EA-18G Growler – Quyền lực điện từ trên không

Trong kỷ nguyên mà chiến tranh ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu, cảm biến và kết nối mạng, ưu thế trên không không còn chỉ được quyết định bởi tốc độ hay tải trọng vũ khí. Bầu trời hiện đại được định hình bởi khả năng kiểm soát phổ điện từ – không gian vô hình nơi radar, hệ thống cảnh giới sớm, liên lạc quân sự, dẫn đường và điều khiển hỏa lực cùng tồn tại. Khi những “đôi mắt” và “dây thần kinh” đó bị vô hiệu hóa hoặc làm sai lệch, toàn bộ cấu trúc phòng thủ có thể rơi vào tình trạng mất phương hướng. Trong môi trường ấy, EA-18G Growler được xem là một trong những nền tảng tác chiến điện tử mạnh mẽ và hoàn thiện nhất đang hoạt động.

Nền tảng tiêm kích, cấu hình điện tử chuyên sâu

EA-18G Growler được phát triển từ khung thân của F/A-18E/F Super Hornet, dòng tiêm kích hạm hai chỗ ngồi chủ lực của Hải quân Hoa Kỳ. Nhờ đó, Growler thừa hưởng đầy đủ đặc tính khí động học và hiệu năng bay của một chiến đấu cơ hiện đại. Máy bay dài khoảng 18,3 mét, sải cánh 13,7 mét (có thể gập để phù hợp với không gian hạn chế trên tàu sân bay), cao gần 4,9 mét. Trọng lượng rỗng vào khoảng 15 tấn, trong khi trọng lượng cất cánh tối đa có thể vượt 29 tấn tùy cấu hình nhiệm vụ.

Hai động cơ phản lực cánh quạt General Electric F414-GE-400 cung cấp lực đẩy mạnh mẽ, cho phép Growler đạt tốc độ tối đa khoảng Mach 1.8, trần bay hơn 15.000 mét và tầm hoạt động chiến đấu trên 1.300 km. Nhờ khả năng tiếp dầu trên không, phạm vi hoạt động của máy bay có thể mở rộng đáng kể, đáp ứng yêu cầu triển khai xa bờ hoặc trong các chiến dịch kéo dài.

Dù đảm nhiệm vai trò tác chiến điện tử chuyên biệt, Growler không bị “đánh đổi” về hiệu năng bay. Điều này rất quan trọng trong môi trường tác chiến hiện đại, nơi máy bay phải di chuyển cùng tốc độ với các tiêm kích tấn công khác trong đội hình, đồng thời duy trì khả năng tự vệ khi cần thiết.

Khác biệt căn bản nằm ở cấu hình nhiệm vụ. Khoang pháo 20 mm trên Super Hornet được loại bỏ để nhường chỗ cho các thiết bị điện tử. Dưới cánh và thân có thể lắp tối đa năm pod gây nhiễu, cùng các cụm ăng-ten thu phát tín hiệu đặc trưng ở đầu cánh. Những chi tiết này tạo nên diện mạo riêng cho Growler, phân biệt rõ ràng với tiêm kích đa nhiệm tiêu chuẩn.

Phi hành đoàn của Growler gồm hai người: một phi công và một sĩ quan tác chiến điện tử. So với thế hệ tiền nhiệm EA-6B Prowler từng có bốn thành viên, Growler giảm số người nhờ mức độ tự động hóa và xử lý số hóa cao hơn. Sĩ quan tác chiến điện tử đóng vai trò trung tâm trong việc giám sát phổ tần, lựa chọn phương án đối kháng và phối hợp với các lực lượng khác.

Làm chủ phổ điện từ

Trái tim công nghệ của Growler là hệ thống gây nhiễu chiến thuật AN/ALQ-99. Hệ thống này không chỉ đơn thuần phát nhiễu công suất cao, mà có khả năng phát hiện, phân tích và định vị nguồn phát sóng radar trên dải tần rộng. Khi một hệ thống phòng không kích hoạt radar tìm kiếm hoặc radar điều khiển hỏa lực, Growler có thể thu nhận dạng sóng, xác định đặc tính xung, tần số và chu kỳ phát, từ đó xây dựng phương án gây nhiễu phù hợp.

Nhờ kỹ thuật tạo chùm tia điện tử, năng lượng gây nhiễu được tập trung vào mục tiêu cụ thể thay vì phát tán mọi hướng. Điều này giúp tăng hiệu quả chế áp mà không cần công suất phát quá lớn. Radar đối phương có thể bị che lấp bởi tín hiệu nhiễu mạnh, bị tạo ra mục tiêu ảo khiến màn hình hiển thị “đầy” các điểm sai lệch, hoặc bị làm rối hệ thống xử lý dữ liệu.

Trong môi trường tác chiến dựa trên cảm biến và mạng lưới, việc làm sai lệch hoặc vô hiệu hóa thông tin có thể mang ý nghĩa chiến lược. Thay vì phải phá hủy mọi trạm radar bằng hỏa lực vật lý, Growler có thể khiến chúng mất khả năng cung cấp dữ liệu đáng tin cậy.

Ngoài gây nhiễu, Growler có thể mang theo tên lửa chống bức xạ AGM-88 HARM. Loại tên lửa này tự dẫn theo nguồn phát radar, biến chính tín hiệu đối phương thành “điểm đánh dấu mục tiêu”. Khi radar tiếp tục hoạt động, nó đồng thời tự bộc lộ vị trí. Sự kết hợp giữa chế áp điện tử và tấn công chính xác giúp Growler không chỉ mở đường mà còn có thể loại bỏ mối đe dọa khi cần thiết.

Quy mô sử dụng và vị thế đặc biệt

EA-18G Growler không phải loại máy bay được xuất khẩu rộng rãi. Tính đến nay, chỉ có hai quốc gia đang vận hành chính thức dòng máy bay này.

Hoa Kỳ là lực lượng sử dụng chủ lực, với hơn 150 chiếc EA-18G trong biên chế Hải quân. Các máy bay này được triển khai trong nhiều phi đội chuyên trách nhiệm vụ tác chiến điện tử, hoạt động từ tàu sân bay và căn cứ trên bờ. Growler đóng vai trò xương sống trong năng lực chế áp và kiểm soát phổ điện từ của Hải quân Mỹ.

Ngoài Hoa Kỳ, Australia là quốc gia duy nhất đưa Growler vào biên chế. Không quân Hoàng gia Australia hiện vận hành 12 chiếc EA-18G. Việc chỉ có hai quốc gia sở hữu Growler phản ánh mức độ nhạy cảm và tiên tiến của công nghệ mà máy bay này mang theo, đồng thời cho thấy đây là năng lực được kiểm soát chặt chẽ.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia phát triển máy bay tác chiến điện tử riêng, Growler vẫn được đánh giá cao nhờ kinh nghiệm tích lũy nhiều thập kỷ và khả năng tích hợp sâu với mạng lưới chỉ huy – kiểm soát hiện đại. Nó không phải là tiêm kích tàng hình theo nghĩa truyền thống, nhưng đại diện cho một dạng “tàng hình chủ động” – khiến hệ thống phát hiện mất khả năng xử lý chính xác dữ liệu.

Trong thế kỷ 21, ưu thế trên không không chỉ là kiểm soát bầu trời hữu hình, mà là làm chủ không gian điện từ – nơi thông tin quyết định hành động. EA-18G Growler chính là biểu tượng cho sự chuyển dịch đó. Với tốc độ tiêm kích, khả năng hoạt động từ tàu sân bay, hệ thống gây nhiễu công suất cao và năng lực xử lý tín hiệu thời gian thực, Growler đại diện cho quyền lực vô hình nhưng có sức nặng chiến lược.

Khi thông tin trở thành vũ khí, khả năng kiểm soát và thao túng thông tin chính là sức mạnh. Và trong lĩnh vực ấy, EA-18G Growler vẫn được xem là một trong những nền tảng siêu việt nhất đang hoạt động trên bầu trời hiện đại.

(Tổng hợp)

Tuệ Minh