ERSD 2026 - kết nối nghiên cứu liên ngành, hướng tới phát triển bền vững

Quang cảnh hội thảo.

Hướng tới kỷ niệm 60 năm thành lập (15-11-1966 - 15-11-2026), Trường Đại học Mỏ - Địa chất tổ chức Hội nghị khoa học toàn quốc lần thứ năm với chủ đề "Khoa học Trái đất và Tài nguyên với phát triển bền vững" (ERSD 2026).

Yêu cầu kết nối liên ngành

Hội nghị do Trường Đại học Mỏ - Địa chất phối hợp với 9 cơ quan, hội nghề nghiệp và tổ chức nghiên cứu tổ chức, trong đó có Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, Hội Địa chất Thủy văn Việt Nam, Hội Địa chất - Công trình và Môi trường Việt Nam, Hội Trắc địa - Bản đồ - Viễn thám Việt Nam, Hội Cơ học Đá Việt Nam, Hội Công trình ngầm Việt Nam, Hội Dầu khí Việt Nam, Hội Công nghệ Khoan - Khai thác Việt Nam và Viện Khoa học Công nghệ Mỏ.

Đại biểu dự chương trình.

Tại hội nghị, PGS.TS Nguyễn Thế Vinh - Phó hiệu trưởng Trường Đại học Mỏ - Địa chất cho rằng, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực trực tiếp của tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia. Theo ông Vinh, thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, khoa học Trái đất và tài nguyên có vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh tài nguyên, an ninh năng lượng, phát triển hạ tầng giao thông, đô thị hiện đại, ứng phó thiên tai, biến đổi khí hậu và thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh bền vững.

"Tài nguyên thiên nhiên là nguồn lực quan trọng nhưng không vô hạn. Vấn đề không chỉ là khai thác bao nhiêu, mà còn phải đánh giá đúng tiềm năng, sử dụng hiệu quả, làm chủ công nghệ và giảm thiểu tác động môi trường" - ông Vinh nhấn mạnh.

Theo ông, những yêu cầu này đòi hỏi cách tiếp cận liên ngành, kết nối địa chất, khai khoáng, năng lượng, môi trường, xây dựng, cơ khí, tự động hóa và công nghệ số.

Trong 60 năm xây dựng và phát triển, Trường Đại học Mỏ - Địa chất đã đào tạo gần 100.000 kỹ sư, cử nhân, hơn 10.000 thạc sĩ và trên 500 tiến sĩ. Nhà trường hiện có đội ngũ gần 300 tiến sĩ, cùng hệ thống phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu và mạng lưới hợp tác trong nước, quốc tế.

Đại biểu tham dự hội thảo.

Giai đoạn 2026-2030, nhà trường định hướng chuyển từ các hoạt động nghiên cứu riêng lẻ sang những chương trình liên ngành, tập trung và dài hạn, gắn nghiên cứu cơ bản với phát triển công nghệ và chuyển giao vào thực tiễn. Ba hướng nghiên cứu trọng tâm được xác định gồm khoáng sản chiến lược và công nghệ lòng đất; địa không gian số, trí tuệ nhân tạo (AI) và bản sao số; công trình ngầm, metro và đường sắt tốc độ cao.

Nghiên cứu trọng tâm về AI, đất hiếm, metro

Đáng chú ý, lĩnh vực công trình ngầm, metro và đường sắt tốc độ cao rất cấp thiết khi Việt Nam đẩy mạnh đầu tư hạ tầng hiện đại. Theo đó, nhà trường phát triển các nghiên cứu về khảo sát địa kỹ thuật, công nghệ đào hầm tiên tiến, mô phỏng và quan trắc thông minh, bản sao số công trình, an toàn và quản lý vận hành, từng bước nâng cao khả năng tham gia giải quyết các vấn đề kỹ thuật phức tạp của các dự án trong nước.

Với khoáng sản chiến lược và công nghệ lòng đất, nhà trường có định hướng nghiên cứu toàn bộ chuỗi giá trị, từ điều tra địa chất, đánh giá tài nguyên, thăm dò, khai thác đến tuyển, luyện và chế biến sâu. Đặc biệt đối với đất hiếm và các khoáng sản quan trọng phục vụ công nghiệp công nghệ cao và chuyển dịch năng lượng.

Đại biểu tham dự các chuyên đề tại hội thảo.

Còn với địa không gian số, AI và bản sao số, nhà trường sẽ đẩy mạnh tích hợp dữ liệu viễn thám, trắc địa, GIS, GNSS, UAV, LIDAR với các công cụ phân tích dữ liệu lớn, mô hình hóa và trí tuệ nhân tạo, phát triển các hệ thống hỗ trợ ra quyết định phục vụ quản lý tài nguyên, môi trường, quy hoạch đô thị, giám sát hạ tầng và cảnh báo thiên tai.

Năm nay, theo PGS.TS Nguyễn Thế Vinh, chương trình dành sự quan tâm tới công nghệ khoáng sản chiến lược, địa không gian và các mô hình phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Hai báo cáo tại phiên toàn thể về công nghệ địa không gian phục vụ phát triển công nghệ chiến lược và vai trò của khoáng sản chiến lược trong chuyển dịch năng lượng cũng gợi mở những chủ đề nghiên cứu có ý nghĩa cấp thiết đối với Việt Nam hiện nay.

Chia sẻ tại hội nghị, GS.TS Võ Chí Mỹ, Hội Trắc địa - Bản đồ - Viễn thám Việt Nam, cho rằng dữ liệu địa không gian là một trong những động lực thúc đẩy phát triển các công nghệ số như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và Internet vạn vật.

GS.TS Võ Chí Mỹ, Hội Trắc địa - Bản đồ - Viễn thám Việt Nam chia sẻ tại hội thảo.

Ông dẫn chứng, trong ngành than, thiết bị bay không người lái (UAV) tại các mỏ lộ thiên có thể được sử dụng để đo vẽ bản đồ địa hình, xây dựng mô hình 3D, tính toán khối lượng khoáng sản, hỗ trợ logistics, cứu hộ và quan trắc môi trường. Trong ngành dầu khí, UAV có thể tự động bám theo tuyến đường ống dẫn dầu để giám sát, phát hiện những bất thường, cập nhật dữ liệu và lập bản đồ đường ống, kể cả khu vực đáy biển.

Theo GS.TS Võ Chí Mỹ, việc ứng dụng dữ liệu địa không gian và công nghệ số không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác tài nguyên mà còn mở ra khả năng giám sát, dự báo và xử lý các vấn đề phát sinh trong thực tiễn.