(Emagazine) Gìn giữ mạch nguồn văn hóa qua lễ Cúng giọt nước của đồng bào Bahnar

Đây là nghi lễ truyền thống gắn liền với tín ngưỡng tôn vinh nguồn nước, một yếu tố giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống của người Bahnar.

Theo thời gian, nghi lễ từng đứng trước nguy cơ mai một do những biến đổi trong đời sống xã hội và quá trình hiện đại hóa.

Các thành viên Hội đồng già làng thực hiện các nghi thức Cúng giọt nước

Lần phục dựng này được thực hiện trên cơ sở gìn giữ nguyên vẹn các nghi thức cổ truyền, qua đó góp phần bảo tồn không gian văn hóa đặc sắc, đồng thời khơi dậy ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng địa phương.

Với người Bahnar, giọt nước là nguồn sống, là biểu tượng của sự sinh sôi, gắn kết cộng đồng và linh hồn của buôn làng.

Trong không gian linh thiêng nơi giọt nước đầu nguồn của làng Pral Sơmei, nghi lễ được tiến hành trang trọng theo đúng phong tục truyền thống của đồng bào Bahnar.

Với vai trò chủ lễ, ông Ngưt - thành viên Hội đồng già làng thành kính dâng lên các Yàng lễ vật gồm một con gà, ghè rượu cần, cơm lam, thịt nướng được chuẩn bị chu đáo từ sáng sớm.

Giữa âm thanh trầm hùng của cồng chiêng vang vọng núi rừng, chủ lễ thực hiện nghi thức rảy rượu, kính mời các đấng thần linh về chứng giám cho tấm lòng thành kính của dân làng trước thần nước và thần linh cai quản buôn làng.

Lễ Cúng giọt nước của đồng bào Bahnar tại làng Pral Sơmei (xã Đak Sơmei, tỉnh Gia Lai) được phục dựng góp phần bảo tồn di sản văn hóa đặc sắc của đồng bào các DTTS

Lời khấn ngân vang giữa không gian núi rừng chất chứa những ước vọng bình dị nhưng thiêng liêng của người Bahnar bao đời nay: Cầu mong giọt nước mãi trong lành, suối nguồn đầy ắp quanh năm, nước không cạn, rừng không khô; cầu cho lúa trên nương xanh tốt, mùa màng bội thu, gia súc đầy đàn, dân làng mạnh khỏe, con cháu bình an, cuộc sống no đủ và buôn làng luôn yên vui, đoàn kết.

Sau lời khấn thiêng, ông Ngưt dùng ống tre hứng dòng nước mát lành từ giọt nước của làng cho vào ghè rượu và nồi đồng như nghi thức kết nối giữa con người với thiên nhiên, thần linh.

Tiếp đó, chủ lễ uống ngụm rượu cần đầu tiên để mở đầu cho ngày hội, rồi lần lượt mời các già làng, người phụ lễ và đại biểu cùng thưởng thức ché rượu truyền thống trong tiếng cồng chiêng rộn rã, tiếng xoang hòa nhịp.

Không gian lễ hội vì thế càng thêm thiêng liêng, đậm đà bản sắc văn hóa của cư dân bản địa nơi đại ngàn.

Không đơn thuần là nghi lễ cầu mùa của cư dân nông nghiệp, Cúng giọt nước từ bao đời nay còn là nghi thức thể hiện lòng tri ân sâu sắc của người Bahnar đối với Thần nước cùng các vị thần cai quản đất trời, núi rừng và buôn làng.

Giám đốc Nhà hát Ca múa nhạc tổng hợp Đam San trao tặng làng Pral Sơmei bộ cồng chiêng, trống

Qua nhiều thế hệ, nghi lễ truyền thống này đã trở thành sợi dây bền chặt gắn kết cộng đồng, giáo dục con cháu ý thức giữ gìn nguồn nước, bảo vệ môi trường sống và trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình.

Dịp này, ông Nguyễn Ngọc Long - Giám đốc Nhà hát Ca múa nhạc tổng hợp Đam San đã thay mặt lãnh đạo Sở VHTTDL trao tặng làng Pral Sơmei một bộ cồng chiêng cùng một chiếc trống nhằm góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên.

Món quà không chỉ mang ý nghĩa động viên tinh thần mà còn thể hiện sự quan tâm trong hành trình gìn giữ âm vang cồng chiêng - di sản văn hóa đặc sắc đã gắn bó với đời sống tinh thần của đồng bào Tây Nguyên qua bao thế hệ.

Việc phục dựng nghi lễ Cúng giọt nước không chỉ góp phần khơi dậy những giá trị văn hóa truyền thống đang dần mai một, mà còn trở thành nhịp cầu kết nối giữa quá khứ và hiện tại, để những thanh âm cồng chiêng, những lời khấn thiêng bên giọt nước đầu nguồn tiếp tục được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Giữa nhịp sống hiện đại, nghi lễ như một lời nhắc nhở về sự gắn bó hài hòa giữa con người với thiên nhiên, về ý thức gìn giữ cội nguồn văn hóa và bản sắc riêng có của đồng bào Bahnar nơi đại ngàn Tây nguyên.

NHƯ TRANG: thiết kế: MẠNH LÊ