá OCOP đối với sản phẩm đông trùng hạ thảo ngâm mật ong.
Bà Liên cho biết, sự đồng hành của Hội Nông dân thành phố Bắc Ninh có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình phát triển của hợp tác xã. Nhờ được hướng dẫn, hỗ trợ, các thành viên có thêm thông tin về chương trình OCOP, từng bước hoàn thiện sản phẩm và mở rộng hoạt động tiêu thụ.
Hỗ trợ hợp tác xã tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị
Hai mô hình trên là những ví dụ về các hợp tác xã đang được thụ hưởng chính sách hỗ trợ từ Đề án “Tăng cường sự tham gia của các hợp tác xã nông nghiệp vào chuỗi giá trị trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2026-2030” do Hội Nông dân thành phố Bắc Ninh triển khai.
Theo Hội Nông dân thành phố Bắc Ninh, đề án hướng tới nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp theo hướng bền vững, hiện đại; từng bước thúc đẩy chuyển đổi số và giúp các hợp tác xã tham gia hiệu quả hơn vào chuỗi giá trị nông sản. Qua đó, phát triển hợp tác xã trở thành lực lượng nòng cốt trong xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hóa, thích ứng với hội nhập và chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.

Sản phẩm thịt gác bếp của Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Cao Lan
Theo kết quả triển khai năm 2026, có 16 hợp tác xã tại 11 xã, phường tham gia đề án. Đáng chú ý, chương trình đang hỗ trợ xây dựng 18 sản phẩm OCOP, vượt chỉ tiêu tối thiểu 15 sản phẩm theo kế hoạch năm 2026.
Các nội dung hỗ trợ tập trung vào những khâu thiết thực trong quá trình hoàn thiện và phát triển sản phẩm, gồm thiết kế, in bao bì, nhãn mác; đăng ký nhãn hiệu; xây dựng tiêu chuẩn sản phẩm; xây dựng câu chuyện sản phẩm; truy xuất nguồn gốc và hoàn thiện hồ sơ OCOP.
Thông qua các hoạt động này, hợp tác xã có thêm điều kiện chuẩn hóa sản phẩm, nâng cao khả năng nhận diện thương hiệu và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Đây cũng là cơ sở để các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng địa phương từng bước mở rộng kênh phân phối, tiếp cận người tiêu dùng ở nhiều địa phương.
Từ những sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc đến các sản phẩm nông nghiệp, sự hỗ trợ của Hội Nông dân thành phố Bắc Ninh đang tập trung vào những khâu quan trọng để hợp tác xã nâng cao giá trị nông sản, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ.

