Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai: Giáo dục đại học cần chuyển động từ EMI

Bà Nguyễn Thu Thủy, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ GD&ĐT) phát biểu tại diễn đàn.

Ngày 17/10, Đại học Kinh tế TPHCM (UEH) tổ chức Diễn đàn quốc gia về English-Medium Instruction 2026 (Giảng dạy chuyên ngành bằng tiếng Anh - EMI), quy tụ 120 đại biểu để trao đổi chính sách, học thuật và kinh nghiệm giảng dạy các môn chuyên ngành bằng tiếng Anh.

Sự kiện hưởng ứng Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045”.

Từ chính sách đến hệ sinh thái học thuật bằng tiếng Anh

Diễn đàn có chủ đề “English-Medium Instruction: A Strategic Driver for Vietnam’s National English as a Second Language Initiative” (tạm dịch: Giảng dạy chuyên ngành bằng tiếng Anh: Động lực chiến lược cho sáng kiến quốc gia đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai tại Việt Nam”).

PGS.TS. Nguyễn Thu Thủy, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ GD&ĐT), nhận định đây là thời điểm mang tính bước ngoặt đối với hệ thống giáo dục Việt Nam.

Theo bà, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã xác lập khuôn khổ đổi mới giáo dục, trong đó ưu tiên nâng cao năng lực ngoại ngữ và từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong các trường học trên cả nước.

Để cụ thể hóa định hướng này, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2371/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045”. Bộ trưởng Bộ GD&ĐT giao Cục Hợp tác quốc tế chủ trì triển khai đề án trên toàn quốc.

Đề án bao phủ các cấp học từ mầm non đến giáo dục đại học. Đối với bậc đại học, Quyết định số 2371 đặt ra lộ trình mở rộng các khóa học, chương trình đào tạo bằng tiếng Anh; nâng cao năng lực nghiên cứu quốc tế của giảng viên, sinh viên; xây dựng môi trường học thuật thúc đẩy chuyển giao tri thức, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Diễn đàn thu hút nhiều chuyên gia quốc tế.

PGS.TS. Nguyễn Thu Thủy nhấn mạnh mục tiêu không chỉ là dạy tiếng Anh như một môn ngoại ngữ truyền thống, mà còn xây dựng hệ sinh thái học thuật và giao tiếp toàn diện, trong đó tiếng Anh được tích hợp vào hoạt động quản lý và giảng dạy.

Sự chuyển đổi này góp phần nâng cao năng lực cho lực lượng lao động trẻ, giúp họ tham gia nền kinh tế tri thức toàn cầu và tự tin hội nhập quốc tế.

Trong tiến trình đó, EMI được xác định là một trụ cột quan trọng. Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả, Bộ GD&ĐT kỳ vọng diễn đàn đề xuất giải pháp cho ba ưu tiên: đánh giá mức độ sẵn sàng của giảng viên; hiện đại hóa chương trình đào tạo, học liệu; và xây dựng chính sách, cơ chế triển khai đồng bộ.

Về đội ngũ giảng viên, cần đánh giá năng lực sư phạm hiện có để thiết kế các chương trình bồi dưỡng chuyên sâu, phù hợp với giảng viên dạy môn chuyên ngành và có khả năng nhân rộng.

Việc đào tạo không chỉ tập trung vào năng lực ngôn ngữ mà còn hướng đến đội ngũ vừa vững chuyên môn, vừa sử dụng tiếng Anh tự nhiên, linh hoạt trong giảng dạy.

Diễn đàn quy tụ 120 đại biểu, tạo không gian đối thoại về chính sách, trao đổi học thuật và chia sẻ kinh nghiệm triển khai giảng dạy chuyên ngành bằng tiếng Anh.

Về chương trình và học liệu, các cơ sở giáo dục cần rà soát, đổi mới chương trình hiện có theo hướng tiệm cận chuẩn mực quốc tế, đồng thời phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội và đặc thù giáo dục Việt Nam.

Bộ GD&ĐT cũng mong muốn tiếp nhận các nghiên cứu thực nghiệm, mô hình triển khai và đề xuất từ chuyên gia, tổ chức trong và ngoài nước nhằm xây dựng cơ chế, mô hình tài chính và chiến lược hỗ trợ thực hiện mục tiêu dài hạn.

Phát triển giảng viên, đổi mới chương trình và ứng dụng AI

Diễn đàn tập trung làm rõ vai trò của EMI trong định hướng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai và quốc tế hóa giáo dục đại học Việt Nam, đồng thời thảo luận các điều kiện triển khai phù hợp với nguồn lực, đặc điểm người học và mục tiêu đào tạo của từng cơ sở.

Các phiên chuyên đề tại diễn đàn tập trung vào định hướng phát triển EMI, quản trị chương trình, nâng cao năng lực giảng viên, hỗ trợ người học, bảo đảm chất lượng và ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) trong giảng dạy.

Bà Julie Dearden, Giám đốc Oxford EMI chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và yêu cầu bảo đảm chất lượng khi mở rộng mô hình EMI.

Bà Julie Dearden, Giám đốc Oxford EMI (Vương quốc Anh), trình bày chuyên đề “EMI - xu hướng quốc tế, chất lượng và phát triển bền vững”, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và yêu cầu bảo đảm chất lượng khi mở rộng mô hình.

TS. Nguyễn Thị Mai Hữu, Trưởng ban Quản lý Đề án Ngoại ngữ Quốc gia, Bộ Giáo dục và Đào tạo, phân tích vai trò của EMI trong chính sách ngoại ngữ của giáo dục đại học Việt Nam, gợi mở cách chuyển mục tiêu chính sách thành hoạt động cụ thể.

Từ thực tiễn triển khai, TS. Võ Đoàn Thơ, Phó Trưởng khoa Ngoại ngữ, Trường Kinh tế, Luật và Quản lý nhà nước, Đại học Kinh tế TPHCM, chia sẻ về lộ trình thực hiện EMI tại trường này.

PGS.TS. Phạm Thị Hồng Nhung, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Huế) trao đổi tại diễn đàn.

PGS.TS. Phạm Thị Hồng Nhung, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế, đề cập mối liên hệ giữa yêu cầu triển khai EMI với năng lực giảng viên, nhấn mạnh vai trò của phát triển chuyên môn trong việc chuyển định hướng thành hoạt động giảng dạy phù hợp, bền vững.

Trong bối cảnh AI, PGS.TS. Vũ Thị Thanh Nhã, Trưởng khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Anh, Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội, phân tích các yêu cầu về năng lực tiếng Anh, phương pháp giảng dạy, nguồn lực và cơ chế hỗ trợ giảng viên.

Từ nghiên cứu trường hợp tại một trường đại học công lập ở Việt Nam, báo cáo đề xuất định hướng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ EMI.

Ở góc độ công nghệ, PGS.TS. Nguyễn Ngọc Vũ, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại ngữ - Tin học TPHCM (HUFLIT), giới thiệu ứng dụng công nghệ và AI trong xây dựng học liệu số song ngữ Việt - Anh, hỗ trợ ngôn ngữ theo thời gian thực, đánh giá và phản hồi năng lực tiếng Anh.

Theo các trường hợp triển khai thực tế, công nghệ có thể đóng vai trò cầu nối, giúp giảng viên và sinh viên từng bước chuyển sang môi trường học thuật bằng tiếng Anh theo lộ trình linh hoạt.

Các chuyên đề cùng đặt ra những vấn đề thực tiễn: nhà trường cần tổ chức chương trình EMI như thế nào, giảng viên và người học cần được hỗ trợ ra sao và công nghệ có thể giúp tháo gỡ những rào cản nào trong giảng dạy bằng tiếng Anh.