Đường vành đai 2.5: Gỡ điểm nghẽn, tạo đồng thuận từ cơ sở

Với tổng diện tích đất thu hồi 259.008,6m², liên quan 2.566 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức, kết quả này càng có ý nghĩa khi toàn bộ các trường hợp có đất thu hồi đều đồng thuận chấp hành, không phải tổ chức cưỡng chế.

Thực tiễn từ dự án cho thấy, khi công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và trách nhiệm của người đứng đầu, điểm nghẽn có thể được khơi thông từ cơ sở.

Quyết liệt trong lãnh đạo, sâu sát trong tổ chức thực hiện

Dự án đường Vành đai 2.5 có tổng chiều dài 19,41km, quy mô mặt cắt từ 40 đến 50m, với hướng tuyến Lĩnh Nam - Kim Đồng - Định Công - Nguyễn Trãi - Yên Hòa - Xuân Đỉnh - Phú Thượng. Tuyến đường được chia thành 13 đoạn, đi qua các phường: Phương Liệt, Vĩnh Hưng, Hoàng Mai, Khương Đình, Cầu Giấy, Xuân Đỉnh, Yên Hòa và Thanh Xuân.

Trong số này, 6 đoạn với tổng chiều dài 7,6km đã hoàn thành GPMB trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. 7 đoạn còn lại được thực hiện GPMB sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, gồm các đoạn: Đầu tuyến Lĩnh Nam từ đường dẫn cầu Thanh Trì đến Vĩnh Hoàng; Đầm Hồng - Nguyễn Trãi; nối từ đường Cầu Giấy đến Khu đô thị mới Dịch Vọng; từ Xuân Tảo đến Khu đô thị Nam Thăng Long; Khu đô thị mới Dịch Vọng - Dương Đình Nghệ; Vũ Phạm Hàm - Trần Duy Hưng; từ Ngụy Như Kon Tum đến Nguyễn Trãi.

Khối lượng GPMB của 7 đoạn tuyến này rất lớn. Tổng diện tích đất thu hồi là 259.008,6m², liên quan 2.566 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức. Trong đó có nhiều loại đất, nhiều đối tượng sử dụng đất; nguồn gốc sử dụng đất phức tạp. Cùng với đó, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư liên tục có sự điều chỉnh theo các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Đất đai.

Đường vành đai 2.5 qua phường Cầu Giấy. Ảnh: Quang Thái

Trong điều kiện đó, việc hoàn thành GPMB trong thời gian 6 tháng là kết quả đáng chú ý. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 2.5 có thời gian GPMB nhanh nhất tính trên khối lượng thực hiện. Đến ngày 5-8-2026, công tác GPMB đối với 7 đoạn còn lại đã hoàn thành và bàn giao cho nhà thi công.

Kết quả trên trước hết đến từ sự thống nhất trong nhận thức và quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo. Thành ủy, HĐND, UBND thành phố, các sở, ngành và địa phương xác định GPMB là nhiệm vụ chính trị quan trọng trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Ngày 12-12-2025, Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Quyết định số 366-QĐ/TU thành lập Ban Chỉ đạo GPMB các dự án đầu tư trên địa bàn thành phố Hà Nội. Ban Chỉ đạo xác định tập trung chỉ đạo hoàn thành GPMB các dự án trọng điểm, trong đó có các đoạn tuyến Vành đai 2.5 đang thực hiện. Hằng tuần, Ban Chỉ đạo tổ chức họp với các sở, ngành, phường, xã liên quan để kiểm điểm tiến độ, kịp thời chỉ đạo, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Ở cơ sở, 7 phường có dự án đi qua đã chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện theo những mốc thời gian cụ thể, xác định rõ trách nhiệm. Các tổ tuyên truyền, vận động, thuyết phục được thành lập; cán bộ được phân công phụ trách từng hộ dân để trực tiếp gặp gỡ, đối thoại, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Đặc biệt, vai trò của người đứng đầu được phát huy rõ nét. Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND các phường trực tiếp vận động, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; chỉ đạo các tổ công tác, tổ dân phố, cán bộ, đảng viên bám sát từng trường hợp cụ thể. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cùng tham gia tuyên truyền, vận động; lực lượng công an, trật tự đô thị bảo đảm kỷ cương, an ninh trật tự trong suốt quá trình thực hiện.

Cách làm này cho thấy yêu cầu quan trọng trong công tác GPMB: Không chỉ triển khai đúng quy trình, mà phải sâu sát cơ sở, nắm chắc từng trường hợp, kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh. Khi trách nhiệm được phân công rõ, người đứng đầu trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc, tiến độ công việc được đẩy nhanh, hạn chế tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Từ đồng thuận của nhân dân đến bài học cho những dự án lớn

Nếu tiến độ là một thước đo quan trọng, thì sự đồng thuận của nhân dân chính là kết quả nổi bật trong công tác GPMB Dự án đường Vành đai 2.5. Toàn bộ 2.566 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức có đất thu hồi trong phạm vi 7 đoạn tuyến đã đồng thuận chấp hành quyết định thu hồi đất và bàn giao mặt bằng đúng cam kết. UBND các phường không phải tổ chức cưỡng chế thu hồi đất.

Đây là kết quả có ý nghĩa trong bối cảnh dự án có khối lượng GPMB lớn, liên quan nhiều loại đất và nhiều đối tượng sử dụng đất. Theo báo cáo, cùng với sự chỉ đạo của Thành ủy, UBND thành phố, các sở, ngành tập trung tháo gỡ vướng mắc; chính quyền các phường chú trọng giải quyết các thắc mắc, kiến nghị của người dân theo hướng thấu tình, đạt lý. Các quỹ đất có vị trí thuận lợi để đấu giá được sử dụng làm khu tái định cư; chất lượng cuộc sống sau khi thu hồi đất được quan tâm; các đối tượng yếu thế được cơ quan, đoàn thể hỗ trợ để bảo đảm cuộc sống.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, vận động được triển khai với nhiều hình thức. Các cơ quan truyền thông của thành phố tuyên truyền về ý nghĩa, tầm quan trọng của tuyến đường đối với phát triển kinh tế - xã hội; phổ biến chủ trương, chính sách về GPMB; biểu dương những trường hợp chấp hành quyết định thu hồi đất và bàn giao đất sớm.

Tại các địa phương, cán bộ được phân công phụ trách từng hộ dân để trực tiếp gặp gỡ, trao đổi, tiếp thu tâm tư, nguyện vọng của nhân dân và báo cáo cấp có thẩm quyền giải quyết. Theo báo cáo, công tác tuyên truyền, vận động đã góp phần quan trọng tạo sự đồng thuận xã hội trong GPMB đường Vành đai 2.5.

Đường vành đai 2.5 qua phường Cầu Giấy đã hình thành. Ảnh: Quang Thái

Một yếu tố khác góp phần tháo gỡ điểm nghẽn là sự hỗ trợ kịp thời của cơ quan chuyên môn. Ngày 19-3-2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành lập Tổ công tác gồm 18 thành viên để hỗ trợ GPMB 7 đoạn tuyến trên địa bàn 7 phường.

Tổ công tác tổ chức làm việc trực tiếp với các phường, hướng dẫn xử lý vướng mắc; đồng thời thường xuyên trao đổi với cán bộ trực tiếp làm nhiệm vụ GPMB để kịp thời hướng dẫn những vấn đề phát sinh. 9 cán bộ của Trung tâm Phát triển quỹ đất - Sở Nông nghiệp và Môi trường được cử trực tiếp hỗ trợ phường Khương Đình và Yên Hòa lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Sở cũng đã có 43 văn bản hướng dẫn hoặc báo cáo, xin ý kiến các cơ quan có thẩm quyền để giải quyết vướng mắc.

Trong quá trình thực hiện, một số vướng mắc chưa được pháp luật đất đai quy định đã được Sở Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp, báo cáo UBND thành phố trình HĐND thành phố ban hành tại Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND ngày 15-6-2026. Những cách làm hiệu quả, tinh thần trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ cũng được phổ biến, nhân rộng đến các địa phương khác.

Thực tiễn từ Dự án đường Vành đai 2.5 cho thấy tác động của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Thẩm quyền được phân cấp mạnh cho cấp xã, phường, đặc biệt trong quyết định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư... góp phần rút ngắn quy trình xử lý công việc, tăng tính chủ động và nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Nhiều nội dung GPMB được các phường triển khai trong thời gian rất ngắn, đáp ứng yêu cầu tiến độ của dự án.

Từ thực tiễn triển khai, báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường rút ra 7 bài học kinh nghiệm: Tháo gỡ kịp thời cơ chế, chính sách là yếu tố then chốt; sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị là điều kiện tiên quyết; trách nhiệm của người đứng đầu có ý nghĩa quyết định; cần chủ động chuẩn bị quỹ nhà, quỹ đất tái định cư; tăng cường kiểm tra, giám sát; phát huy cách làm linh hoạt, sáng tạo từ cơ sở, lấy hiệu quả và sự đồng thuận của nhân dân làm thước đo; đồng thời tổ chức tiếp nhận, bảo vệ mặt bằng và triển khai thi công ngay sau khi thu hồi đất.

Đường Vành đai 2.5 được xác định là tuyến giao thông huyết mạch, đường xuyên tâm kết nối các trung tâm phát triển của thành phố. Theo báo cáo, khi hoàn thành, dự án sẽ tạo hướng lưu thông vòng quanh lõi đô thị, góp phần giảm lưu lượng xe trên các tuyến đường huyết mạch, kết nối những khu vực trước đây bị chia cắt bởi các tuyến phố nhỏ, chật hẹp và góp phần hoàn thiện quy hoạch chung Thủ đô, không gian phát triển đô thị hai bên tuyến.

GPMB luôn là một trong những khâu khó, tác động trực tiếp đến tiến độ các dự án đầu tư. Thành công của Dự án đường Vành đai 2.5 cho thấy, để tháo gỡ điểm nghẽn này, bên cạnh cơ chế, chính sách phù hợp, yếu tố quyết định còn nằm ở cách tổ chức thực hiện: Thống nhất trong lãnh đạo, rõ trách nhiệm, sâu sát cơ sở, kịp thời tháo gỡ vướng mắc và quan trọng nhất là tạo được sự đồng thuận của nhân dân.

Từ 259.008,6m² mặt bằng được thu hồi, 2.566 trường hợp đồng thuận bàn giao và kết quả hoàn thành trong 6 tháng, những kinh nghiệm từ Vành đai 2.5 đang đặt ra những cơ sở thực tiễn để thành phố tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác GPMB, đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án đầu tư trong thời gian tới.