Đừng vội nghĩ mình mắc bệnh vì cảm xúc thất thường

Tác giả: Kim Hye-nam

Tâm lý học dành cho người hay lo nghĩ

Cuốn sách dành cho những người trưởng thành hay do dự, dễ dao động vì suy nghĩ quá nhiều. Thông qua 47 lời khuyên thiết thực, cuốn sách giúp độc giả nhìn nhận lại cách suy nghĩ, đưa ra quyết định sáng suốt hơn và hướng đến một cuộc sống ít nuối tiếc.

Đừng vội nghĩ mình mắc bệnh vì cảm xúc thất thường

Vui buồn, cáu giận hay hụt hẫng đều là những phản ứng tự nhiên của con người. Thay vì cố kiểm soát mọi cảm xúc, chúng ta cần học cách nhận diện và thấu hiểu chúng.

Cảm xúc thay đổi "sáng nắng chiều mưa" không phải lúc nào cũng là biểu hiện bệnh. Ảnh minh họa: Pexels.

“Tôi bị rối loạn lưỡng cực”.

Đây là điều tôi thường nghe dạo gần đây. Đó là cách người ta mô tả cảm xúc sáng nắng chiều mưa của mình. Những người này cho rằng tính khí mình khá thất thường, thoắt vui thoắt buồn, và chỉ cần một việc nhỏ xảy ra đã khiến họ cảm thấy cáu kỉnh hay rầu rĩ. Một chuyện thật vui hôm qua nhưng đến hôm nay thấy cũng bình thường, một lời khen vu vơ lại khiến họ sung sướng cả ngày.

Tuy nhiên, hỏi thêm thì thấy họ vẫn sinh hoạt và đi làm bình thường, cũng không có vấn đề gì liên quan đến giấc ngủ. Trường hợp này tôi hay trả lời.

“Có vẻ như cảm xúc đang muốn nói với bạn điều gì đó”.

Con người là loài động vật của cảm xúc. Nếu những gì bọc bên ngoài chúng ta là lý trí thì những gì lấp đầy bên trong chính là cảm xúc. Vấn đề là lý trí chịu nghe lời nhưng cảm xúc thì không. Cảm xúc thích làm theo ý mình. Rối loạn lưỡng cực là tình trạng cảm xúc vượt quá tầm kiểm soát do những thay đổi sinh hóa trong não. Tuy nhiên, nếu chỉ có những thay đổi về tâm trạng mà không có bất thường trong lời nói, hành vi, sinh hoạt hàng ngày hay giấc ngủ thì chưa phải là bệnh.

Có điều nghe câu chuyện của những người tự nhận bị rối loạn lưỡng cực thì thấy rất nhiều người đang tự xem việc phản ứng bình thường của cảm xúc là bằng chứng của chứng “rối loạn lưỡng cực”, trong khi bất kì người bình thường nào cũng sẽ cảm thấy như vậy khi rơi vào các tình huống ấy. Vì vậy, họ thường tỏ vẻ rất ngạc nhiên khi tôi nói “Tôi cũng sẽ cảm thấy như vậy nếu rơi vào tình cảnh đó”.

Rõ ràng họ giàu cảm xúc, và nhiều khi đúng là cảm xúc thất thường, nhưng chưa đến mức để xem là rối loạn lưỡng cực. Điều đáng nói ở đây là họ tự cho rằng mình mắc chứng bệnh này và không thể chấp nhận sự đổi chiều của cảm xúc. Bởi họ nghĩ rằng cảm xúc phải luôn ở trạng thái bình ổn thì mới là bình thường. Thay vì đón nhận ảnh hưởng của cảm xúc, họ muốn kiểm soát nó hoàn toàn.

Gần đây bọn trẻ hay bị bùng nổ cảm xúc do cách thể hiện tình yêu và sự kỳ vọng quá mức từ cha mẹ. Thậm chí có cả những bậc phụ huynh muốn thay con xử lý luôn cả cảm xúc của chúng. Một ví dụ là khi con giận lẫy, cha mẹ không thể đợi đến khi con tự mình vượt qua cảm xúc ấy mà lập tức tìm cách dập tắt cơn giận của con. Làm như vậy sẽ khiến con không thể học được cách xử lý cảm xúc khi cảm thấy tức giận. Nếu việc này lặp đi lặp lại, trẻ sẽ có xu hướng không biết chính xác mình đang cảm thấy như thế nào, và thậm chí sợ hãi cảm xúc của chính mình. Thêm vào đó, người phải sống dưới sự kiểm soát quá mức từ bé sẽ dễ tức giận và khó chịu cực độ mỗi khi bị kiểm soát.

Một số người không chấp nhận để cảm xúc chi phối. Vì vậy, họ nỗ lực để đè nén mọi loại cảm xúc của mình, rồi lo lắng không biết mình có bị mắc chứng rối loạn lưỡng cực hay không.

Cảm xúc cũng giống như âm nhạc trong đời sống con người. Đó là một loại hợp xướng khi thế giới bên trong chúng ta giao thoa với thế giới bên ngoài. Theo đó cảm xúc là một món quà của Thượng đế dành riêng cho loài người, là thứ để chúng ta tận hưởng chứ không phải để sợ hãi. Vì vậy nếu bạn thấy khổ sở vì cảm xúc cứ lên xuống thất thường, hãy lắng lòng để nghe xem cảm xúc đang muốn nói điều gì. Đó là dấu hiện cho thấy đang có sự mâu thuẫn trong lòng, chỉ cần bạn biết được nguyên nhân thì sẽ tìm được sức mạnh để giải quyết các vấn đề ấy và không còn bị cuốn theo những cơn sóng cảm xúc nữa.

Thế nên hãy thôi ngộ nhận rằng cảm xúc phải bình ổn thì mới là bình thường, hay cảm xúc bất ổn là bất thường. Dù là cảm xúc gì, hãy cảm nhận chúng bằng cả trái tim mình. Vì mọi cảm xúc đều đúng.