Elon Musk giấu kín việc ủng hộ OpenAI phát hành tiền mã hóa lần đầu trị giá 10 tỉ USD

Đó là chi tiết đáng chú ý trong những tài liệu nội bộ vừa được OpenAI công bố rộng rãi để phản ứng với vụ kiện từ Elon Musk, hoàn toàn khác những gì tỷ phú giàu nhất thế giới trình bày ở hồ sơ gửi lên tòa án gần đây.

Trong bài đăng có tiêu đề The truth Elon left out (Sự thật mà Elon đã giấu kín),OpenAI nêu chi tiết hàng loạt cuộc thảo luận nội bộ giữa Elon Musk và các nhà đồng sáng lập khác, khẳng định hai bên từng đồng thuận về việc tạo ra một bộ phận vì lợi nhuận nhưng rồi đàm phán đổ vỡ vì xung đột quyền kiểm soát.

Năm 2015, Elon Musk, Sam Altman và nhiều người khác thành lập OpenAI với sứ mệnh nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến vì lợi ích của toàn nhân loại. Ban đầu, tổ chức này đi theo mô hình phi lợi nhuận, dựa vào sự quyên góp từ các nhà đầu tư và người ủng hộ. Trong đó, Elon Musk là một trong những người đóng góp quan trọng cho OpenAI trong giai đoạn đầu.

Tuy vậy, khi dự án ngày càng lớn mạnh và chi phí nghiên cứu & phát triển tăng vọt, ban lãnh đạo OpenAI bắt đầu lo ngại rằng mô hình phi lợi nhuận thuần túy sẽ không thể huy động đủ vốn cho các bước tiếp theo. Đó là lý do họ bắt đầu xem xét các phương án huy động vốn khác, gồm cả ICO và thành lập các thực thể vì lợi nhuận.

Theo hồ sơ gửi tòa án gần đây, Elon Musk cho biết đã đóng góp khoảng 38 triệu USD, chiếm 60% vốn đầu tư ban đầu của OpenAI, giúp tuyển dụng nhân viên, kết nối những người sáng lập với các mối quan hệ quan trọng và tạo uy tín cho dự án khi nó mới được thành lập.

Tài liệu nội bộ OpenAI hé lộ thêm điều gì?

OpenAI công khai một số đoạn trích từ các ghi chú cuộc gọi và nhật ký nội bộ mà họ cho là bị Elon Musk giấu nhẹm khi trình bày trước tòa án. Cụ thể gồm:

Elon Musk đồng ý rằng OpenAI cần một cấu trúc có yếu tố vì lợi nhuận để huy động vốn hiệu quả hơn, thay vì chỉ hoạt động như một tổ chức phi lợi nhuận. Tháng 9.2017, Giám đốc điều hành Tesla nói rằng OpenAI nên chuyển từ mô hình phi lợi nhuận sang một cấu trúc vừa mang tính từ thiện vừa vì lợi nhuận. Tuy nhiên, các nhà đồng sáng lập OpenAI khác như cựu giám đốc khoa học Ilya Sutskever và Chủ tịch Greg Brockman nhấn mạnh cần giữ công ty gắn với sứ mệnh ban đầu, đồng thời không sẵn sàng trao quyền kiểm soát tuyệt đối cho Elon Musk trong một thực thể vì lợi nhuận.

Đàm phán giữa các bên kéo dài nhưng không đạt được thỏa thuận về cơ cấu quyền kiểm soát và phân chia lợi ích, dẫn đến Elon Musk rời khỏi các cuộc thảo luận cuối cùng.

OpenAI còn khẳng định rằng Elon Musk từng đề nghị sáp nhập OpenAI vào Tesla và yêu cầu quyền kiểm soát tuyệt đối, điều mà họ cho là không phù hợp với sứ mệnh của tổ chức.

Đồng thuận ICO 10 tỉ USD rồi lại từ bỏ

Các ghi chú cho thấy rằng vào giữa tháng 1.2018, sau khi đàm phán kéo dài nhiều tháng, Elon Musk đã chúc mừng OpenAI vì một vòng gây quỹ thành công và tỏ ra ủng hộ kế hoạch ICO để huy động khoảng 10 tỉ USD thông qua công ty con vì lợi nhuận. Song chỉ vài tuần sau đó, tỉ phú công nghệ lại không còn ủng hộ việc này nữa và cho rằng OpenAI sẽ không thể huy động đủ vốn thông qua ICO.

Cuối cùng, Elon Musk tuyên bố OpenAI sẽ thất bại trước các đối thủ như Google và quyết định rời hội đồng quản trị trong tháng 2.2018. Thời điểm đó, OpenAI tiếp tục tìm kiếm các giải pháp huy động vốn khác.

Elon Musk từng ủng hộ OpenAI phát hành tiền mã hóa lần đầu trị giá 10 tỉ USD đầu năm 2018, nhưng sau đó thay đổi quyết định - Ảnh: Internet

Sự việc này mang lại một góc nhìn đáng chú ý về tư duy tiền mã hóa thời kỳ đầu, tại điểm giao thoa giữa AI và blockchain. Trong giai đoạn 2017-2018, ICO là cơ chế huy động vốn phổ biến, trước khi sự giám sát của cơ quan quản lý và biến động thị trường làm giảm sức hút của hình thức này.

Sự bùng nổ tiền mã hóa giai đoạn 2017-2018 gắn liền với cơn sốt ICO, khi các công ty khởi nghiệp huy động hàng tỉ USD bằng cách bán token trực tiếp cho công chúng. Khi đó, quy định pháp lý còn mơ hồ, nhu cầu của nhà đầu tư rất cao và việc bán token được quảng bá như một lựa chọn nhanh hơn so với vốn đầu tư mạo hiểm, trước khi thị trường hạ nhiệt và mức độ giám sát gia tăng.

Cấu trúc 2 thực thể gây tranh cãi

OpenAI đã xây dựng một cấu trúc mới với hai thực thể và công bố chính thức vào ngày 28.10.2025, gồm:

1. OpenAI Public Benefit Corporation (PBC): Công ty vì lợi ích công cộng nhưng có các cổ phần, vốn hóa hóa lên tới gần 130 tỉ USD theo OpenAI công bố.

2. OpenAI Foundation: Một tổ chức phi lợi nhuận kiểm soát phần lớn quyền lực và sở hữu cổ phần trong PBC.

Trong cơ cấu sở hữu mới, Microsoft có 27% cổ phần, OpenAI Foundation nắm khoảng 26% và giữ quyền kiểm soát chiến lược. Phần cổ phần còn lại thuộc về nhân viên và các nhà đầu tư khác của OpenAI.

Cấu trúc này cho phép OpenAI huy động vốn tư nhân mà không hoàn toàn từ bỏ sứ mệnh ban đầu, nhưng cũng là nguồn cơn của nhiều tranh cãi.

Elon Musk đang kiện OpenAI với lập luận rằng công ty đã “bỏ rơi sứ mệnh phi lợi nhuận ban đầu”. OpenAI phủ nhận các cáo buộc và cho rằng bản thân tỷ phú 54 tuổi người Mỹ đang cố gắng xuyên tạc hồ sơ nội bộ để làm lợi cho công ty AI của ông là xAI.

Cuộc chiến pháp lý ngày càng mở rộng, Elon Musk đòi bồi thường tới 134 tỉ USD

Vụ kiện OpenAI của Elon Musk đã thu hút sự chú ý rộng rãi trong ngành công nghệ lẫn giới đầu tư, không chỉ vì quy mô những con số liên quan mà còn do tính chất cạnh tranh trong lĩnh vực AI.

Gần đây, một thẩm phán liên bang Mỹ ở bang California đã quyết định cho phép vụ kiện tiến tới xét xử với bồi thẩm đoàn, dù OpenAI yêu cầu bác bỏ các cáo buộc. Phiên tòa này có thể định hình lại quan hệ giữa các mô hình hoạt động AI phi lợi nhuận và vì lợi nhuận trong tương lai.

Elon Musk hiện muốn OpenAI và Microsoft bồi thường cho ông khoản thiệt hại trong khoảng từ 79 - 134 tỉ USD, liên quan đến cáo buộc rằng "cha đẻ ChatGPT" đã lừa dối ông, bằng cách từ bỏ nguồn gốc phi lợi nhuận và hợp tác với gã khổng lồ phần mềm Mỹ.

Luật sư của Elon Musk đã trình bày chi tiết yêu cầu bồi thường trong hồ sơ nộp lên tòa án hôm 16.1 - một ngày sau khi một thẩm phán liên bang Mỹ bác bỏ nỗ lực cuối cùng của OpenAI và Microsoft, nhằm tránh phiên tòa xét xử với bồi thẩm đoàn dự kiến diễn ra cuối tháng 4 tại thành phố Oakland (bang California, Mỹ).

Đơn kiện cho rằng Elon Musk có quyền được hưởng một phần trong giá trị 500 tỉ USD hiện tại của OpenAI, sau khi ông bị lừa mất 38 triệu USD tiền vốn ban đầu từng quyên góp cho OpenAI, khi đồng sáng lập công ty khởi nghiệp AI này năm 2015.

Theo hồ sơ, C. Paul Wazzan (chuyên gia kinh tế tài chính làm nhân chứng cho vụ kiện của Elon Musk) đã tính toán yêu cầu bồi thường bằng cách kết hợp các đóng góp tài chính và phi tài chính của Elon Musk cho OpenAI, gồm cả tư vấn kỹ thuật và kinh doanh. C. Paul Wazzan ước tính rằng các khoản lợi bất chính mà OpenAI thu được từ 65,50 tỉ USD đến 109,43 tỉ USD, còn Microsoft là từ 13,30 tỉ USD đến 25,06 tỉ USD.

Luật sư Steven Molo của tỷ phú giàu nhất thế giới viết: “Cũng giống nhà đầu tư ban đầu vào một công ty khởi nghiệp có thể thu được lợi nhuận gấp nhiều lần số tiền từng rót vốn, những khoản lợi nhuận bất chính mà OpenAI và Microsoft kiếm được lớn hơn nhiều so với những đóng góp ban đầu của ông Musk. Giờ đây, ông Musk có quyền yêu cầu bị đơn hoàn trả”.

Hồ sơ của Elon Musk cũng cho biết ông dự định sẽ yêu cầu bồi thường mang tính trừng phạt.

OpenAI và Microsoft đã phủ nhận các cáo buộc từ Elon Musk.

“Vụ kiện của Musk tiếp tục là vô căn cứ và là một phần trong mô hình quấy rối kéo dài của ông ấy. Chúng tôi mong chờ việc chứng minh điều này tại phiên tòa. Yêu cầu thiếu nghiêm túc mới nhất này chỉ nhằm mục đích thúc đẩy thêm chiến dịch quấy rối đó”, OpenAI cho biết trong một tuyên bố.

Sam Altman (Giám đốc điều hành OpenAI) đã lên án vụ kiện của Elon Musk nhằm cản trở việc tái cấu trúc tại OpenAI, cho rằng đó là việc lợi dụng hệ thống pháp luật để làm chậm bước tiến của đối thủ cạnh tranh.

Trước đó, OpenAI đã cảnh báo các nhà đầu tư nên chuẩn bị tinh thần trước việc Elon Musk sẽ đưa ra những tuyên bố gây chú ý khi cuộc chiến pháp lý tiến tới xét xử.

OpenAI đã công bố việc tái cấu trúc vào cuối tháng 10.2025. Khi đó, OpenAI thông báo đã trao cho Microsoft 27% cổ phần, trị giá khoảng 135 tỉ USD, trong một quá trình chuyển đổi nhằm giữ cho nhánh phi lợi nhuận của công ty khởi nghiệp này tiếp tục kiểm soát các hoạt động vì lợi nhuận.

Ngoài ra, Microsoft sẽ được tiếp cận công nghệ của OpenAI đến năm 2032, gồm cả các mô hình đạt chuẩn AI tổng quát (AGI).

AGI được xem là siêu AI có khả năng hiểu, học hỏi và thực hiện các nhiệm vụ đa dạng một cách linh hoạt giống hay vượt trội con người. OpenAI gọi AGI là "một hệ thống có tính tự chủ cao, vượt trội hơn con người ở hầu hết công việc có giá trị kinh tế".

Hãng phần mềm lớn nhất thế giới sẽ không còn quyền ưu tiên cung cấp hạ tầng điện toán cho OpenAI, song công ty tạo ra ChatGPT cam kết chi thêm 250 tỉ USD để mua dịch vụ điện toán đám mây Microsoft Azure.

Thỏa thuận trước đó với OpenAI trao cho Microsoft quyền sở hữu trí tuệ với các sản phẩm và mô hình AI của OpenAI tới năm 2030, hoặc đến khi OpenAI đạt được AGI. Microsoft cho biết thời hạn này được kéo dài đến năm 2032, ngay cả khi một hội đồng chuyên gia độc lập xác minh tuyên bố của OpenAI rằng họ đã đạt được AGI.

Microsoft đã đầu tư gần 14 tỉ USD vào OpenAI kể từ năm 2019.

Sơn Vân