EU trải đường cho kế hoạch mở rộng: EC đề xuất hàng loạt thay đổi lớn, sẽ không còn cơ chế đồng thuận tuyệt đối?

Theo khung mới cho tiến trình mở rộng EU, các nước ứng cử viên có thể từng bước tham gia một số chính sách của khối trước khi trở thành thành viên đầy đủ. (Nguồn: Anadolu)

Hãng thông tấn Anadolu đưa tin, theo đề xuất, Liên minh châu Âu (EU) có thể áp dụng các biện pháp đối với thành viên mới nếu nước này đi chệch nghiêm trọng những cam kết đưa ra trong quá trình đàm phán gia nhập, đặc biệt liên quan pháp quyền, dân chủ và các quyền cơ bản.

Ủy viên châu Âu phụ trách mở rộng Marta Kos cho biết, EC muốn bảo đảm các nước gia nhập EU không hạ thấp những tiêu chuẩn cần thiết để trở thành thành viên. Bà nhấn mạnh, EU không muốn hình thành “một mô hình thành viên hai cấp”, đồng thời cho rằng, các biện pháp bảo đảm sẽ đóng vai trò như một “chính sách bảo hiểm”, có thể được kích hoạt khi xảy ra những vi phạm nghiêm trọng.

Các biện pháp này có thể bao gồm hạn chế hỗ trợ tài chính, hoặc trong trường hợp nghiêm trọng nhất, đình chỉ quyền bỏ phiếu của một thành viên mới tại Hội đồng EU.

EC đề xuất áp dụng cơ chế bảo đảm trong thời gian tối đa 15 năm, song cho biết các thỏa thuận chuyển tiếp cụ thể sẽ phải được EU và từng nước gia nhập đàm phán và đưa vào hiệp ước gia nhập hoặc các quy định liên quan.

Song song với cơ chế bảo đảm, EC đề xuất đẩy mạnh việc từng bước hội nhập các nước ứng cử viên vào EU. Theo bà Kos, hội nhập từng bước là “động lực thúc đẩy mở rộng và cây cầu” nối mục tiêu địa chính trị của EU trong ổn định châu Âu với tiến trình gia nhập dựa trên thành tích cải cách.

Theo đề xuất, các nước ứng cử viên đạt đủ tiến bộ về cải cách và thể hiện sự đồng thuận chiến lược với EU có thể được tham gia một số chính sách của khối trước khi trở thành thành viên đầy đủ.

EC dự kiến xem xét khả năng hội nhập sâu hơn trong các lĩnh vực chiến lược như năng lượng, giao thông, trí tuệ nhân tạo, an ninh và quốc phòng. Tuy nhiên, bà Kos nhấn mạnh, hội nhập từng bước không thay thế việc trở thành thành viên đầy đủ và việc tham gia sẽ mang tính “có điều kiện, dựa trên thành tích và có thể đảo ngược”.

Bà Kos xác định Montenegro, Albania, Moldova và Ukraine là 4 ứng cử viên có tiến triển nhất trong tiến trình gia nhập EU. EC dự kiến công bố các lộ trình định hướng cho 4 nước này.

Gói đề xuất cũng kêu gọi điều chỉnh cơ chế ra quyết định của EU nhằm chuẩn bị cho khả năng khối có thêm thành viên.

EC cho biết sẽ tiếp tục thúc đẩy việc sử dụng các điều khoản “passerelle” (điều khoản cầu thang), cho phép chuyển từ nguyên tắc đồng thuận sang biểu quyết theo đa số đủ điều kiện trong một số lĩnh vực, gồm các biện pháp trừng phạt, chống gian lận thuế và một số biện pháp tài khóa trong lĩnh vực năng lượng.

EC cũng đề xuất áp dụng biểu quyết theo đa số đủ điều kiện đối với việc mở các cụm đàm phán và một số quyết định trung gian khác trong quá trình đàm phán gia nhập.

Các đề xuất trên sẽ được đưa ra thảo luận giữa các nước thành viên EU, Nghị viện châu Âu và Hội đồng EU về những thay đổi thể chế và chính sách cần thiết để chuẩn bị cho các đợt mở rộng trong tương lai.