Đừng để niềm vui ngày Tết thành vi phạm vì pháo tự chế

Mỗi dịp Tết đến, nhiều người trẻ thường chọn pháo tự chế để làm sử dụng. Tại nhiều địa phương, tình trạng học sinh tự mua hóa chất và học theo clip trên mạng để chế tạo pháo đang diễn ra phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy hiểm khó lường.

Loại pháo nào người dân được phép sử dụng?

Theo Luật sư Trần Anh Hào (Đoàn Luật sư TP.HCM), Nghị định 137/2020 quy định pháo là sản phẩm chứa thuốc pháo, khi có tác động sẽ gây phản ứng hóa học nhanh, mạnh, sinh khí, tạo hiệu ứng âm thanh, ánh sáng, màu sắc hoặc tiếng nổ. Pháo bao gồm pháo nổ và pháo hoa.

Pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, mua bán, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng trái phép pháo nổ.

Loại pháo duy nhất người dân được phép sử dụng là pháo hoa. Đây là sản phẩm chứa thuốc pháo hoa, khi đốt chỉ phát ra hiệu ứng âm thanh, ánh sáng, màu sắc và đặc biệt là không gây tiếng nổ.

Người dân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ được mua pháo hoa tại các tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng để sử dụng trong các dịp lễ, Tết, sinh nhật, cưới hỏi. Hiện nay, chỉ có Công ty TNHH Một thành viên hóa chất 21 (Nhà máy Z121) thuộc Bộ Quốc phòng được phép sản xuất và cung ứng loại pháo này.

Chế tạo pháo nổ trái phép có thể bị xử lý hình sự

Luật sư Trần Anh Hào lưu ý mọi hành vi liên quan đến pháo nổ tự chế đều vi phạm pháp luật. Theo Điều 13 Nghị định 282/2025, cá nhân chế tạo, sản xuất, tàng trữ, vận chuyển trái phép pháo hoa, thuốc pháo sẽ bị phạt tiền 2 triệu - 40 triệu đồng.

Đối với pháo nổ, mức phạt hành chính được quy định cụ thể tại Nghị định 98/2020 (sửa đổi bởi Nghị định 17/2022 và Nghị định 24/2025). Hành vi buôn bán pháo nổ dưới 0,5 kg bị phạt 1-3 triệu đồng. Nếu buôn bán từ 6 kg trở lên mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, mức phạt có thể lên đến 100 triệu đồng.

Đối với lứa tuổi học sinh, nếu người vi phạm không có tiền nộp phạt, cha mẹ hoặc người giám hộ phải thực hiện thay. Về trách nhiệm dân sự, cha mẹ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại do con chưa thành niên gây ra.

Cụ thể, nếu trẻ dưới 15 tuổi gây thiệt hại, cha mẹ phải bồi thường. Nếu con từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi gây thiệt hại mà không đủ tài sản bồi thường thì cha mẹ phải dùng tài sản của mình để chi trả phần còn thiếu. Đặc biệt, nếu học sinh gây thiệt hại trong thời gian nhà trường trực tiếp quản lý, nhà trường phải có trách nhiệm bồi thường theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Đáng chú ý, việc sản xuất, buôn bán, tàng trữ hoặc vận chuyển pháo nổ từ 6 kg trở lên hoặc đã bị xử phạt hành chính sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội sản xuất, buôn bán hàng cấm (Điều 190); tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm (Điều 191) hoặc tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng trái phép vật liệu nổ (Điều 305 Bộ luật Hình sự).

NGUYỄN CHÍNH