EVN được áp dụng cơ chế tài chính đặc thù từ năm 2026

Trụ sở Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Ảnh: EVN Power.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng vừa ký Nghị định số 407/2026/NĐ-CP ngày 12/11/2026, quy định cơ chế hoạt động và quản lý tài chính đặc thù đối với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).

Nghị định gồm 3 chương, 8 điều, áp dụng trực tiếp đối với Công ty mẹ - Tập đoàn Điện lực Việt Nam, cùng cơ quan đại diện chủ sở hữu, người đại diện chủ sở hữu trực tiếp và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đáng chú ý, các quy định mới tập trung vào quản lý tài sản, vốn chủ sở hữu, ghi nhận doanh thu, phân bổ chi phí và xử lý những khoản đầu tư không thể tiếp tục thực hiện do thay đổi quy hoạch hoặc chính sách.

Chuyển giao tài sản theo giá trị sổ sách, không phải định giá lại

Theo Nghị định, Hội đồng thành viên EVN được quyết định việc chuyển giao dự án đầu tư, tài sản và công trình điện lực giữa công ty mẹ với các công ty con do EVN nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Việc chuyển giao được thực hiện theo nguyên tắc giữ nguyên hiện trạng và giá trị ghi trên sổ sách kế toán, không phải đánh giá lại giá trị dự án, tài sản hay công trình điện lực. Việc ghi tăng, giảm vốn thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành.

Đối với tài sản cố định thuộc công trình điện lực được đánh giá lại theo quyết định của cấp có thẩm quyền, EVN chịu trách nhiệm xác định tuổi thọ thiết kế, tuổi thọ thực tế và thời gian trích khấu hao mới. Quy định này cũng áp dụng với các công trình điện lực được đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) mà EVN nhận chuyển giao.

Một nội dung đáng chú ý khác là cơ chế xác định giá trị công trình điện được đầu tư theo phương thức PPP khi bàn giao cho EVN.

Theo đó, sau khi hoàn tất việc tiếp nhận, tập đoàn thực hiện tạm ghi tăng tài sản và vốn đầu tư của chủ sở hữu. Trường hợp không có thông tin về nguyên giá và giá trị còn lại của tài sản, giá trị công trình điện được tạm xác định bằng 20% tổng vốn đầu tư công trình.

Giá trị từng hạng mục được phân bổ theo tiêu chí phù hợp, căn cứ biên bản bàn giao thực tế. Sau bước tạm ghi nhận, EVN phải tiếp tục xác định giá trị công trình theo các quy định về chuyển giao công trình điện là tài sản công.

Nghị định cũng quy định việc ghi nhận vốn chủ sở hữu đối với tài sản, tiền hỗ trợ phục vụ bồi thường, di dời, sắp xếp hoặc hạ ngầm công trình điện lực.

Trường hợp EVN tiếp nhận tiền và tài sản theo phương án bồi thường được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, phần giá trị tiếp nhận sau khi trừ chi phí liên quan được ghi tăng vốn đầu tư của chủ sở hữu. Ngược lại, đối với tài sản phải tháo dỡ hoặc di dời theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền, EVN thực hiện giảm tài sản và vốn chủ sở hữu tương ứng với giá trị còn lại.

Cho phép phân bổ chi phí đầu tư, xử lý dự án không thể triển khai

Về doanh thu và chi phí, Nghị định 407/2026/NĐ-CP cho phép chênh lệch tỷ giá phát sinh trong quá trình đầu tư các công trình thuộc Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia được phản ánh lũy kế và phân bổ vào doanh thu hoặc chi phí tài chính.

Thời gian phân bổ chi phí tối đa là 5 năm kể từ khi công trình đi vào hoạt động. Riêng đối với các dự án quan trọng quốc gia, thời gian phân bổ không vượt quá thời hạn trả nợ khoản vay.

Chi phí công tơ điện cũng được phân bổ trong thời gian không quá 5 năm kể từ thời điểm phát sinh, phù hợp với tình hình sản xuất, kinh doanh của EVN.

Đối với chi phí sửa chữa, khắc phục sự cố công trình điện lực, phần chi phí được xem xét phân bổ là giá trị còn lại sau khi đã trừ tiền bồi thường bảo hiểm và các nguồn hỗ trợ khác, nếu có.

Trường hợp sự cố phát sinh do nguyên nhân khách quan như thiên tai, hỏa hoạn khiến kết quả kinh doanh giảm lãi so với kế hoạch hoặc bị lỗ, EVN được phân bổ chi phí khắc phục trong thời gian tối đa 3 năm kể từ khi phát sinh.

Đặc biệt, Nghị định bổ sung cơ chế xử lý chi phí đầu tư thất bại tại các dự án, công trình điện lực có tính đặc thù, rủi ro cao.

Theo quy định, các khoản chi phí chuẩn bị đầu tư và chi phí đã thực hiện nhưng không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế có thể được xử lý từ nguồn lợi nhuận sau thuế trong hai trường hợp.

Thứ nhất, dự án không còn đủ điều kiện triển khai do cơ quan nhà nước có thẩm quyền điều chỉnh quy hoạch.

Thứ hai, cơ quan có thẩm quyền ban hành hoặc sửa đổi chính sách, làm thay đổi điều kiện đầu tư và đây là nguyên nhân trực tiếp, quyết định khiến dự án không thể tiếp tục thực hiện.

Tuy nhiên, việc xử lý các khoản chi phí này phải có hồ sơ chứng minh, gồm văn bản điều chỉnh quy hoạch hoặc thay đổi chính sách, báo cáo đánh giá tác động, hồ sơ nghiệm thu, thanh quyết toán và báo cáo kiểm toán độc lập.

Trên cơ sở báo cáo kiểm toán độc lập có ý kiến chấp nhận toàn phần về giá trị thanh quyết toán, EVN quyết định thời gian phân bổ chi phí tối đa 5 năm kể từ khi Hội đồng thành viên phê duyệt đủ điều kiện quyết toán.

Những quy định trên xác lập cách thức ghi nhận và phân bổ một số khoản chi phí đặc thù của hoạt động đầu tư điện lực, đồng thời đặt ra yêu cầu về hồ sơ, kiểm toán và trách nhiệm phê duyệt trước khi thực hiện.

Việc ban hành cơ chế tài chính riêng diễn ra trong bối cảnh EVN đang triển khai khối lượng đầu tư lớn vào các dự án nguồn và lưới điện.

Theo số liệu EVN công bố, trong 10 tháng đầu năm 2026, tập đoàn và các đơn vị đã khởi công 150 công trình, hoàn thành đóng điện 137 công trình lưới điện từ 110 kV đến 500 kV. Trong khi đó, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) dự kiến triển khai 505 công trình trong giai đoạn 2025–2030 theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, với nhu cầu vốn đầu tư lớn trong những năm tới.

Nghị định 407/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 28/12/2026 và được áp dụng từ năm tài chính 2026.

Đối với công trình điện đầu tư theo phương thức PPP đã được EVN nhận chuyển giao trước thời điểm nghị định có hiệu lực nhưng chưa hoàn thành việc xác định giá trị, tập đoàn được thực hiện tạm ghi giá trị tài sản theo cơ chế mới từ thời điểm nhận bàn giao.

Trong thời gian chưa sửa đổi, bổ sung điều lệ và các quy chế tài chính, quy chế nội bộ, EVN tiếp tục được áp dụng những quy định hiện hành không trái với Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các quy định pháp luật có liên quan.