EU thống nhất phản ứng về Greenland, quan hệ với Mỹ trước 'vòng xoáy nguy hiểm'
Liên minh châu Âu (EU) ngày 18/1 đạt được đồng thuận về cách tiếp cận chung trong vấn đề Greenland trên cơ sở ưu tiên đối thoại với Mỹ, song cũng sẵn sàng các biện pháp đáp trả nếu cần thiết.
Mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang đứng trước “vòng xoáy nguy hiểm” sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ áp thuế đối với một số quốc gia châu Âu có liên quan đến các hoạt động tại Greenland.
Động thái của Mỹ gây quan ngại sâu sắc trong EU, đặc biệt khi Greenland là vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch và được xem là vấn đề gắn liền với chủ quyền, cũng như an ninh của một quốc gia thành viên NATO. Theo thỏa thuận đạt được, EU sẽ đẩy mạnh các nỗ lực ngoại giao nhằm thuyết phục Tổng thống Donald Trump không áp thuế đối với các đồng minh, đồng thời chuẩn bị các phương án phản ứng nếu thuế quan được thực thi.
Các lãnh đạo EU dự kiến sẽ thảo luận chi tiết vấn đề tại hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp ở Brussels (Bỉ) vào ngày 22/1 tới. Một trong những phương án đang được cân nhắc là kích hoạt gói thuế quan trị giá 93 tỷ euro đối với hàng nhập khẩu từ Mỹ, có thể tự động có hiệu lực vào ngày 6/2 tới sau thời gian tạm hoãn sáu tháng.
Tập trận quân sự ở Greenland. Ảnh: Reuters
Ngoài ra, EU cũng xem xét khả năng triển khai “công cụ chống cưỡng ép” (ACI), cho phép hạn chế quyền tiếp cận thị trường công, đầu tư, dịch vụ tài chính hoặc thương mại dịch vụ của đối tác. Tuy nhiên, đây là biện pháp chưa từng được sử dụng và được đánh giá là phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ đẩy quan hệ EU - Mỹ tới mức khó đảo ngược.
Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa cho biết các cuộc tham vấn nội khối cho thấy cam kết mạnh mẽ trong việc ủng hộ Đan Mạch và Greenland, đồng thời bảo vệ EU trước mọi hình thức gây sức ép. Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen cũng nhấn mạnh nước này vẫn ưu tiên con đường ngoại giao, trong đó có việc thành lập nhóm làm việc chung giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ nhằm duy trì đối thoại.
“Chúng ta cần theo đuổi đồng thời nhiều hướng tiếp cận. Ngay từ đầu, chúng tôi đã kêu gọi một cuộc đối thoại mang tính xây dựng với các đồng minh và đối tác Mỹ, không bị chi phối bởi mạng xã hội, các tiêu đề báo chí hay những phát ngôn mang tính đối đầu. Cuộc đối thoại đó đã được khởi động từ tuần trước và chúng tôi không có ý định từ bỏ… Tuy nhiên, song song với nỗ lực ngoại giao, Liên minh châu Âu cũng cần có phản ứng phù hợp. Tôi sẽ không đi vào chi tiết các biện pháp, nhưng có thể khẳng định rằng hiện đang diễn ra các cuộc tham vấn chặt chẽ giữa các đối tác châu Âu của chúng tôi”, ông Rasmussen nói.
Tuy nhiên, phản ứng từ châu Âu ngày càng cứng rắn. Lãnh đạo nhiều nước EU chỉ trích việc Mỹ sử dụng thuế quan như công cụ gây sức ép với các đồng minh. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron gọi những đe dọa thương mại này là “không thể chấp nhận”, trong khi Thủ tướng Anh Keir Starmer cho rằng áp thuế với các đồng minh với lý do an ninh tập thể đi ngược lại tinh thần hợp tác của NATO.
Một tuyên bố chung hiếm thấy của 8 quốc gia châu Âu, trong đó có Đan Mạch, Pháp, Đức và Anh cảnh báo các đe dọa thuế quan có nguy cơ làm suy yếu nghiêm trọng quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Các nước này đồng thời khẳng định hoạt động quân sự của họ tại Greenland chỉ mang tính phòng thủ và không nhằm đe dọa bất kỳ bên nào.
Ngay cả Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, vốn có quan hệ thân thiết hơn với Tổng thống Donald Trump cũng mô tả cảnh báo áp thuế của Mỹ là "một sai lầm": “Tôi chia sẻ mối quan tâm của Mỹ đối với Greenland và khu vực Bắc Cực - một không gian chiến lược nơi cần tránh mọi sự can thiệp quá mức từ các thế lực thù địch. Tuy nhiên, tôi cũng cho rằng việc một số quốc gia châu Âu xem xét triển khai lực lượng nhằm tăng cường an ninh không nên bị diễn giải là một sáng kiến nhằm chống lại Mỹ, mà là nhằm đối phó với các nguy cơ khác. Dường như đã tồn tại những hạn chế nhất định trong việc hiểu đúng mục đích và trao đổi thông tin về vấn đề này”.
Trong bối cảnh lo ngại ngày càng tăng tại châu Âu rằng những căng thẳng hiện nay có thể làm phức tạp các nỗ lực phối hợp về Ukraine và an ninh châu Âu, việc Mỹ gắn thuế quan với vấn đề lãnh thổ giữa các đồng minh được coi là tiền lệ chưa từng có, đặt ra thách thức lớn đối với trật tự hợp tác xuyên Đại Tây Dương vốn chịu nhiều sức ép trong những năm gần đây.
