Đường sắt cao tốc thúc đẩy hạ tầng giao thông thế giới

Với công nghệ cao, cùng với hệ thống hạ tầng hiện đại, những chuyến tàu di chuyển trên đường sắt cao tốc đang giúp hành khách rút ngắn thời gian di chuyển, góp phần hình thành mạng lưới giao thông xanh, an toàn và bền vững.

 Bước ngoặt với đường sắt cao tốc trên thế giới

Trên thế giới, Nhật Bản từ lâu đã nổi tiếng với những tuyến đường sắt cao tốc Shinkansen, nối hai trung tâm kinh tế lớn của nước này là Tokyo và Osaka. Hệ thống tàu cao tốc Shinkansen hoạt động trên đường ray xây riêng, với tốc độ lên tới 320km một giờ đã trở nên nổi tiếng khắp thế giới bởi sự đúng giờ, an toàn và chính xác.

Đường sắt cao tốc Shinkansen là niềm tự hào của Nhật Bản. Ảnh: TTXVN

Thành công mang tính biểu tượng của Shinkansen bắt nguồn từ hệ thống vận hành chuyên nghiệp và nghiêm túc. Nhật Bản được biết đến với những chuyến tàu cao tốc xuất hiện sáng bóng cả bên ngoài lẫn bên trong, luôn ghi điểm với người dân trong và ngoài nước từ trước đến nay.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng đang đẩy nhanh quá trình mở rộng mạng lưới đường sắt cao tốc với tốc độ chưa từng có. Tính đến cuối năm 2024, nước này đã có 48.000km đường sắt cao tốc, chiếm khoảng 70% tổng chiều dài mạng lưới đường sắt cao tốc toàn cầu.

Hệ thống này hiện phục vụ 97% các thành phố có dân số trên 500.000 người, góp phần rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa các đô thị lớn và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Trung Quốc hướng đến mục tiêu xây dựng mạng lưới đường sắt cao tốc sẽ đạt hơn 70.000km vào năm 2035 và nâng tốc độ khai thác tối đa lên 400km/h, so với 350km/h hiện nay.

Ở bối cảnh hiện tại, Trung Quốc dẫn đầu thế giới về quá trình phát triển đường sắt tốc độ cao, nổi bật với chi phí xây dựng tương đối thấp và hiệu quả vận hành cao.

Quy mô mở rộng mạng lưới cũng diễn ra với tốc độ đáng kinh ngạc: Mỗi năm, nước này đưa vào khai thác hàng nghìn km đường sắt mới, thậm chí có giai đoạn bổ sung tới 5.000km chỉ trong vòng hai năm.

Những bước tiến này nằm trong chiến lược xây dựng một hệ thống giao thông hiện đại, đẳng cấp thế giới, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng kinh tế dài hạn.

Tại châu Âu, một số nước như Pháp, Tây Ban Nha, Italia, Đức đã có hệ thống đường sắt tốc độ cao khá tốt với các thương hiệu như TGV tại Pháp, ICE tại Đức, AVE tại Tây Ban Nha. Các nước như Pháp và Tây Ban Nha đều rất chú trọng đến hệ thống đường sắt nội địa hoặc kết nối với nước láng giềng, giúp người dân và du khách di chuyển nhanh và thuận tiện.

Về công nghệ, TGV của Pháp sử dụng năng lượng điện giúp giảm đáng kể khí thải và trở thành biểu tượng giao thông xanh tại châu Âu. Trong khi đó, công nghệ đường sắt cao tốc của Đức, nổi bật với hệ thống ICE - có thiết kế khí động học giúp giảm lực cản, tiết kiệm năng lượng và tăng hiệu suất.

Hình thành mạng lưới hạ tầng giao thông toàn cầu

Ngày nay, hệ thống đường sắt cao tốc Trung Quốc không đơn thuần chỉ phục vụ vận tải hành khách mà đã trở thành động lực quan trọng phát triển kinh tế. Những chuyến tàu di chuyển trên đường sắt cao tốc đã giúp kết nối các trung tâm đô thị lớn với những khu vực kém phát triển, thúc đẩy dòng chảy của lao động, vốn và công nghệ.

Từng được xem là phương tiện di chuyển xa xỉ, chủ yếu xuất hiện tại Nhật Bản và các nước Tây Âu, những chuyến tàu cao tốc giờ đây đã trở thành phương tiện phổ biến, dễ tiếp cận với đông đảo người dân tại Trung Quốc.

Thành công này đến từ việc tận dụng nhu cầu thị trường khổng lồ, xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh và tối ưu chi phí triển khai. Bên cạnh đó, hệ thống này cũng mang lại lợi ích môi trường khi mức phát thải thấp hơn nhiều so với vận tải hàng không và đường bộ, góp phần hỗ trợ mục tiêu phát triển bền vững.

Theo nhiều chuyên gia, vận tải đường sắt được đánh giá là ít ô nhiễm nhất so với vận tải hàng không và vận tải đường bộ. Xu hướng phát triển vận tải đường sắt cao tốc hiện đại và xanh vì thế đã trở thành mục tiêu tham vọng chiến lược của châu Âu.

Châu Âu cũng đặt ra những kỳ vọng lớn đối với đường sắt cao tốc, hướng tới xây dựng một mạng lưới hiện đại, tốc độ cao và đủ sức cạnh tranh với vận tải hàng không.

Đồng thời, hệ thống này được kỳ vọng đáp ứng các tiêu chí về giao thông xanh và phát triển bền vững, góp phần giảm phát thải và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền giao thông thân thiện hơn với môi trường.

Trong nhịp sống hiện đại, nhu cầu về một hệ thống giao thông thuận tiện, kết nối và dễ tiếp cận ngày càng trở nên cấp thiết. Một mạng lưới hạ tầng giao thông hiện đại, đảm bảo mục tiêu xanh, thông minh, bền vững và lấy con người làm trung tâm cũng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Đường sắt cao tốc vì thế đang trở nên nổi bật hơn nhờ chi phí không quá đắt đỏ, mức độ ổn định và an toàn cao hơn đường bộ, đồng thời gia tăng khả năng vận chuyển khối lượng lớn hành khách và đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế quốc gia.