EU chi gần 10 tỷ USD mua LNG Nga trước thềm lệnh cấm nhập khẩu

Ảnh minh họa - Ảnh: Euronews

Các nước Liên minh châu Âu (EU) đã chi khoảng 8,7 tỷ euro (9,8 tỷ USD) mua khí đốt hóa lỏng (LNG) từ vùng Bắc Cực của Nga trong 10 tháng đầu năm 2026, cao hơn 21% so với cả năm 2025, dù khối này chuẩn bị cấm nhập khẩu LNG Nga từ ngày 1/1/2027.

EU hiện vẫn là khách hàng chủ chốt của Yamal, một trong những dự án khí đốt hàng đầu của Nga tại Bắc Cực. Các nước châu Âu tiếp tục mang lại nguồn thu lớn cho Moscow, bất chấp những cam kết nhiều lần của giới lãnh đạo EU về việc chấm dứt phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch Nga sau khi chiến tranh Nga - Ukraine bùng phát năm 2022.

Phân tích dữ liệu từ công ty thông tin năng lượng Kpler, tổ chức vận động môi trường Urgewald cho biết các cảng của EU đã tiếp nhận 12,89 triệu tấn LNG từ Yamal trong 10 tháng đầu năm nay, tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước và chiếm 81% tổng lượng hàng giao của dự án trên toàn cầu. Bình quân, cứ khoảng 1,7 ngày, EU lại nhận một chuyến hàng từ Yamal.

Chi phí nhập khẩu tăng không chỉ do lượng mua lớn hơn mà còn vì giá khí đốt leo thang. Riêng trong tháng 10, lượng hàng giao giảm 11% so với tháng 9, nhưng giá trị ước tính vẫn tăng 2,6%, lên 839 triệu euro (khoảng 942 triệu USD). Nguyên nhân là giá khí đốt chuẩn của châu Âu tăng lên 86,79 euro/MWh (khoảng 97,4 USD/MWh), cao gấp hơn hai lần mức trước khi chiến tranh Mỹ - Iran nổ ra.

Pháp là điểm đến chính trong tháng 10 khi chiếm 70% lượng LNG Yamal giao vào EU. Tính chung 10 tháng đầu năm, Pháp tiếp nhận 5,37 triệu tấn, tiếp đến là Bỉ với 3,06 triệu tấn, Tây Ban Nha 2,91 triệu tấn, Hà Lan 1,32 triệu tấn và Bồ Đào Nha 0,22 triệu tấn.

Xét theo từng cảng, cảng Zeebrugge của Bỉ là điểm dỡ hàng lớn nhất, với 42 chuyến. Urgewald cho biết cảng này không tiếp nhận chuyến hàng nào từ Yamal trong ba tháng 8, 9 và 10, nhưng vẫn giữ vai trò đáng kể trong hoạt động thương mại LNG giữa EU và Nga.

Ông Alexander Kirk, phụ trách vận động về các biện pháp trừng phạt tại Urgewald, lưu ý rằng ngoài Nga, EU còn nhập khẩu LNG từ Mỹ, Na Uy và Algeria. Ông kêu gọi khối này đẩy mạnh sử dụng công nghệ sạch để giảm nhu cầu khí đốt và sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp bên ngoài.

“Chúng ta có thể chấm dứt nhập khẩu LNG Nga vào ngày 1/1/2027. Nhưng việc chuyển đổi nhà cung cấp vẫn khiến các hộ gia đình châu Âu chịu rủi ro trước những đợt tăng giá khí đốt và sức ép chính trị từ bên ngoài. Mỗi ngôi nhà được cách nhiệt hoặc chuyển sang dùng bơm nhiệt đều sẽ giúp làm giảm nhu cầu khí đốt. Mỗi lần điện gió hoặc điện mặt trời thay thế khí đốt trong lưới điện, châu Âu lại cắt giảm được lượng phát thải và giảm bớt đòn bẩy của các nước xuất khẩu khí đốt”, ông Kirk nói với trang tin Euronews.

Lệnh cấm sắp tới có thể gây thiệt hại lớn cho Moscow cả về hậu cần lẫn thương mại, bởi vị trí của Yamal tại Bắc Cực khiến khả năng tiếp cận các cảng châu Âu đặc biệt có giá trị. Dự án phải sử dụng tàu chuyên dụng phá băng Arc7 để vận chuyển LNG qua vùng nước đóng băng. Trong khi đó, các cảng châu Âu nằm tương đối gần khu vực sản xuất, cho phép tàu dỡ hàng và quay đầu nhanh.

Nếu không còn tiếp cận được các cảng EU, Nga sẽ phải vận chuyển LNG trên những hải trình dài hơn, chịu chi phí cao hơn và có ít lựa chọn chuyển hướng hàng hóa hơn. Khó khăn sẽ đặc biệt lớn vào mùa đông, khi việc di chuyển trên tuyến trên Biển Bắc trở nên phức tạp hơn.

Theo Urgewald, nếu mất thị trường châu Âu, Nga sẽ khó duy trì lợi nhuận từ xuất khẩu LNG ở Bắc Cực, ngay cả khi tìm được nơi tiêu thụ khác do chi phí vận chuyển tăng. Mức độ thiệt hại sẽ phụ thuộc vào khả năng Moscow tìm kiếm thị trường thay thế và phát triển các tuyến vận chuyển mới.

Tại châu Á, Trung Quốc, Hàn Quốc và Đài Loan là những điểm đến lớn nhất của LNG Nga khi chiếm 18,6% tổng lượng LNG Yamal giao trong 10 tháng đầu năm.

Tuy nhiên, một số ý kiến vẫn lo ngại rằng các nước EU có thể đưa ra ngoại lệ hoặc nhượng bộ vào phút chót khi thực thi lệnh cấm LNG Nga, nhất là khi mùa đông đến gần và việc bảo đảm nguồn cung năng lượng vẫn là mối quan tâm lớn của khối này.

Ông Sebastian Rotters, đồng phụ trách vận động về các biện pháp trừng phạt tại Urgewald, kêu gọi các nước EU giữ vững lập trường.

“Chỉ còn 50 ngày nữa là lệnh cấm vào tháng 1 có hiệu lực, châu Âu phải giữ vững lập trường. Không lùi bước, không thêm ngoại lệ và không tiếp sức cho hoạt động thương mại này. Sau gần 5 năm chiến tranh, đã đến lúc các chính phủ chấm dứt hẳn việc kinh doanh LNG của Nga”, ông Rotters nói.