Đừng biến đất trống thành bãi rác

Tình trạng xả rác ở khu vực đất trống dọc đại lộ Nam Sông Mã vẫn diễn ra.

Cùng với quá trình đô thị hóa, nhiều tuyến đường, khu dân cư trên địa bàn tỉnh được đầu tư xây dựng khang trang. Tuy nhiên, xen giữa những công trình hiện đại vẫn còn những khu đất chưa sử dụng bị biến thành nơi tập kết rác, phế thải. Từ vài túi rác, bao tải vật liệu bỏ đi ban đầu, chỉ sau một thời gian, lượng chất thải tiếp tục bị bồi thêm, hình thành những điểm đổ rác tự phát. Thực trạng này không chỉ làm nhếch nhác cảnh quan mà còn đặt ra vấn đề về trách nhiệm quản lý và ý thức bảo vệ môi trường.

Ghi nhận tại tuyến đường Nam Sông Mã, phường Hạc Thành vào những ngày này cho thấy, trên một số khu đất trống, ven đường và ven mương xuất hiện nhiều loại rác sinh hoạt, phế thải xây dựng. Bao tải, túi nilon, xốp, gỗ, gạch vỡ, vật liệu xây dựng, đồ dùng cũ... được đổ thành từng đống, có nơi nằm lẫn trong cây cỏ. Đáng chú ý, ngay phía đối diện là những dãy nhà khang trang, tạo nên hình ảnh tương phản giữa diện mạo đô thị đang đổi thay với tình trạng mất vệ sinh môi trường.

Phần lớn những khu vực này không phải nơi tập kết rác theo quy định. Thế nhưng, lợi dụng vị trí đất trống, ít người qua lại, một số người đã tùy tiện đổ bỏ chất thải. Đặc biệt, phế thải phát sinh từ hoạt động xây dựng, sửa chữa nhà ở thay vì được thu gom, vận chuyển đến nơi quy định lại bị đưa ra những khoảng đất ven đường. Khi không được phát hiện, ngăn chặn kịp thời, những điểm đổ rác nhỏ dần trở thành nơi tập kết phế thải kéo dài.

Không chỉ tại Hạc Thành, tình trạng rác thải xuất hiện trên những khu đất trống cũng được ghi nhận tại phường Quảng Phú. Dọc một tuyến đường trong khu dân cư, mặc dù nhiều xe, thùng thu gom rác đã được bố trí tập trung, song khu vực xung quanh vẫn xuất hiện cành cây, túi nilon, đồ dùng cũ và các loại vật liệu bỏ đi. Có vị trí rác chất thành đống ngay sát dãy xe thu gom, một phần nằm rải rác trong cây cỏ ven đường. Thực tế này cho thấy, việc bố trí điểm thu gom chưa đồng nghĩa với rác được tập kết đúng nơi quy định. Đặc biệt, các loại rác cồng kềnh nếu không được thu gom, vận chuyển kịp thời sẽ dễ tồn lưu trên những khoảng đất trống, ảnh hưởng đến cảnh quan khu dân cư.

Từ những địa điểm trên có thể thấy, các khu đất trống đang trở thành nơi tiếp nhận nhiều loại chất thải khác nhau, từ rác sinh hoạt đến phế thải xây dựng. Điều đáng lo ngại là khi một người đổ rác mà không bị nhắc nhở, xử lý, những người khác có thể tiếp tục làm theo. Cứ như vậy, một khoảng đất vốn sạch sẽ dần biến thành bãi rác tự phát, gây khó khăn cho công tác thu gom, xử lý và ảnh hưởng đến môi trường chung.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn tỉnh trung bình khoảng 2.521 tấn/ngày, trong đó khu vực nông thôn khoảng 1.729 tấn/ngày. Riêng khu vực các phường thuộc TP Thanh Hóa (cũ), lượng rác phát sinh ngày thường khoảng 420 - 450 tấn/ngày, có thể tăng mạnh vào cao điểm. Khối lượng chất thải lớn đang tạo áp lực đối với công tác thu gom, vận chuyển và xử lý, nhất là tại những địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh.

Bên cạnh những bất cập trong công tác thu gom, xử lý, tình trạng đổ rác tùy tiện còn xuất phát từ ý thức của một bộ phận người dân và những hạn chế trong quản lý địa bàn. Để khắc phục, các địa phương cần tăng cường kiểm tra, giám sát tại những vị trí thường xuyên phát sinh rác thải; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm hành vi vi phạm. Đồng thời, tổ chức thu gom phù hợp đối với phế thải xây dựng, rác cồng kềnh, không để những khoảng đất trống trở thành nơi đổ bỏ chất thải tự phát.

Ngày 27/8/2026, Chủ tịch UBND tỉnh ban hành Chỉ thị số 13/CT-UBND về tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, siết chặt công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh. Chỉ thị yêu cầu chuyển mạnh sang chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý ngay khi vấn đề môi trường mới phát sinh; UBND xã, phường phải là lực lượng kiểm tra, xử lý, phản ứng đầu tiên trước các thông tin về ô nhiễm, xả thải trên địa bàn.

Để đất trống không trở thành bãi rác tự phát, điều quan trọng không chỉ là thu dọn, xử lý những điểm ô nhiễm mà phải ngăn chặn hành vi xả thải ngay từ đầu. Điều này đòi hỏi chính quyền cơ sở tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm vi phạm; đồng thời phát huy trách nhiệm của cộng đồng trong bảo vệ môi trường. Bởi, dù công tác thu gom được thực hiện thường xuyên đến đâu, nếu ý thức người dân không thay đổi, tình trạng “dọn rồi lại bẩn” vẫn sẽ tái diễn.