Đưa văn hóa thấm sâu vào đời sống, củng cố khối đại đoàn kết từ cơ sở

Từ chủ trương chung đến kế hoạch của Hà Nội

Năm 2026 đánh dấu lần đầu tiên Ngày Văn hóa Việt Nam được tổ chức trên phạm vi cả nước (ngày 24-11), theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Đây không chỉ là dịp tôn vinh các giá trị văn hóa dân tộc mà còn khẳng định vai trò của văn hóa trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc được phát động và triển khai sôi nổi tại các xã, phường trên địa bàn thành phố Hà Nội. Ảnh: Ánh Tuyết

Năm nay, Ngày Văn hóa Việt Nam được tổ chức gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18-11), hình thành chuỗi hoạt động Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết từ ngày 18 đến 24-11. Sự kết nối này hướng tới phát huy mối quan hệ giữa văn hóa và đại đoàn kết: Văn hóa bồi đắp tình cảm, trách nhiệm cộng đồng; khối đại đoàn kết tạo sức mạnh để gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa trong đời sống.

Tại hội nghị trực tuyến toàn quốc quán triệt, triển khai Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, diễn ra sáng 12-10, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, sự kiện phải thực sự trở thành ngày hội văn hóa của toàn dân, nơi người dân trực tiếp tham gia sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa. Văn hóa cần trở thành sức mạnh tinh thần, nội lực, động lực và nguồn lực cho phát triển nhanh, bền vững của đất nước, đồng thời là hệ điều tiết cho sự phát triển.

Hội nghị cũng đặt ra yêu cầu các bộ, ngành, địa phương xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm, tiến độ và nguồn lực triển khai; tăng cường phối hợp giữa chính quyền với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, phát huy bản sắc từng địa phương, tạo điều kiện để người dân tham gia rộng rãi. Các hoạt động không chỉ tập trung trong một ngày mà cần tạo nền tảng nâng cao đời sống văn hóa ở cơ sở trong những năm tiếp theo.

Bám sát định hướng của Trung ương, Hà Nội đã xây dựng kế hoạch triển khai Ngày Văn hóa Việt Nam giai đoạn 2026-2030. Ngày 28-8-2026, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành Kế hoạch số 100-KH/TU, xác định đây là điểm nhấn hằng năm để tôn vinh, lan tỏa những giá trị, mô hình, sản phẩm, không gian và sáng kiến văn hóa tiêu biểu của Thủ đô.

Kế hoạch nhấn mạnh quan điểm lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực phát triển; chú trọng xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, hiện đại, tạo dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong gia đình, nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp, cộng đồng và trên không gian mạng. Thành phố cũng định hướng chuyển từ tổ chức các hoạt động văn hóa đơn lẻ sang từng bước xây dựng hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo, gắn bảo tồn di sản với sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, du lịch và phát triển công nghiệp văn hóa.

Ra mắt cuốn sách “Đình làng Đồng Nhân” tại thôn Đồng Nhân, xã Vĩnh Thanh, Hà Nội. Ảnh: Thế Ngọc

Đa dạng hoạt động, gắn với đời sống người dân

Triển khai kế hoạch của Trung ương và thành phố, các xã, phường ở Hà Nội đang lựa chọn hoạt động phù hợp với đặc điểm từng địa bàn. Theo thông tin từ Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, 100% xã, phường đã ban hành kế hoạch hưởng ứng, trong đó 115/126 địa phương đăng ký hoạt động cụ thể.

Tại xã Vĩnh Thanh, Kế hoạch số 388/KH-UBND ngày 5-10-2026 không chỉ đặt trọng tâm vào hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao trong tháng cao điểm, mà còn đặt nhiệm vụ xây dựng môi trường văn hóa cơ sở, phát huy vai trò tự quản của cộng đồng, duy trì các mô hình khu dân cư văn hóa, gia đình văn hóa và bảo tồn di sản địa phương.

Theo ông Hoàng Đăng Khoa, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Vĩnh Thanh, địa phương xác định việc hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam phải phù hợp với điều kiện thực tế của từng khu dân cư. Xã phát động cán bộ, đảng viên và nhân dân tham gia xây dựng đời sống văn hóa, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội; khuyến khích các thôn lựa chọn những phần việc thiết thực, gắn với bảo tồn, phát huy giá trị di sản truyền thống và xây dựng môi trường sống sáng - xanh - sạch - đẹp.

Thực tế tại thôn Đồng Nhân và Cổ Điển cho thấy những cách làm cụ thể từ cơ sở. Trong khuôn khổ Ngày hội, ngày 7-11, thôn Đồng Nhân ra mắt cuốn sách “Đình làng Đồng Nhân” và Tổ xung kích “Tự quản bảo vệ môi trường”, góp phần lưu giữ tư liệu về lịch sử, văn hóa địa phương, đồng thời vận động người dân cùng tham gia giữ gìn cảnh quan, môi trường sống. Ngày 8-11, thôn Cổ Điển ra mắt mô hình “Thôn nghĩa tình” với 9 thành viên, kết nối các tổ chức, cá nhân và người dân hỗ trợ người cao tuổi neo đơn, người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn và các hộ khó khăn.

Tại phường Thanh Liệt, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam được tổ chức tại các khu dân cư, trong đó có Tổ dân phố số 3 Triều Khúc vào ngày 7-11. Với 2.213 hộ gia đình, 8.226 nhân khẩu, khu dân cư duy trì thực hiện quy ước tổ dân phố, xây dựng nếp sống văn minh và giữ vững danh hiệu Tổ dân phố văn hóa.

Những món quà ý nghĩa được trao tặng tại Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam tại Tổ dân phố số 3 Triều Khúc, phường Thanh Liệt, Hà Nội. Ảnh: Ánh Tuyết

Nhiều hoạt động được duy trì thường xuyên như tổng vệ sinh môi trường vào sáng thứ Bảy, Chủ nhật hằng tuần; các chi hội đoàn thể đảm nhận những tuyến đường “Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp”; vận động người dân đóng góp kinh phí lắp đặt hệ thống chiếu sáng tại ngõ 83 đường Tân Triều. Công tác khuyến học, chăm lo trẻ em và các hộ gia đình khó khăn cũng được quan tâm. Tỷ lệ hỏa táng của khu dân cư đạt 100%.

Theo ông Bùi Huy Hoàng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Thanh Liệt, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư cần bắt đầu từ sự đồng thuận và tinh thần trách nhiệm của mỗi người dân. Những việc làm như giữ gìn vệ sinh môi trường, đóng góp lắp đặt hệ thống chiếu sáng, hỗ trợ các hộ khó khăn và tham gia góp ý xây dựng chính quyền đều góp phần tạo dựng môi trường sống văn minh, đoàn kết.

Cùng với sự chủ động của người dân, chính quyền phường xác định lấy sự hài lòng, niềm tin và chất lượng cuộc sống của nhân dân làm thước đo hiệu quả hoạt động; tiếp tục sâu sát cơ sở, tăng cường đối thoại, lắng nghe và giải quyết kịp thời những kiến nghị chính đáng theo thẩm quyền.

Các hoạt động hưởng ứng cho thấy việc xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở đang được gắn với những công việc cụ thể. Khi người dân thực sự tham gia, đóng góp và thụ hưởng thành quả, hoạt động văn hóa mới có thể trở thành nền nếp trong đời sống cộng đồng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết từ cơ sở.