Tổng thống Mỹ Trump tính nước cờ mới với Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại sự kiện ngày 11/11. (Ảnh: AP)

Ngày 12/11, Tổng thống Donald Trump cho biết ông đã chỉ đạo Phó Tổng thống JD Vance không đàm phán với Iran, đồng thời ám chỉ cuộc xung đột có thể kết thúc mà không cần thỏa thuận về giới hạn chương trình vũ khí hạt nhân của nước này.

Tuyên bố đánh dấu một sự thay đổi lập trường đáng chú ý của Tổng thống Mỹ. Trước đó, ông nhiều lần nhấn mạnh việc ngăn chặn chương trình hạt nhân Iran là lý do Mỹ và Israel phát động chiến dịch không kích, đồng thời đe dọa sẽ nối lại tấn công nếu 2 bên không đạt được thỏa thuận.

Tuy nhiên, thất bại nghiêm trọng của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11 cho thấy cuộc chiến không nhận được nhiều cử tri Mỹ ủng hộ.

Điều này đặt ông Trump trước lựa chọn khó khăn: Nối lại các cuộc tấn công quy mô lớn hoặc tiếp tục gây sức ép kinh tế để buộc Iran nhượng bộ.

Giờ đây, Tổng thống Mỹ dường như đang cân nhắc phương án thứ 3: Giảm kỳ vọng về một giải pháp toàn diện thông qua đàm phán và chấp nhận tình trạng bế tắc.

"Điều đó phản ánh thực tế rằng chính quyền Mỹ không còn lựa chọn nào thực sự tốt: Không có con đường quân sự khả thi mà không kéo theo việc leo thang xung đột, cũng không có triển vọng thực tế về một thỏa thuận có lợi", ông Nate Swanson, cựu quan chức Mỹ từng cố vấn chính sách về Iran dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama và nhiệm kỳ đầu của ông Trump, nhận định.

Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, ông Trump tuyên bố rằng ông có thể chấm dứt chiến tranh ngay lập tức.

"Tuy nhiên, theo đề nghị của những quốc gia mà tôi đang tìm cách bảo vệ, chúng tôi đang chọn cách giải quyết kéo dài hơn, ôn hòa hơn một chút", ông nói.

Vùng Vịnh lo ngại

Bloomberg dẫn nguồn tin am hiểu quan điểm của các nước vùng Vịnh cho biết, việc ông Trump có thể từ bỏ các mục tiêu chiến tranh và chấm dứt can dự mà không đạt được thỏa thuận hạt nhân có nguy cơ khiến các đối tác của Mỹ phải đối mặt với một Iran cứng rắn hơn, trong khi triển vọng ổn định khu vực vẫn chưa rõ ràng.

Các nước Ả-rập vùng Vịnh, trong đó có những nước từng đóng vai trò trung gian giữa Mỹ và Iran, có thể tìm cách giảm căng thẳng bằng cách đưa Tehran tham gia vào một thỏa thuận khu vực.

Tuy nhiên, nguồn tin cho biết ông Trump cũng có thể bác bỏ bất kỳ thỏa thuận nào mà Liên đoàn Ả-rập hoặc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh đạt được với Iran.

Một quan chức Nhà Trắng giấu tên nói rằng Mỹ vẫn nắm lợi thế, nhờ sức ép ngày càng lớn từ lệnh phong tỏa hải quân, mở rộng trừng phạt và chiến dịch kiềm chế mới mang tên "Cổng sắt" – kiểm soát các tuyến biên giới trên bộ và bờ biển Caspi của Iran.

Quan chức này nhấn mạnh, chính quyền Tổng thống Trump sẽ bảo đảm Iran không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân.

Dù vậy, các cựu quan chức Mỹ và giới chuyên gia cảnh báo rằng Washington khó có thể duy trì sức ép vô thời hạn. Iran vẫn có khả năng đáp trả, bao gồm năng lực tấn công các căn cứ quân sự Mỹ hoặc đồng minh của Washington trong khu vực.

"Mỹ có thể lựa chọn duy trì hiện trạng, nhưng không thể buộc Iran chấp nhận tình trạng đó mãi mãi. Đến thời điểm nào đó, Iran sẽ tìm cách phá vỡ vòng phong tỏa", ông Ali Vaez, chuyên gia về Iran thuộc Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế, nhận định.

Theo ông Vaez, giới chức Mỹ đang đặt cược rằng sức ép cuối cùng sẽ khiến Iran phải khuất phục, hoặc dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền nước này. Tuy nhiên, nguy cơ cao hơn là sẽ xảy ra một cuộc chiến khác.