Đường huyết thai kỳ tăng: Mẹ có thể không biết, con vẫn chịu nguy cơ

Đái tháo đường thai kỳ thường không có biểu hiện rõ ràng nên nhiều phụ nữ chỉ phát hiện bệnh qua sàng lọc. Nếu không được quản lý phù hợp, tình trạng tăng đường huyết có thể làm tăng nguy cơ biến chứng cho cả mẹ và trẻ.

Đó là thông tin Bộ Y tế công bố tại Lễ phát động Tuần lễ Làm mẹ an toàn năm 2026 với chủ đề “Kiểm soát đường huyết thai kỳ - Mẹ an tâm, con khỏe mạnh”, ngày 25/9, tại thành phố Huế.

Theo Bộ Y tế, đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK) là một trong những vấn đề sức khỏe thường gặp trong thai kỳ và có xu hướng gia tăng tại Việt Nam. Một số khảo sát tại các bệnh viện chuyên khoa sản cho thấy tỷ lệ phát hiện bệnh tăng từ khoảng 3–4% trong giai đoạn 2001–2004 lên khoảng 20% những năm gần đây ở nhóm thai phụ được sàng lọc.

Số liệu này cũng được Bộ Y tế đề cập khi phổ biến Hướng dẫn quốc gia về sàng lọc và quản lý ĐTĐTK. Theo thông tin Bộ Y tế công bố, khảo sát tại các bệnh viện chuyên khoa sản trên toàn quốc ghi nhận tỷ lệ phát hiện bệnh khoảng 3–4% trong giai đoạn 2001–2004 và tăng lên khoảng 20% vào năm 2017.

Các chuyên gia tại buổi lễ phát động - Ảnh Bộ Y tế cung cấp

Điều đáng lưu ý là ĐTĐTK thường diễn biến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, thai phụ có thể không biết mình mắc bệnh nếu không được khám và sàng lọc theo hướng dẫn.

Khi không được phát hiện và quản lý phù hợp, ĐTĐTK có thể làm tăng nguy cơ một số biến chứng trong thai kỳ và khi sinh, trong đó có tiền sản giật, sinh non, thai to. Trẻ sơ sinh cũng có thể gặp hạ đường huyết, suy hô hấp và một số vấn đề sức khỏe khác.

Không chỉ dừng lại ở thai kỳ, phụ nữ từng mắc ĐTĐTK còn có nguy cơ cao hơn phát triển thành đái tháo đường típ 2 trong những năm sau sinh. Do đó, kiểm soát đường huyết trong thai kỳ cần được tiếp nối bằng theo dõi sức khỏe và tầm soát sau sinh.

Phát biểu tại lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh chủ đề năm nay mang thông điệp thiết thực: kiểm soát đường huyết không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người mẹ trong thai kỳ mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe, sự phát triển của trẻ ngay từ khi còn trong bụng mẹ và về lâu dài.

Theo Thứ trưởng, ĐTĐTK có thể được phát hiện sớm và kiểm soát hiệu quả nếu phụ nữ được khám thai đầy đủ, thực hiện sàng lọc đúng thời điểm và tuân thủ hướng dẫn của cán bộ y tế.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu - Ảnh BVCC

Việc lựa chọn chủ đề năm 2026 cũng cụ thể hóa Hướng dẫn quốc gia về sàng lọc và quản lý ĐTĐTK được Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành tại Quyết định số 1470/QĐ-BYT ngày 29/5/2024. Văn bản này là cơ sở chuyên môn để chuẩn hóa việc phát hiện, điều trị và theo dõi phụ nữ mang thai mắc ĐTĐTK.

Tùy tình trạng cụ thể, thai phụ có thể được tư vấn điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, hoạt động thể lực, theo dõi đường huyết và áp dụng phương pháp điều trị phù hợp theo chỉ định của cán bộ y tế.

Đặc biệt, không nên bỏ qua giai đoạn sau sinh. Bộ Y tế khuyến cáo phụ nữ từng mắc ĐTĐTK cần được tư vấn về dinh dưỡng, hoạt động thể lực, theo dõi sức khỏe và thực hiện xét nghiệm tầm soát đái tháo đường sau sinh theo khuyến cáo chuyên môn, trong khoảng thời gian từ tuần thứ 4 đến tuần thứ 12 sau sinh.

Đái tháo đường thai kỳ: 3 việc không nên bỏ qua

Khám thai định kỳ và sàng lọc ĐTĐTK theo hướng dẫn của cán bộ y tế.

Duy trì chế độ dinh dưỡng, hoạt động thể lực phù hợp trong thai kỳ.

Nếu từng mắc ĐTĐTK, thực hiện tầm soát đái tháo đường sau sinh trong khoảng tuần thứ 4–12 theo khuyến cáo chuyên môn.