Đưa UAV vào phục vụ nông nghiệp

Chương trình hiện thực hóa việc theo Nghị quyết 57-NQ/TW với Đề án thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) phát triển kinh tế không gian tầm thấp do Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với tỉnh Điện Biên triển khai.

Điện Biên có địa hình miền núi, dân cư phân tán và nhiều vùng sản xuất khó tiếp cận. Các sản phẩm như chè, cà phê, mắc ca… cũng có yêu cầu về thời gian thu gom, sơ chế và chế biến nên đặt ra bài toán tổ chức logistics phù hợp với đặc thù địa hình.

Nhân viên Bưu điện thao tác đưa hàng lên UAV

Với hàng hóa, nông sản tại vùng cao, khoảng cách địa lý không phải lúc nào cũng là vấn đề lớn nhất. Điểm nghẽn có thể nằm ở chặng đường từ nương, đồi xuống điểm tập kết, thu mua. Địa hình dốc, đường nhỏ hẹp, quanh co, trơn trượt và đặc biệt trong điều kiện thời tiết xấu khiến việc vận chuyển phụ thuộc nhiều vào điều kiện đường bộ và tốn thêm nhiều công sức trong thời điểm thu hoạch.

Tại Mường Ảng, bài toán này đặc biệt rõ với vùng sản xuất cà phê, mắc ca, nằm trên đồi, có những khu vực cách điểm tập kết, thu mua 4 -5 km, địa hình dốc và đường vận chuyển hạn chế.

Từ thực tế đó, phát huy thế mạnh về công nghệ, mạng lưới, hệ thống phương tiện vận chuyển chuyên dụng, đa dạng tại các địa bàn, Vietnam Post đã nghiên cứu và ứng dụng UAV như một công đoạn trong chuỗi logistics: khảo sát nhu cầu của người dân, khảo sát các điểm lập tuyến bay; vận chuyển nông sản từ điểm thu hoạch đến điểm tập kết bằng UAV; sau đó tiếp tục trung chuyển bằng phương tiện mặt đất đến hợp tác xã, cơ sở thu mua hoặc chế biến theo nhu cầu của khách hàng.

Các khâu chuẩn bị hoàn tất trước khi cất cánh.

Với tải trọng vận chuyển 50 kg/chuyến UAV, Vietnam Post không đơn thuần là rút ngắn một chặng vận chuyển mà quan trọng hơn là từng bước triển khai mô hình logistics phù hợp với đặc thù vùng sản xuất. Qua đó, hàng hóa, nông sản có thể được đưa ra khỏi vùng sản xuất nhanh hơn, giảm bớt các khâu trung gian và mở rộng khả năng kết nối với thị trường.

Cách tiếp cận này bổ sung một phương thức phù hợp cho những chặng đường bộ khó tiếp cận. Qua đó, có thể tổ chức và kiểm soát tốt hơn hành trình hàng hóa, nông sản từ vùng sản xuất đến điểm tập kết và các chặng tiếp theo.

Ông Chu Quang Hào, Tổng Giám đốc Tổng công ty Bưu điện Việt Nam cho biết, công nghệ là một trong những động lực quan trọng để đổi mới hoạt động bưu chính, logistics. Trong đó, UAV là một hướng công nghệ mới mà Vietnam Post chủ động nghiên cứu, thử nghiệm để đánh giá khả năng ứng dụng vào thực tiễn.

Với mạng lưới phục vụ rộng khắp đến xã, thôn, bản, Vietnam Post đặc biệt quan tâm đến khả năng ứng dụng UAV tại những khu vực địa hình khó khăn, khoảng cách vận chuyển xa hoặc phương thức vận chuyển truyền thống còn hạn chế. Đặc biệt với những hàng hóa có yêu cầu cao về thời gian vận chuyển, việc ứng dụng UAV có thể coi là một phương thức mang lại hiệu quả ưu việt.

Bao cà phên được đóng gói vận chuyển.

“Việc tham gia phát triển kinh tế tầm thấp đối với Vietnam Post không chỉ là ứng dụng một phương tiện vận chuyển mới, mà xa hơn là kết hợp mạng lưới vật lý hiện có với công nghệ để hình thành những phương thức logistics mới, hiệu quả hơn và phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân, doanh nghiệp và địa phương”, ông Chu Quang Hào nhấn mạnh.

Từ góc độ nông nghiệp, UAV được nghiên cứu cho nhiều bài toán khác nhau như vận chuyển nông sản sau thu hoạch, phun/rải thuốc, phân bón và hỗ trợ một số hoạt động trong nông nghiệp.

Từ kết quả triển khai tại Mường Ảng, Điện Biên, Vietnam Post sẽ tiếp tục nghiên cứu mở rộng mô hình triển khai tại một số phương khác. Đồng thời, từng bước đưa phương thức vận chuyển bằng UAV vào kết nối chặng giữa trong mạng lưới của Vietnam Post. Bên cạnh đó, sẽ mở rộng phương thức vận chuyển bằng UAV sang các lĩnh vực khác, phù hợp với điều kiện thực tế.

Vietnam Post cũng hướng tới phát triển các gói dịch vụ mở rộng từ vận chuyển hàng hóa tại điểm thu hoạch đến kết nối với vận tải đường bộ, sơ chế, đóng gói, lưu kho, phân phối và chuyển phát.

Trước đó, Vietnam Post đã thử nghiệm ứng dụng UAV trong lĩnh vực y tế, vận chuyển hàng bưu chính góp phần hình thành một hệ sinh thái logistics tầm thấp đa lĩnh vực.

Cuối tháng 6/2026, UBND tỉnh Điện Biên phê duyệt Đề án thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) phát triển kinh tế không gian tầm thấp. Đây là kết quả gần 6 tháng phối hợp giữa tỉnh Điện Biên, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Quốc phòng cùng các doanh nghiệp.

Hàng hóa nông nghiệp được vận chuyển

Theo đề án, khoảng 6.000 chuyến bay thử nghiệm sẽ được triển khai, nhằm kiểm chứng từ 3 đến 5 mô hình ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV), hướng tới mục tiêu giảm 20-30% thời gian hoặc chi phí so với phương thức truyền thống.

Đề án cũng cho phép áp dụng cơ chế miễn trừ có kiểm soát trong phạm vi sandbox, tạo điều kiện để các doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất UAV trong nước, nghiên cứu và hoàn thiện công nghệ trong điều kiện thực tế.

Doanh nghiệp có thể được miễn trừ hoặc áp dụng linh hoạt đối với một số điều kiện bay, đồng thời giảm 60 trong tổng số 69 yêu cầu thử nghiệm, đánh giá về tần số, tương thích điện từ, chống can nhiễu điện tử và một số yêu cầu đánh giá chất lượng khác.

Về phía doanh nghiệp, Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam (Vnpost) được giao chủ trì tổ chức, quản lý và điều phối hoạt động sandbox; Công ty FPT đảm nhiệm thiết kế, sản xuất UAV, phát triển hệ thống điều khiển và giám sát bay, cùng sự tham gia của các doanh nghiệp khác trong vận hành, sửa chữa và hỗ trợ kỹ thuật.

Tỉnh Điện Biên là tỉnh đầu tiên xây dựng cơ chế sandbox về công nghệ số. Kết quả thử nghiệm sẽ là cơ sở tham chiếu để hoàn thiện chính sách quốc gia về phát triển kinh tế không gian tầm thấp.