Đừng để cảnh báo thiên tai cũ thành cảnh báo mới

Đợt mưa lụt tháng 11/2025, nhiều đoạn sông Tả Trạch bị sạt lở, khoét sâu, áp sát khu dân cư. (Ảnh tư liệu: Dương Quang Tiến)

Công nghệ phát triển giúp cảnh báo thiên tai đến với người dân nhanh hơn. Một bản tin do cơ quan khí tượng thủy văn phát hành có thể được cơ quan báo chí, chính quyền địa phương, tổ chức xã hội, hội nhóm cộng đồng và các trang mạng chia sẻ chỉ sau ít phút. Đây là lợi thế lớn trong phòng, chống thiên tai, bởi thông tin được chuyển tải càng nhanh, người dân càng có thêm thời gian chủ động ứng phó.

Tuy nhiên, khi được chia sẻ lại, bản tin thường chỉ giữ phần thông tin cốt lõi. Nguồn phát hành hoặc thời gian ban hành bị bỏ qua. Có trang mạng xã hội không dẫn nguồn, không thể hiện thời gian phát cảnh báo của cơ quan chuyên môn. Có trang lại ghi thời gian theo lúc đăng tải của mình, thay vì thời điểm bản tin được phát hành.

Đơn cử, sáng 6/10, lúc 5 giờ 40 phút, Đài Khí tượng thủy văn thành phố Huế phát bản tin “Cảnh báo lũ quét, sạt lở đất, sụt lún do mưa lũ hoặc dòng chảy trên khu vực thành phố Huế”. Chỉ ít lâu sau, nhiều nhóm, trang mạng xã hội đã đăng lại nội dung chính. Có nơi không giữ nguồn, không thể hiện thời gian phát cảnh báo. Có nơi lấy thời điểm đăng bài của mình làm thời điểm cảnh báo.

Cách làm này có thể khiến người đọc hiểu một bản tin cũ là cảnh báo mới. Một bản tin được phát lúc 5 giờ 40 phút nhưng đến 8 giờ hoặc 9 giờ được đăng lại. Theo ông Lê Văn Cường, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Phó Trưởng ban Chỉ huy phòng thủ dân sự thành phố Huế, nếu không giữ thời gian phát hành ban đầu, người đọc có thể hiểu cảnh báo vừa được cơ quan khí tượng phát ra, trong khi thời tiết có thể đã thay đổi hoặc đã có bản tin mới.

Hệ lụy rõ nhất là người dân có thể bỏ lỡ cảnh báo cập nhật. Nếu bản tin sau nâng mức độ nguy hiểm, người chỉ đọc bản tin cũ có thể không biết nguy cơ đã thay đổi. Ngược lại, một cảnh báo đã cũ vẫn tiếp tục được chia sẻ có thể khiến người dân tiếp nhận một nguy cơ không còn phản ánh đúng tình hình. Vậy nên, “người dân nên theo dõi qua các kênh chính thống”, ông Lê Văn Cường nói.

Bản tin cảnh báo phát lúc 5 giờ 40 phút ngày 6/10 của Đài Khí tượng thủy văn thành phố Huế cảnh báo nguy cơ sạt lở đất, sụt lún do mưa lũ ở cấp độ 1. (Ảnh tư liệu: Dương Quang Tiến)

Việc chia sẻ cảnh báo thiên tai là cần thiết, nhưng cần giữ rõ cơ quan phát hành và thời gian ban hành và bảo đảm được tính cập nhật liên tục. Pháp luật hiện hành cũng đặt ra chế tài đối với việc truyền, phát bản tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn không đúng quy định. Nghị định 219/2026/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 8/8/2026, quy định phạt từ 3 đến 5 triệu đồng đối với hành vi truyền, phát bản tin mà không nêu rõ nguồn gốc. Từ 10 đến 20 triệu đồng nếu truyền, phát không đầy đủ nội dung. Từ 20 đến 30 triệu đồng nếu truyền, phát chậm so với thời gian quy định.

Với hành vi gian lận nguồn gốc, truyền phát sai lệch hoặc đưa tin sai lệch về hoạt động dự báo, cảnh báo, mức phạt từ 30 đến 40 triệu đồng; một số trường hợp còn bị buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn. Thẩm quyền xử phạt cũng đã được quy định cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp.