Đừng để điểm số trở thành áp lực học tập

Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học. Ảnh: Minh Hiền 

Sau mỗi bài kiểm tra của con, câu hỏi đầu tiên của chị Mai Lan, có con đang học THCS ở Huế thường là: “Hôm nay con được mấy điểm?”. Con được điểm 8, điểm 9, chị vui; còn khi kết quả thấp hơn mong đợi, chị lại lo, rồi tính chuyện tìm thêm chỗ học cho con.

Câu chuyện của chị Lan không phải cá biệt. Vào những buổi chiều tan học, không khó để bắt gặp học sinh vừa rời trường đã vội đến một lớp học khác. Câu chuyện giữa cha mẹ và con cái đôi khi cũng bắt đầu bằng kết quả của một bài kiểm tra: “Làm bài có tốt không?”, “Có bằng các bạn không?”, “Sao lần này thấp hơn lần trước?”... Những câu hỏi xuất phát từ sự quan tâm, nhưng nếu lặp lại thường xuyên, các em rất dễ hiểu rằng điều người lớn chờ đợi nhất ở mình là một kết quả đẹp.

Chỉ thị số 31/CT-TTg ngày 5/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ về nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026 - 2027 yêu cầu tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học; bảo đảm thực chất, hiệu quả.

Một bài kiểm tra không chỉ nhằm xác định học sinh đạt bao nhiêu điểm, mà quan trọng hơn là giúp nhận diện các em đã nắm được kiến thức, kỹ năng nào, còn hạn chế ở đâu và cần được hỗ trợ ra sao.

Thực tế dạy và học ở Huế những năm qua cũng đang chuyển động theo hướng đó. Thay vì chủ yếu nghe giảng, học sinh được tăng cường hoạt động nhóm, thuyết trình, thực hành, giải quyết tình huống và vận dụng những điều đã học vào thực tế. Kết quả học tập không chỉ được nhìn ở mức độ ghi nhớ kiến thức, mà còn ở khả năng hiểu, vận dụng và sự tiến bộ của từng học sinh. Vì thế, đánh giá kết quả học tập cũng cần nhìn rộng hơn một bài kiểm tra, chú ý cả khả năng vận dụng kiến thức và sự tiến bộ của từng học sinh.

Một giáo viên đã nghỉ hưu ở Huế, có hơn 30 năm đứng lớp cho rằng, điều bà nhớ sau nhiều năm dạy học không hẳn là những học sinh từng đạt điểm 9, điểm 10, mà có khi là một em học lực bình thường nhưng từng bước vượt qua sự tự ti để tiến bộ. Có những học sinh làm bài kiểm tra không thật tốt nhưng rất chịu khó, có khả năng trình bày, biết giúp đỡ bạn bè hoặc có thế mạnh ở một lĩnh vực khác.

Điểm số vẫn cần thiết trong đánh giá, thi cử và tuyển sinh, nhưng nó không phải thước đo duy nhất về năng lực và sự cố gắng của học sinh.

Để cách đánh giá thực sự có ý nghĩa, sự thay đổi không thể chỉ diễn ra trong nhà trường. Phụ huynh cũng cần thay đổi cách nhìn về kết quả học tập của con. Khi ấy, đổi mới kiểm tra, đánh giá mới thực sự đi vào từng lớp học, từng gia đình. Và câu hỏi “Hôm nay con được mấy điểm?” có lẽ cũng nên dần được đi cùng một câu hỏi khác: “Hôm nay con học được điều gì?”.