EU cáo buộc Hungary thiếu 'chân thành' khi chặn khoản vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Ban lãnh đạo cấp cao của Liên minh châu Âu gay gắt cáo buộc Hungary vi phạm nguyên tắc "hợp tác chân thành" của khối, sau khi nước này bất ngờ quyết định phủ quyết khoản vay 90 tỷ euro dành cho Ukraine do một tranh chấp năng lượng không liên quan.

Chương trình hỗ trợ tài chính này đã được các nguyên thủ quốc gia và chính phủ nhất trí vào tháng 12 sau các cuộc đàm phán đầy căng thẳng. Khi đó, chương trình đã ở giai đoạn cuối cùng của quy trình lập pháp, với đợt giải ngân đầu tiên dự kiến diễn ra vào đầu tháng 4.

"Thật đáng tiếc", Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU, Kaja Kallas, phát biểu sau cuộc họp các bộ trưởng ngoại giao hôm thứ Hai. "Điều này thực sự không phù hợp với điều khoản về hợp tác chân thành được quy định trong các hiệp ước (EU)".

Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa đã nói với Thủ tướng Hungary Viktor Orbán rằng những quyết định được 27 nhà lãnh đạo thông qua "phải được tôn trọng".

"Khi các nhà lãnh đạo đạt được đồng thuận, họ bị ràng buộc bởi quyết định đó. Bất kỳ sự vi phạm cam kết nào đều cấu thành hành vi vi phạm nguyên tắc hợp tác chân thành", ông Costa viết trong bức thư gửi ông Orbán hôm thứ Hai mà Euronews được xem.

"Không một quốc gia thành viên nào được phép làm suy giảm uy tín của các quyết định được Hội đồng châu Âu thông qua".

Phát biểu tại Paris, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng bày tỏ quan điểm tương tự.

"Tôi tự tin khi nói rằng tôi kiên quyết, bởi tôi biết rằng các cam kết chính trị và lời hứa được đưa ra tại Hội đồng châu Âu vừa qua sẽ được thực hiện. Không thể có cách nào khác", ông Macron nói.

Tranh chấp liên quan đường ống Druzhba

Tranh cãi liên quan đến đường ống Druzhba từ thời Liên Xô, đi qua Ukraine và vận chuyển dầu thô Nga tới Hungary, Slovakia nhờ một cơ chế miễn trừ trừng phạt. Đường ống này bị hư hại nghiêm trọng vào cuối tháng 1 do một vụ tấn công bằng máy bay không người lái bị quy cho Nga. Tuy nhiên, cả Hungary và Slovakia đều đổ lỗi cho Ukraine về việc nguồn cung sau đó bị gián đoạn.

"Kể từ giữa tháng 2, Ukraine từ chối khôi phục việc trung chuyển dầu thô qua đường ống Druzhba tới Hungary vì các cân nhắc chính trị và vi phạm nghĩa vụ quốc tế của mình", ông Orbán viết trong thư gửi ông Costa.

"Đây là một hành động thù địch vô cớ, làm suy yếu an ninh năng lượng của Hungary".

Kyiv cho biết, các công tác sửa chữa khẩn cấp đang được tiến hành, nhưng cảnh báo rằng các đợt pháo kích liên tục của Nga đang làm phức tạp thêm nỗ lực này. Ukraine cũng đề xuất thiết lập một tuyến thay thế thông qua đường ống Odesa-Brody để tiếp nhận dầu thô vận chuyển bằng đường biển.

"Lạm dụng nguyên tắc đồng thuận"

Bên cạnh khoản vay 90 tỷ euro cho Ukraine, Hungary cũng đã phủ quyết một vòng trừng phạt mới nhằm vào Nga mà Brussels muốn thông qua trước ngày 24/2.

Sự phẫn nộ thể hiện rõ trong cuộc họp hôm thứ Hai khi các bộ trưởng ngoại giao, đeo ghim cài áo mang màu sắc quốc kỳ Ukraine, bước vào phòng họp.

"Tôi rất sửng sốt trước lập trường của Hungary", ông Johann Wadephul của Đức nói.

Trao đổi với Euronews, Ngoại trưởng Litva Kęstutis Budrys kêu gọi cải tổ các quy tắc bỏ phiếu nhằm tránh điều mà ông mô tả là "sự lạm dụng nguyên tắc đồng thuận".

Hungary đã chặn một trong ba yếu tố của khoản vay 90 tỷ euro - phần sửa đổi các quy định ngân sách EU vốn phụ thuộc vào sự đồng thuận tuyệt đối. Hai quy định còn lại, xác định cấu trúc và điều kiện của gói hỗ trợ, đã được thông qua hôm thứ Sáu.

"Chúng ta không thể mỗi lần lại bị gián đoạn bởi các quyền phủ quyết như vậy", ông Budrys nói.

Chia sẻ với Euronews, Ngoại trưởng Thụy Điển Maria Malmer Stenergard cho biết: "Chúng ta cần đảm bảo Ukraine nhận được khoản tiền đó. Khoảng hai phần ba nhu cầu ngân sách của họ trong hai năm sẽ được trang trải bởi khoản vay này, và họ cần nó. Vì vậy chúng ta phải tìm ra giải pháp".

Thế Hải (Theo Euronews, Irishtimes)