Đứa trẻ tìm gì ở nhóm 'Con ghét bố mẹ'?

- “Em không hiểu bố mẹ mình sao nữa… Em chia sẻ bài này không phải để nói ghét họ, em chỉ muốn nói là không nuôi được con thì đừng có sinh con ra".

- "Theo như các bạn trẻ thì người bố người mẹ phải như thế nào mới chuẩn mực? Trách nhiệm là những gì để không bị các con ghét?"

Đó là những dòng chia sẻ xuất hiện trên nhóm Facebook có tên “Con ghét bố mẹ”. Theo ghi nhận của Tri Thức - Znews, tính đến ngày 28/9, số thành viên tham gia nhóm là khoảng 50.000, chỉ sau một ngày, con số đó đã tăng lên hơn 120.000 và vẫn có dấu hiệu tăng.

Bên trong nhóm “Con ghét bố mẹ”

Thực tế, nhóm “Con ghét bố mẹ” không phải mới xuất hiện. Theo thông tin hiển thị trên Facebook, nhóm được lập từ năm 2021, với dòng giới thiệu: “Vào đây tâm sự bày tỏ những nỗi buồn trong gia đình khi bạn ghét bố mẹ”.

Nhưng chỉ trong thời gian ngắn trở lại đây, số người tham gia nhóm này liên tục tăng, thuộc nhiều độ tuổi khác nhau.

Nhiều bài đăng đến từ những tài khoản tự nhận là “con”, chia sẻ các vấn đề trong gia đình như cảm giác bố mẹ không thấu hiểu, thiếu sự quan tâm, thường xuyên bị so sánh, áp lực học tập, chuyện tình cảm...

Trong khi đó, một số tài khoản tự nhận là phụ huynh tham gia nhóm để chia sẻ những khó khăn trong quá trình làm cha mẹ hoặc tìm cách cải thiện mối quan hệ, kết nối với con.

Bên cạnh những bài viết mang tính chia sẻ, tìm kiếm sự đồng cảm, nhóm cũng xuất hiện không ít nội dung tiêu cực. Một số bài đăng sử dụng lời lẽ gay gắt khi nói về bố mẹ và gia đình, thậm chí thể hiện sự tức giận, bế tắc hoặc mong muốn cắt đứt mối quan hệ với người thân.

Những nội dung này nhận được nhiều bình luận từ các thành viên khác, trong đó có người chia sẻ trải nghiệm tương tự, nhưng cũng có những ý kiến trái chiều.

Một số tài khoản tự nhận là phụ huynh tiếp tục đăng bài hoặc để lại bình luận trách móc người đăng khi cho rằng con cái đang cư xử thiếu lễ phép, chưa hiểu được sự vất vả của cha mẹ.

Do phần lớn bài viết được đăng dưới tài khoản ẩn danh và nội dung xuất phát từ chia sẻ một phía, người đọc rất khó kiểm chứng đầy đủ hoàn cảnh phía sau mỗi câu chuyện.

Đứt gãy đối thoại đẩy trẻ về phía người lạ

Trao đổi với Tri Thức - Znews, tiến sĩ Giáo dục học Nguyễn Thị Thu Huyền nhận định sự xuất hiện của những hội nhóm với chủ đề “con ghét cha mẹ” cho thấy sự đứt gãy trong đối thoại giữa cha mẹ và con cái. Cha mẹ chưa thực sự bước vào thế giới của trẻ để thấu hiểu và tháo gỡ những khúc mắc giữa hai bên.

Cụ thể, một trong những nguyên nhân khiến trẻ tìm đến những cộng đồng như “Con ghét bố mẹ” là khoảng cách trong cách tư duy và nhìn nhận vấn đề. Theo bà, cha mẹ có kinh nghiệm sống và trách nhiệm của người làm cha mẹ nên thường nhìn sự việc khác với con. Chẳng hạn, khi thấy con chơi với một người bạn lười học, cha mẹ có thể cho rằng mối quan hệ này không tốt. Trong khi đó, trẻ có thể nhìn nhận người bạn ấy là người thấu hiểu và đồng hành với mình, dù bạn không học tốt.

Bên cạnh đó, ở độ tuổi 12-13, vấn đề tâm sinh lý và hoạt động thần kinh vẫn đang trong quá trình phát triển, trong khi kinh nghiệm sống còn hạn chế. Vì vậy, trẻ có thể nhìn nhận sự việc từ một góc độ khác và chưa đủ khả năng đặt mình vào vị trí của cha mẹ.

“Chính vì không thấu hiểu nhau nên trẻ chọn chia sẻ suy nghĩ với người khác khi gặp khó khăn. Cùng với sự phát triển của công nghệ và các nền tảng số, trẻ có thêm nhiều không gian để bộc lộ bản thân, trong đó có những nhóm trên mạng xã hội”, bà Huyền nói.

Ở góc độ tâm lý, bà Nguyễn Thị Thương, chuyên viên tham vấn tâm lý, trường THCS - THPT Phenikaa (Hà Nội), cho rằng hiện tượng trẻ tham gia nhóm “Con ghét bố mẹ” có thể xuất phát từ nhu cầu được thấu hiểu, công nhận và tự chủ của trẻ trong quá trình phát triển. Đây cũng có thể là cách trẻ tìm kiếm sự hỗ trợ từ bạn bè và cộng đồng trực tuyến khi gặp khó khăn trong quan hệ với cha mẹ.

Bà Thương cho rằng việc sử dụng cụm từ “ghét cha mẹ” không nhất thiết đồng nghĩa với việc trẻ thực sự không còn tình cảm với cha mẹ. Mà về mặt tâm lý, “ghét” đôi khi là cách diễn đạt mạnh của những cảm xúc phức tạp hơn của trẻ như tức giận, thất vọng, tổn thương, bất lực, cảm giác không được công nhận hoặc mong muốn được cha mẹ thay đổi cách ứng xử. Đó có thể là phản ứng bộc phát nhất thời sau một cuộc tranh cãi, nhưng cũng có thể là hệ quả của những áp lực tích tụ trong thời gian dài.

“Điều đáng để người lớn suy nghĩ là ‘Vì sao có những điều trẻ cảm thấy dễ chia sẻ với người lạ trên mạng hơn là với chính những người thân trong gia đình?’”, bà Thương nói.

Theo bà, đây được xem như lời nhắc nghiêm túc để gia đình và nhà trường cùng nhìn lại việc kết nối với con trẻ. Bên cạnh kết quả học tập hay hành vi hàng ngày, người lớn cần tạo cho trẻ cảm giác rằng khi buồn, tức giận, thất vọng hoặc mắc sai lầm, các em vẫn có một không gian an toàn để chia sẻ và được lắng nghe mà không ngay lập tức bị phán xét.

“Đôi khi, điều trẻ cần không phải là một người lớn lập tức đưa ra lời giải hay nói cho trẻ biết ‘con phải làm gì’, mà trước hết là một người sẵn sàng lắng nghe để hiểu điều gì đang thực sự xảy ra với con”, bà Thương nói.

Người lớn cần nhìn nhận đúng bản chất đằng sau từng bài đăng tiêu cực của trẻ thay vì chỉ vội vã cấm đoán hay quy kết. Ảnh: Reuters.

Đừng vội quy kết trẻ

Từ những vết nứt trong giao tiếp gia đình, việc trẻ trút bỏ cảm xúc lên mạng xã hội là phản ứng dễ hiểu. Tuy nhiên, để tìm ra giải pháp hàn gắn, người lớn cần nhìn nhận đúng bản chất đằng sau từng bài đăng tiêu cực thay vì chỉ vội vã cấm đoán hay quy kết.

Theo chuyên viên tham vấn tâm lý Nguyễn Thị Thương, dưới góc độ tâm lý học, không nên vội quy kết hành vi tham gia hoặc chia sẻ cảm xúc trên các hội nhóm “ghét cha mẹ” là “hư đốn”, nhưng cũng không nên mặc định tất cả trẻ trong nhóm đều đang chịu tổn thương tâm lý kéo dài. Để đánh giá chính xác, cần nhìn nhận bối cảnh, mức độ và bản chất hành vi của từng trường hợp.

Với một số trẻ, việc đăng tải hoặc chia sẻ cảm xúc tiêu cực có thể là một phản ứng cảm xúc nhất thời sau những bất đồng, xung đột hoặc cảm giác thất vọng với cha mẹ.

Tuy nhiên, nếu hành vi này lặp đi lặp lại, kéo dài, nội dung chia sẻ cho thấy sự tuyệt vọng, cô lập, bất lực, đó có thể là dấu hiệu cho thấy trẻ đang gặp những khó khăn tâm lý hoặc khó khăn trong mối quan hệ, cần được quan tâm sâu hơn. Khi đó, cha mẹ cần tìm hiểu điều gì đang khiến trẻ phải tìm đến không gian đó để được lắng nghe.

Thay vì bắt đầu bằng chất vấn “Tại sao con lại làm như vậy?”, phụ huynh có thể mở đầu bằng sự đồng cảm như: “Chuyện gì đã xảy ra với con?”, “Điều gì khiến con cảm thấy như vậy?” và “Con mong người lớn hiểu điều gì ở con?”. Cách tiếp cận này giúp bố mẹ nhìn trẻ qua nhu cầu, cảm xúc và hoàn cảnh đang phía sau hành vi đó.