Duy trì sức khỏe và chất lượng sống cho người cao tuổi

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trung Anh, Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Trung ương, Chủ tịch Hội Lão khoa Việt Nam phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: BVCC)

Đẩy mạnh dự phòng, chăm sóc toàn diện và cá thể hóa

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, kéo theo sự gia tăng các bệnh không lây nhiễm, tình trạng đa bệnh lý, suy giảm chức năng và nhu cầu chăm sóc dài hạn. Người cao tuổi thường đồng thời mắc nhiều bệnh mạn tính, sử dụng nhiều loại thuốc, dễ gặp biến cố bất lợi trong điều trị và có nguy cơ mất dần khả năng sống độc lập.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trung Anh, Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Trung ương, Chủ tịch Hội Lão khoa Việt Nam, Việt Nam là một trong 10 quốc gia có tốc độ già hóa dân số rất nhanh. Dự kiến, nước ta chỉ mất khoảng 20 năm để chuyển từ giai đoạn già hóa dân số sang dân số già, khi tỷ lệ người cao tuổi chiếm khoảng 20% dân số. Trong khi đó, người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh cùng lúc, dự trữ chức năng của các cơ quan suy giảm, khiến việc điều trị và chăm sóc trở nên phức tạp hơn.

Từ thực tế này, chủ đề Hội nghị khoa học thường niên Hội Lão khoa Việt Nam lần thứ VII năm 2026 được xác định là “Lão khoa trong kỷ nguyên mới: Dự phòng-Tích hợp-Cá thể hóa”, diễn ra tại Lào Cai trong 2 ngày 13 và 14/11. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trung Anh, 3 nội dung này thể hiện yêu cầu đổi mới cách tiếp cận trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

Trong đó, dự phòng là chủ động phát hiện sớm những suy giảm về thể chất, tinh thần và năng lực dự trữ của cơ thể để có kế hoạch chăm sóc, điều trị phù hợp. Tích hợp là tăng cường phối hợp giữa các chuyên khoa, cơ sở y tế và các tuyến chăm sóc, bởi một cơ sở y tế không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu của người cao tuổi. Còn cá thể hóa là xây dựng kế hoạch điều trị, chăm sóc dựa trên đặc điểm riêng của từng người, từ tình trạng sức khỏe, bệnh nền, khả năng dự trữ sinh lý đến môi trường sống và điều kiện xã hội.

Toàn cảnh hội nghị.

Phát biểu tại hội nghị, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết, mô hình khám bệnh, chữa bệnh hiện nay vẫn chủ yếu được tổ chức theo từng chuyên khoa, từng bệnh lý và từng đợt điều trị. Trong khi đó, đặc điểm sức khỏe của người cao tuổi đòi hỏi cách tiếp cận khác, bởi một người bệnh có thể đồng thời mắc nhiều bệnh mạn tính, suy giảm vận động, nhận thức, dinh dưỡng và cần được hỗ trợ trong sinh hoạt hằng ngày.

Do đó, cần chuyển từ mô hình điều trị từng bệnh riêng lẻ sang chăm sóc toàn diện, tích hợp, liên tục và lấy người cao tuổi làm trung tâm; từ mục tiêu chủ yếu kéo dài tuổi thọ sang nâng cao số năm sống khỏe mạnh, duy trì chức năng, khả năng sống độc lập và chất lượng cuộc sống.

Một trong những định hướng được đặt ra là phát triển chuyên ngành lão khoa theo hướng toàn diện, tích hợp nhiều chuyên khoa. Chăm sóc người cao tuổi không chỉ liên quan đến nội khoa mà còn cần sự phối hợp của thần kinh, tim mạch, phục hồi chức năng, dinh dưỡng, dược lâm sàng, điều dưỡng và chăm sóc giảm nhẹ.

Đặc biệt, việc đánh giá lão khoa toàn diện cần được triển khai rộng rãi hơn, không chỉ dừng ở xác định bệnh lý mà còn đánh giá chức năng vận động, nhận thức, dinh dưỡng, tâm lý, nguy cơ té ngã và khả năng tự chăm sóc. Đây là cơ sở để xây dựng kế hoạch điều trị, chăm sóc phù hợp với tình trạng và nhu cầu của từng người bệnh.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế đánh giá cao nỗ lực của Hội Lão khoa Việt Nam và Bệnh viện Lão khoa Trung ương trong việc tổ chức diễn đàn khoa học, góp phần cập nhật kiến thức, chia sẻ kinh nghiệm và định hướng phát triển chuyên ngành.

Tại hội nghị, các chuyên gia cũng đề cập mô hình Chăm sóc tích hợp cho người cao tuổi (ICOPE) của Tổ chức Y tế thế giới. Mô hình hướng tới đánh giá các lĩnh vực năng lực nội tại như nhận thức, vận động, dinh dưỡng và sức sống, thị giác, thính giác, tâm lý; từ đó xây dựng kế hoạch chăm sóc cá thể hóa, có sự phối hợp giữa nhân viên y tế, gia đình và cộng đồng.

Bên cạnh đó, phát triển mạng lưới khám bệnh, chữa bệnh lão khoa và tăng cường chăm sóc liên tục cũng là yêu cầu quan trọng. Bệnh viện Lão khoa Trung ương và các cơ sở chuyên khoa có năng lực cần phát huy vai trò trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ chuyên môn cho địa phương. Các bệnh viện đa khoa cần từng bước nâng cao năng lực khám, chữa bệnh lão khoa, tăng cường kết nối với y tế cơ sở, chăm sóc tại nhà và cộng đồng.

Một nội dung khác được quan tâm là quản lý đa bệnh lý, hội chứng lão khoa và bảo đảm an toàn người bệnh. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của phục hồi chức năng sớm, dinh dưỡng, vận động thể lực, phòng ngừa suy giảm nhận thức và chăm sóc giảm nhẹ trong quá trình điều trị.

Tiêm chủng là một phần của dự phòng chủ động

Bên cạnh quản lý bệnh mạn tính và phục hồi chức năng, tiêm chủng được xác định là một cấu phần quan trọng trong chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người cao tuổi.

Việt Nam có 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên vào năm 2024 và dự báo con số này đạt khoảng 18 triệu người vào năm 2030. Mỗi người cao tuổi mắc trung bình gần 3 bệnh mạn tính và sống khoảng 14 năm trong tình trạng bệnh tật. Trong khi đó, quá trình lão hóa miễn dịch làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nặng, nhập viện, tử vong và giảm đáp ứng với vaccine.

Tỷ lệ tiêm chủng ở người cao tuổi còn thấp. Tại Cần Thơ giai đoạn 2022-2023, chỉ 7,9% người từ 65 tuổi trở lên đã tiêm vaccine cúm.

Các đại biểu tham dự hội nghị.

Trước thực tế này, Hội Lão khoa Việt Nam giới thiệu khuyến cáo tiêm chủng cho người cao tuổi dựa trên 3 nguyên tắc: chủ động, cá thể hóa và cập nhật định kỳ. Việc chỉ định vaccine cần căn cứ vào tuổi, bệnh nền, thuốc đang sử dụng, tình trạng miễn dịch và tiền sử tiêm chủng của từng người.

Các nội dung khoa học tại hội nghị cũng đề cập việc lồng ghép tiêm chủng vào chăm sóc thường quy ở cả ngoại trú và nội trú, coi mỗi lần thăm khám là cơ hội để nhân viên y tế tư vấn dự phòng cho người cao tuổi.

Tại hội nghị, Phó Cục trưởng Nguyễn Trọng Khoa nhấn mạnh yêu cầu phát triển nguồn nhân lực, chuẩn hóa chất lượng và thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ. Trong đó, cần tăng cường đào tạo chuyên sâu về lão khoa, xây dựng hướng dẫn chuyên môn, quy trình kỹ thuật và các chỉ số đánh giá chất lượng chăm sóc. Việc ứng dụng bệnh án điện tử, trí tuệ nhân tạo, theo dõi sức khỏe từ xa và nghiên cứu các mô hình chăm sóc tích hợp cũng cần được thúc đẩy.