Dùng '2 sổ kế toán' trốn thuế có thể đối mặt án tù và đình chỉ hoạt động

9 dấu hiệu rủi ro dễ bị phát hiện

Theo Cục Thuế, với việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý, các hành vi gian lận thuế ngày càng khó che giấu. Cơ quan thuế hiện sử dụng phân tích dữ liệu lớn, quản lý rủi ro và đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn để phát hiện nhanh những bất thường về doanh thu, chi phí và lợi nhuận của người nộp thuế.

Dữ liệu từ hóa đơn điện tử, hệ thống kế toán, dòng tiền thanh toán qua ngân hàng được đối chiếu thường xuyên. Đồng thời, cơ quan thuế cũng kết nối, chia sẻ thông tin với ngân hàng, sàn thương mại điện tử, đơn vị trung gian thanh toán và tiếp nhận dữ liệu từ các nhà cung cấp phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử nhằm nâng cao hiệu quả giám sát.

Trên cơ sở đó, Cục Thuế khuyến nghị doanh nghiệp, hộ kinh doanh chủ động rà soát hoạt động của mình nếu xuất hiện các dấu hiệu rủi ro như: doanh thu thực tế không tương xứng với hóa đơn đã xuất; bán hàng không lập hóa đơn hoặc xuất hóa đơn thấp hơn giá trị giao dịch; tỷ lệ thanh toán bằng tiền mặt cao bất thường; dữ liệu giữa sổ kế toán, hóa đơn điện tử và giao dịch ngân hàng không đồng nhất.

(Ảnh minh họa)

Ngoài ra, việc sử dụng nhiều phần mềm kế toán không đồng bộ, lợi nhuận khai báo thấp hoặc lỗ kéo dài trong khi doanh thu vẫn tăng, chênh lệch lớn giữa số liệu khai thuế và hồ sơ cung cấp cho ngân hàng, kê khai doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế hoặc hạch toán chi phí không đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp cũng là những dấu hiệu có nguy cơ bị cơ quan thuế đưa vào diện phân tích, kiểm tra.

Truy thu thuế, phạt gấp 3 lần và có thể bị truy cứu hình sự

Theo Cục Thuế, hành vi sử dụng 2 hệ thống sổ kế toán để trốn thuế không chỉ dẫn đến việc bị truy thu toàn bộ số thuế đã trốn mà còn phải nộp tiền chậm nộp theo mức 0,03% mỗi ngày trên số tiền thuế chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Bên cạnh đó, theo Nghị định số 125/2020/NĐ-CP, người nộp thuế có hành vi trốn thuế có thể bị xử phạt từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn, tùy theo tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ. Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn phải khai bổ sung, điều chỉnh hồ sơ khai thuế của các kỳ có liên quan, bao gồm doanh thu, chi phí, thu nhập chịu thuế, số thuế giá trị gia tăng được khấu trừ và các chỉ tiêu khác theo quy định.

Đối với các trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, hành vi trốn thuế còn có thể bị xử lý hình sự theo Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Theo đó, cá nhân trốn thuế từ 100 triệu đồng hoặc pháp nhân thương mại trốn thuế từ 200 triệu đồng trở lên có thể bị khởi tố. Mức hình phạt đối với cá nhân cao nhất lên tới 7 năm tù và phạt tiền đến 4,5 tỷ đồng. Hình phạt bổ sung đối với cá nhân có thể bị phạt tiền từ 20 đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Đối với doanh nghiệp, mức xử phạt có thể từ 300 triệu đồng đến 10 tỷ đồng. Trong những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, doanh nghiệp còn có thể bị đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn, kèm theo các hình phạt bổ sung như cấm kinh doanh, cấm huy động vốn hoặc cấm hoạt động trong một số lĩnh vực. Ngoài ra, hành vi lập 2 hệ thống sổ kế toán còn có thể bị xem xét xử lý về Tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng theo điểm đ khoản 1 Điều 221 Bộ luật Hình sự.

Cục Thuế cũng lưu ý, ngoài tội trốn thuế, hành vi lập 2 hệ thống sổ kế toán để che giấu doanh thu còn có thể bị xem xét xử lý về tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng theo quy định của Bộ luật Hình sự nếu đủ căn cứ pháp lý.

Theo cơ quan thuế, ngoài các chế tài pháp lý, việc sử dụng "hai sổ kế toán" còn gây thất thu ngân sách, làm méo mó môi trường cạnh tranh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín doanh nghiệp, làm giảm khả năng tiếp cận vốn, đối tác và cơ hội tham gia đấu thầu. Trong nhiều trường hợp, tổng chi phí phải khắc phục sau khi bị phát hiện, gồm truy thu thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp và các chi phí phát sinh khác, còn lớn hơn nhiều lần khoản thuế mà doanh nghiệp tìm cách né tránh ban đầu.