EU chia rẽ về chính sách ưu tiên sản xuất nội khối

Chiến lược ưu tiên sản phẩm sản xuất tại châu Âu trong các gói thầu công đang đối mặt làn sóng vận động hành lang mạnh mẽ từ cả các nước thành viên EU và các đối tác bên ngoài khối. Đề xuất này từng bị trì hoãn và hiện đứng trước nguy cơ tiếp tục lùi thời điểm công bố.

Theo Euronews, Ủy ban châu Âu đang thúc đẩy cơ chế ưu tiên châu Âu nhằm tăng sức cạnh tranh trước các nhà sản xuất từ Trung Quốc và Mỹ. Chính sách này dự kiến dành ưu tiên cho hàng hóa sản xuất trong EU khi phân bổ hợp đồng công và các chương trình hỗ trợ.

Tuy nhiên, đề xuất nhanh chóng gây tranh luận. Một số ý kiến cho rằng đây là dấu hiệu của xu hướng bảo hộ thương mại. Một số quốc gia thành viên muốn nới lỏng định nghĩa sản xuất tại châu Âu để các đối tác thân cận vẫn có thể tiếp cận thị trường.

Theo các quan chức EU, Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp (IAA) - văn bản dự kiến xác định tiêu chí sản xuất tại châu Âu - có khả năng tiếp tục bị trì hoãn dù đã được đưa vào chương trình nghị sự ngày 26-2. Trước đó, kế hoạch này từng bị lùi vào tháng 11-2025.

Chiến lược ưu tiên sản phẩm sản xuất tại châu Âu trong các gói thầu công đang đối mặt làn sóng vận động hành lang mạnh mẽ từ cả các nước thành viên EU và các đối tác bên ngoài khối. Ảnh: Shutterstock

Bản dự thảo IAA bị rò rỉ cho thấy các lĩnh vực chiến lược được ưu tiên gồm hóa chất, ô tô, trí tuệ nhân tạo và công nghệ không gian. Văn bản cũng đề xuất tỷ lệ xuất xứ EU như 70% đối với xe điện, 25% với nhôm và 30% với nhựa dùng trong cửa và cửa sổ.

Đề xuất này vấp phải phản đối từ một số quốc gia Bắc Âu và Baltic. Các nước này cảnh báo quy định quá chặt có thể làm giảm dòng vốn đầu tư và hạn chế khả năng tiếp cận công nghệ tiên tiến từ ngoài EU.

Một tài liệu rò rỉ khác cho thấy Ủy ban châu Âu đang cân nhắc cách tiếp cận mềm hơn theo quan điểm của Đức. Theo đó, ưu tiên châu Âu có thể áp dụng với các đối tác có cam kết mua sắm song phương và đóng góp cho mục tiêu cạnh tranh, khả năng chống chịu và an ninh kinh tế của EU.

Vương quốc Anh là một trong những đối tác thể hiện sự thận trọng trước xu hướng bảo hộ. Các quan chức Anh nhấn mạnh mức độ liên kết sâu giữa nền kinh tế Anh và EU.

Một quan chức Anh cho rằng đây không phải thời điểm can thiệp vào những cơ chế đang hoạt động hiệu quả. EU hiện là thị trường xuất khẩu ô tô lớn nhất của Anh, trong khi nhiều hãng xe châu Âu đặt cơ sở sản xuất tại Anh. Năm 2024, Anh là điểm đến xuất khẩu lớn thứ hai của EU sau Mỹ.

Bộ trưởng Tài chính Anh Rachel Reeves cho biết gần một nửa kim ngạch thương mại của nước này là với EU, tương đương tổng giao dịch với phần còn lại của thế giới.

Các nguồn tin tại Anh cũng cho rằng thị trường vốn London có thể giúp EU thu hút đầu tư để phục hồi ngành công nghiệp, trừ khi khối này thu hẹp khả năng tiếp cận thị trường.

Trong nội bộ EU, tranh luận vẫn tiếp diễn. Tổng cục Thương mại của EU bày tỏ lo ngại việc siết chặt quy định có thể ảnh hưởng đến nguyên tắc thị trường mở.

Trong khi đó, Pháp - quốc gia lâu nay ủng hộ chính sách sản xuất tại châu Âu cho rằng, ý tưởng này đã nhận được sự ủng hộ đáng kể tại Brussels và thảo luận hiện chuyển sang giai đoạn triển khai.

Ủy viên phụ trách công nghiệp EU Stéphane Séjourné nhận định ưu tiên châu Âu có thể tạo ra thay đổi lớn trong tư duy kinh tế của khối. Theo ông, cần thêm thời gian để xây dựng một phiên bản chính sách chung, cân bằng lợi ích và phù hợp thực tế.

Ủy ban châu Âu đặt mục tiêu trình đề xuất trước hội nghị thượng đỉnh EU vào tháng 3, nơi trọng tâm thảo luận là nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, áp lực từ các quốc gia thành viên và đối tác thương mại cho thấy quá trình hoàn thiện chính sách vẫn còn nhiều thách thức.

Theo Euronews

Tùng Lâm