ESG trở thành lợi thế cạnh tranh, mở rộng cơ hội vốn xanh doanh nghiệp

ESG bắt đầu từ dữ liệu và năng lực quản trị

Ngày 27/10, tại TP. Hồ Chí Minh, phiên thảo luận “ESG là trụ cột chiến lược và tiêu chuẩn cho lợi thế cạnh tranh” trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 tập trung phân tích tác động của ESG đến khả năng tiếp cận vốn và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp.

Ông Hoàng Văn Tâm, Trưởng phòng Tổng hợp, Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số (Bộ Công Thương).

Ông Hoàng Văn Tâm, Trưởng phòng Tổng hợp, Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số (Bộ Công Thương), cho rằng thiếu dữ liệu đáng tin cậy là một trong những rào cản lớn khi doanh nghiệp thực hành ESG. Khi chưa có hệ thống thông tin đầy đủ, doanh nghiệp khó lập báo cáo, đáp ứng yêu cầu của khách hàng quốc tế và tiếp cận tín dụng xanh.

Theo ông Hoàng Văn Tâm, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ dữ liệu sẵn có như hóa đơn điện, nước, nhiên liệu, nguyên vật liệu và chứng từ về chất thải. Sau đó, doanh nghiệp từng bước bổ sung hoạt động đo lường tại các công đoạn tiêu thụ nhiều năng lượng, tiến tới truy xuất nguồn gốc và xác định dấu chân carbon của từng sản phẩm.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), việc thực hành ESG thường gặp khó khăn do hạn chế về năng lực quản trị và dữ liệu. Vì vậy, triển khai theo từng cấp độ giúp doanh nghiệp lựa chọn giải pháp phù hợp với nguồn lực hiện có.

Ông Bolat Duisenov, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Xây dựng Coteccons.

Ông Bolat Duisenov, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Xây dựng Coteccons, cho rằng ESG đôi khi bị xem là thuật ngữ học thuật hoặc mang tính hình thức. Trên thực tế, các yếu tố cốt lõi của ESG gắn với con người, môi trường và niềm tin.

Theo ông Bolat Duisenov, ESG là ngôn ngữ chung của hoạt động kinh doanh, dựa trên sự minh bạch, dữ liệu và các tiêu chí đánh giá thống nhất. Trong doanh nghiệp, quản trị trước hết thể hiện ở việc tuân thủ, qua đó xây dựng niềm tin giữa nhà thầu chính, nhà thầu phụ và khách hàng.

Về môi trường, ngành xây dựng có mức phát thải lớn. Coteccons đã thúc đẩy sử dụng vật liệu xanh như bê tông xanh, đồng thời tối ưu việc sử dụng thép. Theo thông tin được chia sẻ tại phiên thảo luận, những giải pháp này giúp doanh nghiệp cắt giảm hơn 300.000 tấn phát thải CO₂ trong năm qua.

Tiêu chuẩn ESG gắn với thương mại và chuỗi cung ứng

TS. Kim Jae Hong, Chủ tịch thường trực Liên minh Quốc gia Hành động ESG, nhận định các tiêu chuẩn ESG ngày càng gắn với hoạt động thương mại và đầu tư quốc tế. Chỉ thị báo cáo bền vững doanh nghiệp của Liên minh châu Âu (CSRD) là một ví dụ về xu hướng gia tăng yêu cầu công bố thông tin bền vững.

TS. Kim Jae Hong, Chủ tịch thường trực Liên minh Quốc gia Hành động ESG.

Theo TS. Kim Jae Hong, doanh nghiệp có hoạt động liên quan đến thị trường quốc tế cần chủ động chuẩn bị năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, thay vì chỉ xem đây là những quy định gây khó khăn. Các yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị đang trở thành yếu tố cần tính đến khi doanh nghiệp tham gia thương mại quốc tế và thu hút đầu tư.

Chuyển đổi từ kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn cũng đòi hỏi thay đổi cách tổ chức sản xuất và sử dụng tài nguyên. Theo hướng tiếp cận này, tài nguyên và vật liệu được quản lý xuyên suốt từ thiết kế, sản xuất, phân phối, tiêu dùng đến tái sử dụng, thay vì chỉ tập trung xử lý và tái chế chất thải sau tiêu dùng.

Diễn giả trong nước và quốc tế tập trung phân tích tác động của ESG đến khả năng tiếp cận vốn và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp tại phiên thảo luận.

Ông Nguyễn Trần Trung, Giám đốc điều hành Công ty Tư vấn Tài chính Bền vững, cho rằng ESG đang tạo ra giá trị thương mại trực tiếp. Khi các nhà cung cấp có giá cả, chất lượng và năng lực giao hàng tương đương, khả năng đáp ứng yêu cầu ESG có thể trở thành yếu tố quyết định việc lựa chọn đối tác.

Các tập đoàn đa quốc gia ngày càng yêu cầu nhà cung cấp chứng minh năng lực quản lý môi trường, phát thải và thực hiện trách nhiệm xã hội. Do đó, SME trong chuỗi cung ứng cần cải thiện phương thức quản trị để duy trì khách hàng và mở rộng đơn hàng.

Theo ông Nguyễn Trần Trung, ESG cần được chứng minh bằng dữ liệu, phương pháp đo lường và bằng chứng cụ thể để tránh nguy cơ “tẩy xanh”. Doanh nghiệp có thể lựa chọn một sản phẩm chủ lực để đánh giá trước, sau đó mở rộng phạm vi thực hiện.

Ông Hoàng Mạnh Thắng, Phó Tổng giám đốc phát triển kinh doanh, lãnh đạo ngành hàng tiêu dùng và bán lẻ tại Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam.

Ông Hoàng Mạnh Thắng, Phó Tổng giám đốc phát triển kinh doanh, lãnh đạo ngành hàng tiêu dùng và bán lẻ tại Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam, cũng nhấn mạnh vai trò của ESG trong cạnh tranh giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B). Khi giá cả, chất lượng và tiến độ giao hàng tương đồng, hồ sơ ESG có thể tạo khác biệt trong quá trình lựa chọn nhà cung cấp.

Theo ông Hoàng Mạnh Thắng, doanh nghiệp cần coi trọng niềm tin trong kinh doanh. Báo cáo ESG phải dựa trên dữ liệu và bằng chứng thực tế, tránh những cam kết thiếu căn cứ. Thay vì triển khai dàn trải, doanh nghiệp nên lựa chọn một sản phẩm hoặc vấn đề ưu tiên, xác lập đường cơ sở và theo dõi kết quả theo thời gian.

Chuẩn hóa ESG, mở rộng cơ hội tiếp cận vốn xanh

Ở góc độ tài chính, ông Hà Huy Cường, Phó Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank), cho biết nhiều doanh nghiệp đã thực hiện các hoạt động liên quan đến ESG hằng ngày như tiết kiệm điện, nước, giấy và tuân thủ hợp đồng lao động, nhưng chưa hệ thống hóa thành báo cáo theo chuẩn mực.

Ông Hà Huy Cường, Phó Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank).

Theo ông Hà Huy Cường, số khách hàng đáp ứng đầy đủ yêu cầu ESG để tiếp cận tín dụng xanh hiện vẫn chưa nhiều. Vì vậy, ngân hàng cần tăng cường tư vấn kỹ thuật và hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng khung quản trị rủi ro môi trường, xã hội.

Khi đáp ứng các yêu cầu trong khung quản trị rủi ro này, doanh nghiệp có thể tiếp cận các gói vay và nguồn vốn xanh với lãi suất ưu đãi. Cách tiếp cận theo lộ trình cũng tạo động lực để SME cải thiện năng lực quản trị và sức cạnh tranh.

Ông Nguyễn Trần Trung nhận định, doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng toàn cầu cần chủ động theo sát tiêu chuẩn của người mua và yêu cầu của các tổ chức tài chính để xây dựng hệ thống quản trị phù hợp. Đây là cơ sở giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của đối tác và mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn vốn bền vững.

Các ý kiến tại phiên thảo luận tại diễn đàn cho thấy ESG ngày càng gắn với năng lực cạnh tranh, khả năng duy trì đơn hàng và tiếp cận tài chính của doanh nghiệp. Bắt đầu từ dữ liệu sẵn có, lựa chọn ưu tiên phù hợp và chứng minh kết quả bằng thông tin đáng tin cậy là những bước giúp doanh nghiệp từng bước đáp ứng yêu cầu thị trường.